باغات الگویی متراکم و نیمه متراکم؛ مصداق بارز الگوی باغداری نوین

۱۳۹۸/۰۷/۲۲ - ۱۰:۲۹
70 درصد از باغات کشور به روش سنتی احداث شده، باغاتی که نیازمند اصلاح و نوسازی است، آن هم در کشوری همچون ایران که به ویژه در سال‌های اخیر با بحران کم آبی و خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کند، حال آنکه تغییرات اقلیمی از نمونه پدیده‌هایی به شمار می‌رود که در بلند مدت تبعات زیان‌باری بر اقتصاد کشور تحمیل می‌کند.

تغییر الگوی کشت باغات قدیمی با احداث باغات مدرن، از مهم‌ترین راهکارهایی به شمار می‌رود که به غیر از مزایای متعدد، نقش به سزایی در کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی دارد. در ایران به دلیل وجود فرهنگ رایج باغداری سنتی، احداث باغات مدرن با احتیاط بیشتری انجام می‌شود. چرا که عمدتا کشاورزان اطلاعات و دانش فنی لازم را در این خصوص در اختیار ندارند. با این حال چند سالی است که خراسان رضوی در این امر پیشقدم شده و برای نخستین بار در کشور، کشت و صنعت مزرعه نمونه آستان قدس رضوی باغات متراکم سیب، گلابی و شلیل را با استفاده از پایه‌های پا کوتاه و با به کارگیری مدرن‌ترین تجهیزات روز دنیا احداث کرده است.

 

توسعه باغداری مکانیزه
در این نوع از باغات، نه تنها هزینه هرس به دلیل پا کوتاه بودن و کاهش حجم شاخ و برگ این درختان، به شدت کاهش یافته، بلکه کاهش هزینه‌های برداشت را هم در پی خواهد داشت؛ به این ترتیب که پا کوتاه بودن و یکنواختی فرم رشد درختان، باعث تسهیل عملیات برداشت محصول شده و در صورت ورود ماشین‌آلات مربوطه، زمینه برداشت مکانیزه محصول نیز فراهم می‌شود. علی اورعی زارع؛ مدیر کشت و صنعت مزرعه نمونه در این باره گفت: «تمامی اقدامات اصلاحی بر روی خصوصیات پایه‌ها و ارقام، توسط محققان و متخصصان خارجی و داخلی و در آزمایشگاه‌های مدرن اروپا انجام شده است و با موافقت، تأیید و نظارت سازمان حفظ و نباتات وارد کشور می‌شود». وی ادامه داد: «این مجموعه در حال حاضر 40 هکتار باغ الگوی متراکم و نیمه متراکم دارد و توسعه کشاورزی و باغداری مکانیزه و بهره‌مندی از آخرین روش‌های نوین با هدف ایجاد اشتغال و ارتقاء سطح کمی و کیفی محصولات باغی و زراعی در سال رونق تولید، یکی از موضوعات بسیار مهمی است که با جدیت دنبال خواهیم کرد».


لزوم توسعه باغات الگویی
باغات متراکم، مصداق بارز الگوی باغداری نوین است که در جوامع کنونی با توجه به بحران آب حاکم بر کشور، نیاز به توجه بیش از پیش برای توسعه این باغات احساس می‌شود. محمدعلی طهماسبی؛ معاون باغبانی وزارت جهاد کشاورزی با بیان این که سطح باغات کشور حدود ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار است، گفت: «جوان‌سازی و جایگزینی باغات قدیمی و سنتی با هدف افزایش بهره‌وری از باغات در دستور کار این وزارتخانه قرار دارد». وی ادامه داد: «حدود ۹۰۰ هزار هکتار باغ نیازمند جوان‌سازی در کشور وجود دارد که با جایگزینی و تغییر این باغات زمینه افزایش بهره‌وری فراهم می‌شود». طهماسبی، احداث باغات متراکم رضوی را فعالیتی بزرگ و مثبت در زمینه بهره‌برداری صحیح از منابع آب و خاک توسط این نهاد دانست و افزود: «این باغات، شاهکاری بی‌نظیر در کشور است».

 

افزایش راندمان تولید
در این باغات تراکم کشت درختان در واحد سطح از حدود 300 اصله در هر هکتار از باغات کلاسیک، به بیش از 3 هزار و 900 اصله نهال می‌رسد و لزوما برای این نوع کشت باید از نهال‌های اصلاح شده و پا کوتاه و همچنین از ارقام مرغوب و متناسب با اقلیم منطقه استفاده کرد. اورعی زارع در این باره گفت: «در باغات الگویی تعداد درختان نسبت به باغات سنتی 10 برابر در هکتار افزایش یافته است».


کاهش مصرف آب
سطح زیر کشت باغات میوه در استان خراسان رضوی حدود ۲۶۰ هزار هکتار است که از این میزان ۵۰ هزار هکتار باغات درجه یک و مابقی باغات درجه ۲ و ۳ نیاز به اصلاح و نوسازی دارند. محمدرضا اورانی؛ رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به ویژگی‌های باغات الگویی متراکم و نیمه متراکم گفت: «احداث این باغات مزایای متعددی به همراه دارد که کاهش مصرف آب آبیاری به میزان ۲۵ درصد از جمله آن به شمار می‌رود». وی افزود: «با توجه به شرایط اقلیمی استان به خصوص بحران آب، احداث این‌گونه باغات در اولویت‌های کاری سازمان جهاد کشاورزی می‌باشد که تا کنون بیش از ۶۰ هکتار از این‌گونه باغات احداث شده و حدود ۷۵ هکتار دیگر نیز در دست احداث است. سیستم آبیاری در این باغات به صورت قطره‌ای بوده و علاوه بر آن، از سیستم‌های مه‌پاش(میست) به منظور حفظ رطوبت و نیز جلوگیری از خسارت سرمای بهاره بر گل‌دهی درختان استفاده می‌شود». حمید‌رضا قاسمی؛ مدیر عامل سازمان موقوفات ملک با تأکید بر این که ایران در منطقه‌ای تقریبا نیمه خشک در دنیا واقع شده است، گفت: «باید بتوانیم از منابع محدود آبی حداکثر استفاده را داشته باشیم و نسبت به تغییر الگوی کشت مناسب با شرایط اقلیمی اقدام کنیم». وی ادامه داد: «احداث باغات الگویی نمونه عینی یکی از بهترین راهکارها در این خصوص به شمار می‌رود، چرا که کارایی آب در این باغات تا 40 درصد افزایش پیدا کرده است».


بومی سازی باغات الگویی
کشت و صنعت مزرعه نمونه ضمن وارد کردن فناوری‌های جدید مورد نیاز برای احداث باغات الگویی متراکم و نیمه متراکم، و بومی‌سازی آن در شرایط منطقه و کشور؛ موجب صرفه‌جویی مالی بسیاری نیز شده است. اورعی زارع گفت: «در این باغ، ارقام میوه مورد استفاده به نحوی اصلاح شده‌اند که طی سال دوم یا سوم، به بار نشسته و از سال چهارم باردهی اقتصادی دارند. استفاده از توری‌های ضد تگرگ و ضد تشعشع یکی دیگر از ویژگی‌های ارزشمند باغات الگویی متراکم و نیمه متراکم به شمار می‌رود». رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی نیز کاهش اثرات سرمازدگی، کاهش اثرات آفتاب سوختگی، کاهش اثرات تگرگ، افزایش کمیت و کیفیت محصول و کاهش ضایعات محصولات را بخشی دیگر از ویژگی‌های این باغات عنوان کرد.


مبارزه بیولوژیک
در باغات متراکم و نیمه متراکم مزرعه نمونه به جای استفاده از سموم شیمیایی برای از بین بردن آفات، از مبارزه بیولوژیک استفاده می‌شود. مدیر کشت و صنعت مزرعه نمونه با بیان این که میوه‌ای که به دست مصرف‌کننده می‌رسد کاملا سالم است، گفت:  «این مجموعه همگام با علوم روز، مبارزه بیولوژیک را جایگزین استفاده از سموم کرده و در این راستا از ماده‌ای با عنوان فرمون بهره می‌گیرد؛ به این صورت که این ماده یک سری بوهای بیو شیمیایی حشرات است که به صورت مصنوعی برای جلب حشرات جنس مخالف در باغات منتشر می‌شود. تولید این میوه‌های مرغوب و بازارپسند حاصل تکنولوژی صحیحی است که با توجه به بحران آب حاکم بر کشور و از طرفی کیفیت بالای محصولات تولیدی، نیاز به توسعه باغاتی مثل این باغ بیش از پیش احساس می‌شود».

 

گزارشگر: هدی زاهدی

 

برچسب ها:
پیوست ها:
منابع:
افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود