درگفت‌وگو با رئیس مرکز مطالعات زن و خانواده مطرح شد،

عفت عمومی استانداردی پذیرفته شده برای رفتار اجتماعی است

۱۳۹۸/۰۸/۱۹ - ۱۵:۳۳
رشد مظاهر اخلاقی در ادیان مختلف و جوامع گوناگون همواره با رشد افراد جامعه همراه بوده است. مظاهری که در جوامع اسلامی از آن به عنوان عفاف یاد می‌شود.

این موضوع، عنوان یکی از همایش‌های بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی را با عنوان «همایش ملی الگوی زندگی عفیفانه با رویکرد اسلامی» به خود اختصاص داده است. در همین راستا با حجت‌الاسلام و‌المسلمین محمدرضا زیبایی‌نژاد؛ استادیار مرکز مطالعات زن و خانواده و رئیس مرکز مطالعات زن و خانواده به گفتگو نشستیم.

تعریف شما از مفهوم «عفاف» چیست؟
فعل اخلاقی باید با نیت اخلاقی انجام شود. عفاف یک امر اخلاقی است، اما فقه حداقل را می‌خواهد، لذا همین که ظاهر درست باشد کافی است، مثل اینکه مرتبه پایین جهاد این است که مرز حفظ شود، اما سرباز زمانی اجر می‌برد که نیت قربت داشته باشد. حداقل عفاف، عملی هست که خروجی آن، عدم دسترسی و امنیت بیشتر جنسی باشد، حتی اگر فاعل با نیت الهی یا با نیت خویشتندارانه به آن عمل مبادرت نکرده باشد. لذا انجام آن کار حتی می‌تواند با نیت تحقیر نشدن یا ریا باشد، اما مرتبه بالاتر آن که اجر و پاداش به همراه دارد، انجام فعل با نیت خود کنترلی است.

انواع عفاف چیست؟
عفت بطن، عفت فرج و عفت مالی که در آیات آمده است؛ البته عفت مالی به همان عفت بطن برمی‌گردد. شاید کلمه تعفف که در خصوص قناعت آمده است در معنای اصطلاحی خود باقی مانده باشد.

مؤلفه‌های عفاف چیست؟
اول انسان باید یک گناه عملی را تصور کند و در مرحله بعد در ذهن خود به بد بودن آن اذعان کند. حالا این بد بودن می‌تواند ناشی از مغضوب شارع بودن باشد و یا در نظر داشت مفاسد مترتب بر انجام آن، سپس عقلانیت او بگوید که الان باید هزینه کنی و از این کار دوری کنی و برای فاصله گرفتن از آن باید انرژی صرف کنی، هر چند که برایت سخت باشد. قوت عقلی جایی است که بتواند بر شهوت غلبه کند و وقتی بر آن غلبه می‌کند که بتواند به مرتبه بالایی از شوق برسد.

عفت عمومی چیست؟
وقتی می‌گویند عفت عمومی لکه‌دار می‌شود در واقع صحبت از یک استانداردی است که برای رفتار اجتماعی پذیرفته شده و می‌خواهند جلوی جریحه‌دار شدن آن را بگیرند. این واژه، کاربرد سکولار دارد و کاری به دین ندارد که دین بخواهد آن را معنی کند.

رابطه تقوا و عفاف چیست؟
تقوا فقط شامل عبادت است، ولی دایره وسیع‌تری از مسائل جنسی و مالی را شامل می‌شود، اما عفاف منحصر در همین دو مورد خویشتنداری بطن و فرج است و می‌تواند ریایی باشد یا صادق، پس رابطه بین تقوا و عفاف عموم و خصوص من وجه است.

رابطه حیا و عفاف چیست؟
حیا ترس از مؤاخذه است، حالا یا از خدا و یا از مردم. امیرالمؤمنین علی(ع) می‌فرمایند: اگر عفاف به خاطر ترس باشد می‌شود حیا و می‌تواند به دلیل دیگر هم باشد، بنابراین عفاف اعم از حیا است.

رابطه حجاب و عفاف چیست؟
حجاب یک کار خارجی و رفتار است. در واقع، حجاب نتیجه عفاف و یکی از مصادیق آن است.

آیا مفهوم عفاف در سایر ادیان ابراهیمی با آنچه ما از عفاف می‌شناسیم متفاوت است؟
عفاف در همه ادیان بوده و احکام مشترک دارد.

آیا عفاف در زن و مرد متفاوت است؟
اگر منظور شما این است که زن عفت بیشتری دارد، درست است، اما اگر بحث از ادراک متفاوت زن و مرد از این مفهوم اخلاقی است که در فلسفه اخلاق از آن یاد می‌شود باید گفت که در این موضوع خیلی کار نشده است و من هم کار نکردم.

برچسب ها:
پیوست ها:
منابع:
افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود