در گفت‌وگوی آستان نیوز با حجت الاسلام والمسلمین استاد سید منذر حکیم مطرح شد،

غیرتمندی مرد برای همسرش نشانه عفت اوست

۱۳۹۸/۰۸/۰۸ - ۱۳:۱۳
عفاف و حجاب دو واژه ای است که همواره در جوامع اسلامی مطرح می شود و در روایات و منابع اسلامی تاکید ویژه ای بر رعایت آن شده است.

عفاف و حجاب از منظر عموم غالبا متوجه بانوان است و این در حالی است که دین مبین اسلام مردان را نیز ملزم به رعایت آن کرده است. در این رابطه گفت¬وگو می کنیم با حجت الاسلام و المسلمین استاد سید منذر حکیم؛ پژوهشگر و مدرس خارج حوزه علمیه قم.

نگاه شما به مسئله عفاف چیست و چه تعریفی از مفهوم عفاف دارید؟
ریشه اصلی این واژه به معنای «قناعت» و اکتفاء به حداقل‌ها است، یعنی انسان از زیاده‌روی و ابراز حرص، خودنگهدار شود، حالا در طعام یا در مسائل جنسی.

‌ در تعریف عفاف بعضی عفاف را حجابی بعضی‌ حیایی بعضی‌ عفت مطلق غیر جنسی یا جنسی در نظر می‌گیرند، این تنوع برای چیست؟
این تعدد تعریف به لحاظ کثرت استعمال در عرف‌های متنوع و متفاوت به وجود آمده است؛ یعنی وقتی می‌گویند «عفاف»، ذهن من به معنای خاصی منحرف می‌شود. این در اثر کثرت استعمال است، یعنی یک محیط خاص این چنین پیامدی داشته است.

‌آیا غیرتمندی مرد برای همسرش رفتار عفیفانه است یا فقط توجه به رعایت حجاب او، رفتار عفیفانه است؟
این کار نشانه عفت اوست. غیرت مرد می‌تواند در سلسله علل تأثیرگذار باشد و می‌تواند عاملی باشد برای اینکه او عفت را رعایت کند.

در مسئله عفاف چه چیزی مد نظر شارع است، آیا صرف ترک فعل حرام مد نظر است یا این ترک فعل باید با نیت خویشتنداری انجام شود؟ به عبارت دیگر رفتار عفیفانه رفتاری است که باید با نیت خویشتنداری و خود کنترلی انجام شود یا صرف ترک فعل کافی است؟
عفت می‌تواند انگیزه‌های متفاوت و متعددی داشته باشد. از طرف دیگر، اسلام پاکی و طهارت فرد و خانواده و جامعه را از آلودگی‌ها می‌خواهد. این بدین معنا است که اگر پاکسازی جامعه از منکرات و حرام، بدون قصد قربت هم انجام شود، این مطلوب شارع است، به لحاظ اینکه سلامت جامعه به این پاکسازی ربط دارد. به عبارت دیگر، عفاف واجب توصلی است و مثل نماز واجب تعبدی نیست. نماز بدون قربت اصلاً نماز نیست، اما حجاب بدون قربت حجاب است. فرد با رعایت حجاب ولو بدون نیت قربت، مرتکب حرام نشده و از یک حرام فاصله گرفته است، همین مطلوب است، لذا بحث نیت و انگیزه می‌تواند مکمل یکدیگر باشد.
در اینجا انگیزه دو تا می‌شود؛ انگیزه اجتماعی و انگیزه خدایی. قطعاً انگیزه خدایی بهتر است، چون هدف این است که انسان ارتقاء پیدا کند، به تقوا برسد و در تقوا هم تکامل پیدا کند تا به مرحله حق برسد، این‌ها مراحل تکاملی انسان است.

عفت عمومی و معیار آن چیست؟ آیا عفت عمومی یا عفت اجتماعی غیر از عفت فردی و فراتر از آن است؟ مثلاً اینکه در قوانین گفته می‌شود مواظب باشید عفت عمومی لکه‌دار نشود، منظور چیست؟
عفت عمومی می‌تواند به این شکل باشد که در سطح جامعه پدیده خلاف عفت مشاهده نشود.
ممکن است فردی در پنهان در دایره خیلی محدود یک خلافی مرتکب بشود، اما غیر علنی، مثل بحث روزه‌داری. در مورد روزه‌داری، آدم‌هایی هستند که از روزه گرفتن معذورند، اما حق ندارند تظاهر به روزه خواری کنند. درست است که طرف معذور است، اما حق ندارد بیاید جلوی مردم تظاهر به شکستن روزه بکند، چون تظاهر به روزه‌خواری دیگران را هم به این کار تشویق می‌کند، در واقع اشاعه روزه‌خواری است، بر عکس اگر افراد معذور تظاهر نکنند، حتی آدم‌هایی که معذور نیستند، هم جرئت نمی‌کنند در انظار عموم مبادرت به خوردن و آشامیدن کنند. حالا معصیت کرده، روزه نگرفته، ولی این معصیت را عمومی نکرده است، نیامده رسانه‌ای کند و جلوی دیگران به حکم خدا دهان کجی یا استخفاف کند.

این عفت عمومی می‌تواند حداقلی‌تر از عفت فردی باشد؟
چون معتقدیم همان طور که انسان روی محیط اثر می‌گذارد، محیط نیز روی انسان اثر می‌گذارد، بنابراین شارع مقدس می‌خواهد هم محیط را پاکسازی کند و هم انسان‌هایی را که در آن محیط تأثیر گذارند. لذا هر دوی این‌ها به پاکی دعوت شده‌اند، اگر هر دو پاک باشد، طهارت کامل حاصل می‌شود؛ یعنی هم بستر سالم است، هم محیط، هم فضا و هم انسان.

پیوست ها:
منابع:
افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود