نگاهی به «روضه رضوان» اثر شایسته تقدیر نهمین جشنواره کتاب سال رضوی

بوی عشق‌تان گل کرد

۱۳۹۵/۰۶/۳۰ - ۱۵:۵۱
نجوای عاشقانه‌اش هنوز از اعماق قرن‌ها شنیده می‌شود. حسرت زیارت مشهدالرضا(ع) و شوق ارادت را می‌توان در کلمه‌کلمه ابیاتش خواند. می‌توان تاریخ را به عقب راند و خاقانی شروانی 30 ساله را دید که برای زیارت امام هشتم(ع) از سر تا پا اشتیاق شده است.
 آنقدر برای این دیدار بیقرار است که پیش از رسیدن قافله‌ زیارت خراسان به ری رسیده است. ولی بیماری‌اش و دستور شاه، او را از رفتن منع می‌کند. آنجا است که شاعر دلسوخته اهل تسنن که مذهب او را شافعی می‌شناسند، در فراق سلطان خراسان می‌سراید: «چه سبب سوی خراسان شدنم نگذارند... عندلیبم به گلستان شدنم نگذارند... نیست بستان خراسان را چون من، مرغی... مرغم آوخ سوی بستان شدنم نگذارند... دلم از عشق خراسان کم اوطان بگرفت... وین دل و عشق به اوطان شدنم نگذارند... از وطن دورم و امید خراسانم نیست... که بدان مقصد کیهان شدنم نگذارند.»

تولد یک کتاب
خاقانی شروانی، تنها یکی از شاعرانی است که نامش در کنار 28 شاعر اهل تسنن دیگر در کتاب "روضه رضوان"، نقش بسته است. کتابی که به کوشش سیدهادی میرآقایی و حمایت‌ انجمن ادبی رضوی وابسته به موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی تدوین شده تا جلوه‌هایی از ارادت شاعران اهل تسنن را نسبت به هشتمین امام نیکی و مهرورزی، به نمایش بگذارد. نام این کتاب بنا به گفته‌ی مولفش برگرفته از یکی از ابیات خاقانی است که می‌گوید: «بر سر روضه معصوم رضا...‌شبه رضوان شوم انشاالله.»
سیدهادی میرآقایی، پژوهشگر، محقق، معلم نمونه کشوری و دبیر ادبیات دبیرستان‌های مشهد، درباه تولد این کتاب می‌گوید: «چند سال پیش سلسله مقالاتی تحت عنوان "ارادات شاعران به حضرت علی‌بن موسی‌الرضا(ع)" در مجله زائر نوشتم و دو سال پیش مصمم شدم کاری را انجام دهم که بدیع و نو باشد. "روضه رضوان" ثمره آن پژوهش است.»
اما چطور این کتاب به موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی می‌رسد تا در قالب اثری آغشته به عطر رضوی، به چاپ برسد؟ میرآقایی این اتفاق را چنین شرح می‌دهد: «مقاله‌ای را با عنوان "ضامن آهو و تجلی آن در شعر فارسی" نوشته بودم که در پنجمین همایش بین‌المللی "جاده ولایت" برگزیده شد و در ویژه‌نامه‌ای به چاپ رسید. با مطالعه فصلنامه "آستان هنر" برای چاپ مقاله‌ام در این مجله به موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی رفتم. همان زمان از من پرسیدند کار پژوهشی درباره امام رضا دارم؟ من "روضه رضوان" را آماده چاپ داشتم و به موسسه ارائه دادم. توفیق این بود که پس از چندی مورد تایید قرارگرفته و چاپ شود.»

مراحل تحقیق و انتخاب
کار تحقیق و تالیف برای خلق هر اثر، کاری زمان‌بر است و تنها عشق و ایمان می‌تواند مولف را برای ادامه راه مصمم‌تر کند. میرآقایی یکی از این افراد است که با سمت‌هایی چون داور مسابقات شعر و داستان، مسئول کانون شعرا و نویسندگان ناحیه 7 مشهد، مسئول فرهنگی جوانان در موسسه خدمات مشاوره‌ای جوانان و پژوهش‌های اجتماعی آستان قدس رضوی و همکاری با نشریات کیهان فرهنگی، گزارش میراث، حبل‌المتین، کتاب ماه ادبیات، مجله زائر و انجام فعالیت‌های پژوهشی با اتاق تالباک حرم مطهر توانسته فضای موجود را درک کند و برای تالیف کتاب خود، دو سال به تحقیق و پژوهش بپردازد.
 این محقق درباره روند و مراحل تحقیقات خود توضیح می‌دهد: «تحقیقات درباره اشعار این کتاب به دو صورت کتابخانه‌ای و میدانی انجام شد. در کتابخانه و نشریات دنبال اشعار شعرای اهل سنت گشتم و در کار میدانی نیز با همه انجمن‌های ادبی شهرهایی که شاعران اهل سنت دارند مانند تربت‌جام،‌ خواف، سنندج و کلا استان کردستان، تالش و غیره تماس تلفنی داشتم یا با اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرهای مزبور تلفنی مکاتبه کردم یا نامه درباره پژوهش اطلاع دادم و با تک‌تک شاعران تماس تلفنی داشتم تا اشعار را برایم ارسال کنند.»
در اثر پیگیری‌های این مولف، 58 شعر، از شاعران معاصر اهل سنت ارسال و در نهایت بهترین آن‌ها در بخشی از این کتاب گردآوری شد. اشعاری که معیار انتخابشان، به گفته مولف به این شرح است: «کتاب شامل دو گروه اشعار شاعران برجسته و نام‌آور گذشته و سروده‌های شاعران معاصر است.
اشعاری از شاعران معاصر انتخاب شده که عناصر چهارگانه شعر تخیل، عاطفه، موسیقی و اندیشه را در خود داشته باشند و ضعف تالیف و شکستگی وزن نداشته باشند. البته باید اذعان داشت برخی سروده‌های کتاب، خیلی برجسته و دارای مضامین بلند نیست. اما هدف ما نمایش ابراز محبت شاعران اهل سنت به حضرت علی‌بن موسی‌الرضا(ع) بوده است.»

دل در گروی اهل بیت
میرآقایی که "روضه رضوان" او در نهمین جشنواره کتاب سال رضوی، شایسته تقدیر شناخته شده است، در این کتاب، اشعاری را از شاعران اهل تسنن قرن پنجم هجری تا عصر معاصر، در وصف مولا رضا(ع) گردآوری کرده است. شاعرانی فارسی‌زبان که فارغ از ملیت و سرزمینشان، کبوتر دل‌ را سوی حریم پاک حضرت علی‌بن موسی‌الرضا(ع) به پرواز درآورده‌اند تا گوشه‌ای از این ارادت را با زبان شعر، به نمایش بگذارند. شاعرانی فراتر از مرزهای جغرافیایی. از ترشیز تا شروان، از خوارزم تا هرات، از کابل تا سرخس، از خواف تا سنندج و... شیخ احمد جام، خاقانی شروانی، کمال‌الدین حسین خوارزمی، نورالدین عبدالرحمن جامی، محی‌الدین لاری، فضل‌الله‌بن روزبهان خنجی اصفهانی، خواندمیر، سیدای نسفی، محمدرفیع درمیانی، عایشه درانی، مولانا خالد نقش‌بندی، عبدالله سنندجی، محمودخان دنبلی، خلیل‌الله خلیلی، عبدالرئوف مجیدی، سیدنهضت حسینی‌نژاد، سیدمحمود گلشنی، امین‌الله معروف، حاج محمود محمدی‌طالبانی، امیر ختوانه، محمدعظیم عظیمی، امیر کردستانی، شاهرخ اورامی، محمد احراری رودی، عبدالغفور عظیمی، قربان‌قلی قرجه، عبدالباری صالحی، کاک‌امجد ویسی و بالاخره سعید جامی، این جمع دلداده هستند که اشعارشان را پیشکش وجود نازنین امام هشتم کرده‌اند. میرآقایی، شور و عشقی را که در وجود شاعر اهل تسنن زبانه می‌کشد تا در قالب اشعار درآید، اینچنین تفسیر می‌کند: «اگر انسان اندیشمند، اندیشه‌های خود را از قرآن و سیره پیامبر(ص) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) بگیرد و از سرچشمه آن منابع ازلی بنوشد یقینا به سوی کمال رهنمون می‌شود. شاعران اهل سنت نیز ضمن اندیشه بلندی که دارند دل در گروی اهل بیت سپرده‌اند و احساسات خود را در کسوت واژگان بیان می‌کنند‌. مخصوصا وقتی انسان فرهیخته‌ای بخواهد برای تعالی و اعتلای اندیشه‌های خود الگویی انتخاب کند تا فضایل اخلاقی را از او بیاموزد چه شخصیت‌هایی بهتر و بافضیلت‌تر از پیامبر(ص) و ائمه اطهار (علیهم‌السلام)؟ فضایل ارزشمندی که با روح انسان آزاده و فرهیخته سازگار است. مانند: عزت نفس، مبارزه با ظالم، قناعت، علم‌اندوزی، مهربانی و هزاران فضیلت دیگر که در رهگذر تاریخ، انسان‌های دانشمند و خردمند از آن بهره برده‌اند و آثار آنان به یادگار مانده است‌.»

از ترشیز تا خواف
«در تلالوی خورشید، مهر بر غزال افتاد... از طلوع چشمانش، مهر و ماه و سال افتاد... از هوای این گنبد، سیب جاذبه مست است... بوی عشقتان گل کرد، سیب‌های کال افتاد... من که پرپر عشقم، بال و پر نمی‌خواهم... دف بزن بزن ساقی، از فرشته بال افتاد.» واژه‌ها در کلام شاعر، غنچه می‌دهند، مصراع‌ها گل می‌کنند و بیت‌بیت به بار می‌نشینند تا شعری پرشور را تقدیم بارگاه منور شمس‌الشموس کنند. اشعاری که از سرچشمه احساس شاعری اهل سنت از دیار خواف، جوشیده است. سعید جامی متولد اول اسفند 58، جوان‌ترین و آخرین شاعر کتاب است. کتابی 136 صفحه‌ای که با شیخ احمد جام، صوفی بزرگ اهل ترشیز آغاز و به این شاعر ختم می‌شود. این کتاب هرچند بنا به نظر نویسنده‌اش، شامل همه‌ی سروده‌های شاعران اهل تسنن در وصف حضرت رضا(ع) نیست. ولی مولف، امید دارد در چاپ‌های بعدی، به تعداد اشعار آن افزوده شود. در همین راستا میرآقایی با چند شاعر جدید آشنا شده و اشعار آنان را که از ارادتشان به خورشید هشتم الهام می‌گیرد، جمع‌آوری کرده است.

گزارشگر: هدیه سادات میرمرتضوی
برچسب ها:
پیوست ها:
منابع:
افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید