گفتگو با متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری بیمارستان رضوی؛

بیماری‌های ناشی از حیوانات را بشناسیم

۱۳۹۹/۰۴/۱۴ - ۱۶:۱۳
سبک زندگی خاص جوامع غربی و کمبود عواطف و احساسات در میان اعضای خانواده‌‌های ساکن در آن جوامع و هم‌چنین ترک محیط خانواده توسط فرزندان از سنین قانونی موجب شده افراد با نگهداری از حیوانات مختلف عواطف خود را بروز دهند.

این موضوع را حتماً همه ما از فیلم‌ها و سریال‌های خارجی دریافته‌ایم اما مدتی است تب نگهداری از حیوانات در ایران نیز رواج یافته است. از مشکلات عاطفی و احساسی خانوادگی که در ایران کمتر دیده می‌شود بگذریم، این مسئله در حال تبدیل شدن به سبکی از زندگی در کشورمان است؛ سبکی از زندگی که متأسفانه شناختی از مضرات آن نداریم. باید بدانیم که این حیوانات نیز مانند هر موجود زنده‌ای بیمار می‌شوند و می‌توانند این بیماری را به انسان منتقل کنند؛ علاوه بر این می‌توانند سیستم ایمنی بدنمان را دچار اختلال کنند. بر اساس تحقیقات، از میان حدود 1700 عامل بیماری‌زا، 832 عامل از طریق حیوان‌ها به انسان منتقل می‌شود و ضروری است از بیماری‌های مشترک بین حیوان و انسان پیشگیری شده و خطرات آن کنترل شوند وگرنه می‌توانند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد؛ کما اینکه ویروس کرونا همین‌گونه بوده است. به مناسبت آغاز هفته اطلاع‌رسانی بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان و نیز روز جهانی مبارزه با بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان مصادف با 16 تیرماه، با دکتر سید مرتضی لایق، متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری بیمارستان رضوی به گفتگو نشسته‌ایم.


آقای دکتر، چه بیماری‌هایی افراد نگهدارنده حیوانات در منزل را تهدید می‌کند؟
درباره انتقال بیماری‌ها از طریق مهره‌داران باید گفت که بسته به نوع بیماری و نوع حیوان، راه انتقال متفاوت است. این روزها ویروس‌ها، میکروب‌ها و انگل‌های متعددی از طریق مهره‌داران به انسان منتقل می‌شود؛ ولیکن عمده انگل‌ها از طریق ادرار و مدفوع حیوان به انسان منتقل می‌شود. هم‌چنین خون و ترشحات حیوانات مانند شیر یا بزاقشان نیز می‌توان بیماری‌زا باشد؛ مثلاً هاری بیشتر از طریق بزاق آلوده به حیوان بیمار به انسان منتقل می‌شود. هم‌چنین بیماری تب مالت که تقریباً همه مردم با آن آشنا هستند از طریق شیر و محصولات لبنی قابل انتقال است.

 

پس نگهداری از آن‌ها در منزل می‌تواند خطرناک باشد؟
بسیار زیاد. ما در واقع حیوانات را به‌عنوان مخزن بیماری‌ها در نظر می‌گیریم که میزان ارتباط‌مان، شدت عفونت و بیماری را مشخص می‌کند. بسیاری از عفونت‌هایی که از طریق حیوانات خانگی به انسان منتقل می‌شوند ممکن است با ورود به محیط بدن، به‌واسطه خشکی یا سرما و گرما از بین بروند؛ اما برخی ممکن است به شکل کیست‌ در اندام‌های مختلف بدن مدت‌های مدیدی ماندگار بمانند.
متأسفانه در حال حاضر، تنوع‌طلبی در نگهداری از حیوانات در ایران بسیار زیاد شده و مردم به نگهداری از حیواناتی روی آورده‌اند که ناشناخته‌اند؛ مثل کروکدیل و جوندگان و خزندگان غیر اهلی. دقت داشته باشید که در این حیطه، هر چه حیوانی که از آن نگهداری می‌شود و محیط زندگی ما با او مشترک است، ناشناخته‌تر باشد، بیماری‌هایی که از طریق آن منتقل می‌شوند ممکن است آسیب‌ها و خطرات بیشتری به وجود بیاورند. حیوانات ناشناخته که محیط زندگی آن‌ها دور از ماست و ما با آن‌ها و حرکات و رفتارهای آن‌ها آشنایی نداریم، باید از نگهداری آن‌ها پرهیز شود.

 

مثلاً چه مشکلات و بیماری‌هایی؟
بیماری‌های عفونی، تنفسی و پوستی. درباره مشکلات پوستی که می‌تواند در اثر ارتباط با حیوانات برای انسان ایجاد شود، پدیده‌های آلرژیک به صورت درماتیت و کهیر شاخص‌ترین آن‌هاست. هم‌چنین ایجاد بیماری‌های انگلی و میکروبی به دلیل نگهداری این حیوانات در خانه دور از ذهن نیست. گاهی اوقات نیز ضایعات پوستی می‌تواند در اثر تهاجم و حمله آن حیوان ایجاد شود که به صورت خراش، بریدگی و زخم‌های موضعی بروز می‌یابد.
اگرچه نگهداری از حیوانات در منزل می‌تواند مشکلات عمده‌ای مانند سیاه‌سرفه ایجاد کند اما باید دقت داشته باشیم که ناراحتی‌های تنفسی ممکن است به شکل حساسیت‌ها و آلرژی‌های عمده ناشی از پشم و پوست حیوانات بروز یابد و بر اساس عفونت خاصی نباشد؛ پس نباید در هر موردی از آنتی بیوتیک استفاده کنیم چراکه استفاده بی‌رویه از آنتی‌بیوتیک میکروب‌های بی‌گناه را کشته و برای بدنمان مقاومت ایجاد می‌کند.
درباره پدیده آلرژی نیز محصولات بعضی از حیوانات مانند پشم و مو می‌تواند باعث ایجاد آلرژی و ازدیاد حساسیت به‌ویژه در کودکان که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، بروز کند.

 

پس کودکان هم در معرض خطر هستند.
بله دقیقا. همه ما می‌دانیم که کودکان آسیب‌پذیرترین قشر انسانی هستند. ممکن است کودکان به طور ناخودآگاه و به‌صورت غیر عمد، فشاری را به حیوان تحمیل کنند که باعث عکس‌العمل خطرناک وی شوند. کودکان از درک کمتری نسبت به محیط برخوردارند و از سوی دیگر، سیستم ایمنی ناشناخته‌تر و ضعیف‌تری دارند و به این دو دلیل در مواجهه با حیوانات، بسیار آسیب‌پذیرترند.

 

برخی از هم‌وطنان ما گرفتار روابط عاطفی با این حیوانات بوده و امکان جدایی از آن‌ها را ندارند. توصیه شما برای آن‌ها چیست؟
به نظر من در جامعه ما خیلی ضرورت ندارد که خود را گرفتار و اسیر نگهداری از حیوانات در منزل کنیم اما اگر در موارد خاصی مجبور به نگهداری از حیوانات هستیم، حتماً باید با مراجعه به مراکز معتبر دامپزشکی، شناسنامه کاملی از آن حیوان دست‌آموز تهیه کنیم تا به‌موقع واکسیناسیون شوند.
توصیه و تأکید ما این است که اگر مجبور به نگهداری از حیوانات در منزل خود هستیم، از حیواناتی نگهداری شود که برای ما کاملاً شناخته شده و بومی ما باشند؛ بنابراین هرچه محیط میان انسان و حیوان کوچک‌تر و صمیمی‌تر باشد و هم‌چنین هرچه اقدامات ایمنی کمتر رعایت شود، امکان انتقال بیماری بیشتر است.
طبیعی است که هر چه فاصله و تعداد تماس با حیوانات در ارتباط با آن‌ها کمتر باشد، احتمال بروز آن بیماری نیز کمتر خواهد بود. حتی‌الامکان باید سعی شود که کمترین تماس فیزیکی را با حیوانات داشته باشیم؛ ضرورتی ندارد که آن‌ها را در رختخواب خود بخوابانیم و در وسایل شخصی و مخصوص خود شریکشان کنیم.

 

گزارشگر: فائزه موسوی

افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید