در گفت و گو با مدیر گروه سیره اهل بیت(ع) پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) مطرح شد؛

فرصت تبیین مسائل اسلامی با سفر امام رضا(ع) به خراسان فراهم آمد

۱۳۹۹/۰۴/۰۸ - ۱۵:۲۳
از جمله رویدادها و جریانات مهمی که در تاریخ ایران از جایگاه و منزلت والایی برخوردار است، سفر امام رضا(ع) به ایران و استقرار ایشان در مرکز خلافت، یعنی مرو(خراسان) در جایگاه ولایتعهدی است.

هر چند این سفر با اصرارهای مأمون خلیفة وقت عباسی، صورت پذیرفت؛ اما در عمل دارای آثار و پیامدهای درخشانی بوده و هست. حجت‌الاسلام والمسلمین ذاکری، مدیر گروه سیره اهل بیت(ع) پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) در خصوص این رویداد مهم پژوهش‌ها و مقالاتی رابه جامعه علمی عرضه کرده است؛ درهمین راستا گفت وگویی صورت گرفته که درادامه می خوانید.

 

لطفا در ابتدا در خصوص پژوهشهایی که در حوزه سیره رضوی انجام داده اید توضیحاتی بفرمایید ؟

در مجموع مقالات و نوشته‌هایی در کتاب های سیره معصومان(ع) از جمله کتب اربعه و کتاب‌های چهارگانه با محوریت سیره رضوی، ارائه کرده ام. علاوه بر این، مقاله‌ای نیز در مجله علمی پژوهشی فرهنگ رضوی، با عنوان «بی‌تفاوتی سیاسی ـ اجتماعی؛ گناهی کبیره در فرهنگ رضوی» در سال 1397 منتشر کردم که بخشی از سخنان امام رضا(ع) در آنجا تحقیق، واکاوی و توضیح داده شده است. این مقاله درواقع بیانگر علت  قاعده«حرمت تعرب بعد الهجره» است که ما آن را طبق فرمایش امام رضا(ع) مساوی با بی‌تفاوتی سیاسی اجتماعی معنا کرده‌ایم.

از دیدگاه شما چه موضوعاتی در خصوص سیره امام رضا(ع) کمتر مطرح شده است و ما اطلاعات جامعی از آن نداریم؟

یکی از نکاتی که در فرمایشات و سخنان امام رضا(ع) نسبت به دیگر ائمه(ع) کمتر مطرح شده و یا ما به آن دسترسی نداریم، این است که ایشان فلسفه بسیاری از احکام و یا به تعبیری علل آن را تبیین کرده‌اند. به تعبیر دیگر می‌توان گفت امام رضا(ع) در سفری که به خراسان داشته‌اند، گرچه به گونه‌ای جنبه اجباری داشته، اما فرصتی بوده که از این سفر برای تبیین مسائل اسلامی و معارف دینی استفاده کنند.

 

وضعیت سیره پژوهشی امام رضا(ع) در داخل و خارج از کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

واقعیت این است که در داخل و خارج، در خصوص سیره پژوهی امام رضا(ع) تحقیقات انجام شده محدود است و باید بیشتر کار شود. به نظر می‌رسد بهترین کار این است که پژوهشگران و محققان فعال در حوزه فرهنگ و سیره رضوی موضوعات مختلف را در خصوص سیره امام رضا(ع) پیگیری، تدوین و اعلام کنند و این موضوعات را در ابعاد گوناگون که از سخنان و فرمایشات آن حضرت قابل استخراج است،  در اختیار محققین قرار دهند تا سیره پژوهی امام رضا(ع) ابعاد بهتر و مناسبتری پیدا کند.

 

به این ترتیب نظر شما در مورد عرصه‌های مغفول یا جدید در حوزه سیره پژوهی امام رضا(ع) چیست؟

این عرصه‌ها متفاوت است. بخشی به رفتار یا سیره حضرت مربوط می شود، از همین رو در خصوص فلسفه رفتارهای آن حضرت با گروه‌ها و شخصیت‌هایی که در آن مقطع به گونه‌ای قیام‌هایی را ترتیب دادند و قیام‌هایی به وجود آمد، کتاب‌هایی نوشته شده است، اما هنوز هم برای برخی از آن، پرسش‌هایی مطرح است که موضع آن حضرت چه بوده است؟ همچنین بخش دیگری از تحقیقات به برخورد امام رضا(ع) با عالمان و دانشمندان آن زمان پرداخته شده است. اما آن ظرافت‌هایی که در رفتار و سیره حضرت با این شخصیت‌ها و عالمان (چه مسلمان و چه غیر مسلمان) است نیاز به تحقیق و تبیین بیشتری دارد.

 

اگر خواسته باشیم سیره پژوهی امام رضا(ع) را آسیب‌شناسی کنیم، به نظر شما چه آسیب‌هایی متوجه سیره پژوهی امام رضا(ع) در بین حوزویان و دانشگاهیان وجود دارد؟

یکی از آسیب ها در سیره پژوهی این است که ما به کلیات اکتفا می‌کنیم. برای نمونه مناظرات امام رضا(ع) به صورت کلی بررسی شده و جزئیات تحلیل نشده است؛ در واقع یکی از کارهایی که می‌شود انجام داد با توجه به وجود منابع ارزنده ای که در کتابخانه‌ آستان قدس رضوی وجود دارد، منابع مربوط به اهل بیت(ع) را معرفی کرده تا سایر پژوهشگران نیز بتوانند از آن منابع بهره مند شوند و آثار و پژوهش هایی در این حوزه به جامعه علمی عرضه کنند.

 

پژوهش‌های علمی آستان قدس رضوی در این زمینه چگونه بوده است؟

پژوهش‌های آستان قدس رضوی، دارای دو بخش است. یک بخش حالت موسوعه و گردآوری است همانند کتاب های «سنن النبی» و «المعجم فی فقه الغه القرآن و سرالبلاغه» و بخشی نیز تحلیلی است؛ آنچه که می‌تواند پاسخگوی جامعه باشد، بخش تحلیلی مسائل است که سیره ائمه(ع) را باید تحلیل کرد و با زبان روز ارائه داد. اما برای آشنایی هر چه بیشتر مردم با سیره رضوی، باید کتاب‌های تحلیلی نوشته شود؛ از همین رو جا دارد، تحقیقات عمیق تری در این خصوص انجام شود و این پژوهش ها و تحقیقات در قالب مقاله و چاپ کتاب‌های کوچک در دسترس افراد مختلف جامعه قرار گیرد تا مردم هر چه بیشتر با سبک و زندگی امام رضا(ع) آشنا شوند.

 

برچسب ها:
پیوست ها:
منابع:
افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید