آیت الله حسن عالمی در گفتگو با آستان نیوز:

ماه رمضان بهترین فرصت برای خودسازی معنوی است

۱۳۹۹/۰۲/۲۴ - ۱۳:۳۲
رمضان ماه فرصت گشوده شدن درهای رحمت و مغفرت الهی است؛ ماهى که نزد خدا از همه ماه ها برتر و پر فضیلت تر است؛ در این ماه با برکت، بندگان میهمان سفره پرفیض پروردگار هستند و مشام جان را با عطر معنویت می نوازند.

روزها و شب­های این ماه بر همه ایام برتری دارند؛ نفس­ها در این ماه تسبیح، خواب­ها عبادت، دعاها مستجاب و اعمال روزه­داران مقبول درگاه الهی است. رمضان فرصت مناسبی است که انسان با خودسازی و تقویت  فضایل و مبارزه با رذایل اخلاقی، آلودگی­ هایی را که در طول یک سال بر روح و جانش نشسته بزداید و به خدا نزدیکتر شود. در مصاحبه پیش رو در زمینه آثار و فضایل معنوی ماه مبارک رمضان و راهکارهای بهره مندی هر چه بیشتر از فیوضات این ایام با آیت الله حسن عالمی، عضو مجلس خبرگان رهبری به گفتگو نشسته ­ایم.

 

*در قرآن و روایات معصومین(ع) بارها به فضایل و برکات مادی و معنوی ماه مبارک رمضان اشاره شده است. دلیل شرافت و کرامت ماه رمضان بر دیگر ماه­های قمری چیست؟

دلیل اصلی انتخاب ماه رمضان به عنوان ماه برتر و ماه پرفضیلت­تر اراده حضرت حق تعالی است. پیامبر اکرم(ص) فرموده اند: ماه رجب ماه ولایت است ماه شعبان ماه نبوت و رسالت و ماه رمضان شهر الله است. ما در منابع حدیثی داریم که پیامبر بزگوار اسلام(ص)، ماه رجب را به حضرت امیرالمومنین(ع)، به عنوان سرسلسله امامت و ولایت منسوب نموده ­اند و در سایر روایات هم آمده که اگر کسی می­خواهد به جایگاه و مرحله نبوت دسترسی پیدا کند باید از طریق علی(ع) وارد شود؛ همان طور که پیامبر اکرم(ص) فرموده­اند: علی باب ورود به من است. ماه رجب را پشت سر می­گذاریم و به شعبان وارد می­شویم که پرفضیلت­تر از رجب است، چون مربوط به پیامبر اکرم(ص) است. اما رمضان ماه پرفضیلت، بی­بدیل، بی­نظیر و ارزشمندتر از همه ماه­هاست چون ماه خداست. استاد اخلاق بنده، آیت الله اشتهاردی سخنی را به نقل از مرحوم آیت الله العظمی بروجردی(ره) فرمودند که ماه رجب و شعبان دهلیز ماه رمضان هستند. همچنان­ که آدم وقتی می­خواهد به محضر شخصیت بزرگی وارد شود در دهلیز سرای آن بزرگ می ایستد شانه ای بر سر و صورت می­زند، گرد و غبار از تن می­زداید و خود را آراسته و معطر می کند، برای اینکه در ماه رمضان به محضر حق تعالی و شهر الله وارد شویم باید از قبل آماده شده باشیم. این مسئله کاملا نشان می دهد که رمضان افضل شهور است.

حضرت رضا(ع) از قول رسول خدا(ص) نقل کرده­اند: ای مردم توجه داشته باشید ماه خدا دارد به سوی شما می آید و همراه این ماه رمضان، رحمت پروردگار عالم و مغفرت خداوند هم به سوی شما نازل می­شود. ماهی که نزد پروردگار عالم پرفضیلت­ترین ماه است. یعنی خدا این ماه را به عنوان ماه پرفضیلت­تر انتخاب نموده است. در ادامه می­فرمایند: روزهای ماه رمضان بهترین روزها، شب­های آن بهترین شب­ها و ساعت­های آن بهتر از ساعات سایر ماه هاست. این ماهی است که شما در آن به مهمانی پروردگار عالم دعوت شدید. در این ماه خداوند عالم شما را اهل کرامت خود قرار می­دهد. نفس­های شما در این ماه تسبیح، خوابتان عبادت، عمل شما مقبول و دعای شما مستجاب است. در ماه رمضان دعایی مردود نیست و قطعا اگر انسان با اخلاص از خدا چیزی را بخواهد مستجاب می­شود.. این حدیث برهان قاطعی بر افضلیت ماه رمضان بر دیگر ماه­هاست.

 

*چرا ائمه اطهار علیهم السلام ماه پر فضیلت رمضان را بهترین فرصت برای مجاهده با نفس و خودسازی معنوی دانسته­ اند؟

سوال خوبی است؛ قطعا کسی که مدتی طولانی در گرد و غبار بیابان یا در گلخن حمام بوده و گرد و غبار و سیاهی بر سر و صورتش نشسته است اگر به آب لطیف و زلال برسد خود را شستشو می­دهد تا این آلودگی­ها پاک شود. پیامبر(ص) در استدلال بر این مطلب می­فرمایند: «ای مردم! جانتان، روحتان و حقیقت و جوهره ذاتتان در گرو اعمال و رفتار شماست». اعمال و رفتاری که ما در طی یک سال داشتیم و گناهان و خطاهایی که مرتکب شدیم، روح ما را فرا گرفته و جانمان را به خود منحصر کرده است. اما بالاخره ما که در این آلودگی­ها قرار گرفتیم چه باید بکنیم و چطور باید خود را آزاد کنیم؟ پیامبر(ص) برای این مطلب فرمودند: «این جسم و جان گرفتار شده در حصار گناه را در ماه رمضان با استغفار کردن از غل و زنجیر باز کنید». پیامبر(ص) مثال زیبای دیگری می­آورند: «بار سنگین گناهان که بر پشت شما قرار گرفته و شما آنها را حمل می­کنید پشت شما را خمیده کرده و شما در زیر این بار قرار گرفته­اید. این بار سنگین را از دوشتان با سجده های طولانی در ماه رمضان بردارید». پس این ماه، فرصت بسیار مغتنمی است که انسان گناهان را ترک کند. اگر به کسی بگویند این بار سنگین را به قله کوه ببر به دنبال این است که این بار سنگین را لحظه ای به زمین بگذارد و خستگی به در کند تا چه رسد به اینکه شرایطی فراهم شود که این بار سنگین را برای همیشه کنار بگذارد. پیامبر(ص) فرموده­اند: خداوند عالم به عزت خود قسم یاد کرده که نمازگراران و سجده کنندگان را با آتش جهنم عذاب نکند و در روزی که همه در محضر پروردگار قرار می­گیرند(روز قیامت) نسوزاند.

 

*برای درک درست روزها و شب­های ماه پرفضیلت رمضان و بهره مندی هر چه بیشتر از فیوضات و برکات آن چه باید کرد؟

انسان برای درک و بهرمندی هر چه بیشتر از ماه رمضان باید خود را برای تغییر و تحول درونی آماده کند و بدی­ها و و نارسایی های وجود را از خود دور نماید. پیامبر(ص) در این خصوص می­فرمایند: «ماه رمضان فرصت مناسبی است که انسان اخلاق و رفتارش را تغییر دهد». اخلاقی که اینجا مطرح می شود اعم از حسن رفتاری است که انسان با این و آن دارد و بحث جامع تری است. علمای اخلاق در تعریف اخلاق گفته اند: خُلق سه بخش دارد: نخست رفتار انسان با خود، دوم رفتار انسان با دیگران و سوم رفتار انسان با خدای خود. هر سه این رفتارها، رفتارهای خُلقی هستند. بهترین راهی که انسان می­تواند از رمضان سود ببرد تغییر در خُلق انسان است؛ یعنی نارسایی­هایی که در رفتار خودش با خودش است را تغییر دهد. اگر انسان فرصت­های مناسب عبادت را از دست بدهد به خود جفا کرده است. وقتی انسان توانایی دارد برای دست این و آن را گرفتن، به خصوص در شرایطی که بخشی از جامعه ما با مشکلاتی روبرو شده و ضرر و زیان دیده اند و خانواده هایی که برای تامین زندگی شان با سختی مواجهند، افرادی که ثروت و دارایی دارند باید تغییر رفتار دهند. انسان نباید فرصت­های عبادت و احسان به دیگران را به ارزانی از دست بدهند. احسان به دیگران در جایگاه دوم است و بخش اهم و افضلش ارتباط انسان با خدا است. انسان باید همیشه خودش را بنده و مطیع خدا بداند. وقتی انسان بنده او باشد خداوند او را یاری می­کند. حضرت محمد(ص) فرمودند: هر کس  اخلاقش را در این ماه رمضان عوض کند جواز عبور از صراط در روز قیامت است. همگان در عبور از صراط قدمشان می­لغزد ولی اگر کسی در ماه رمضان رفتارش را عوض کند خدا کمک می­کند که در این راه پایش نلغزد و کسی که در ماه رمضان از روی ترحم با زیردستان خود رفتار کند خدا در روز قیامت حساب او را آسان می­کند. کسی که تا به حال به دیگران جفا می­کرده اگر در این ماه از این کارش دست بردارد خدا غضبش را از او برمی­دارد. در ماه رمضان اگر انسان اکرام یتیمی بکند چه نیازمند عاطفی و مالی که مخصوصا در مورد یتیم نیازمندی عاطفی شدید است خدا این آدم را در روز قیامت اکرام و احترام می­کند.

 

*روزه داران واقعی چطور می­ توانند فضایل یک ماه ترک گناه و مجاهده با نفس را به ماه­ های دیگر نیز تعمیم دهند  و به بیان دیگر برکات این ماه را در خود نهادینه کنند؟

علمای اخلاق بحث و سوال زیبایی را مطرح کرده­اند که اگر خلق و خویی در فردی وجود داشت ممکن است آن را تغییر دهد و اگر خلق و خوی خوبی داشت می تواند آن را از دست بدهد و خلق و خوی بد جایگزین آن خلق نیکو شود؟ علمای اخلاق در پاسخ به این سوال می­گویند: بله هم خُلق بد می­تواند خوب شود و هم خُلق خوب می­تواند بد شود. اما کسی که درون و باطنش نسبت به اخلاق حسنه نهادینه  شود یا به تعبیر علمی حسنات در او نهادینه گردد و به جان و دلش بنشیند، این حسنات برای همیشه در جان و دلش باقی می­ماند. پس باید تلاش بر این باشد تا ملکاتی را که در ماه رمضان حاصل شده دلنشین کنیم و به درون خود قرار دهیم. یک مثال برای روشن شدن مطلب بیاورم: اگر چنانچه یک قطعه چوب را به یک رودخانه آب بیندازند مدت کمی پس از خارج شدن از آب خشک می­شود اما اگر این چوب مدتی طولانی در آّب بماند و به قدری آب به درونش رسوب کند که همه اجزا و عمقش خیس شود این چوب ته نشین می­شود، زیرا تمام وجودش را به این آب سپرده است. وقتی ته نشین شد همیشه همراه این رطوبت و لطافت است و خشک نمی­شود. اگر انسان هم در ماه رمضان دل، جان و روح و روانش را به معنویت­های رمضان بسپارد پس از ماه رمضان هم می­تواند زندگیش را با همین خصوصیات و ملکات رمضانی ادامه دهد.

 

گفتگو: زهرا دلپذیر

افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید