مروری بر اقدامات اخیر اداره حفاظت و مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی

۱۳۹۹/۰۶/۲۳ - ۱۷:۳۲
مجموعه‌های تاریخی- فرهنگی و موزه‌ ها همچون شناسنامه، نشانگر هویت تاریخی و ملی یک ملت است که بی توجهی به آن قابل جبران نیست.

موزه ‌ها و آثار فرهنگی و تاریخی تنها برای بازدید و گذران اوقات فراغت و آموزش کاربرد ندارند بلکه این گونه اماکن، محل مناسبی برای حفاظت و حراست علمی از نفایس‌ بی‌ بدیل هنری و اسناد، مدارک و اشیای علمی و فرهنگی هستند که بازمانده از پیشینیان ماست و بر اثر مراقبت آنان، امروز، در دسترس ما قرار گرفته‌ اند. آستان قدس رضوي نیز داراي موزه ‌هاي متعددي است كه از آن جمله مي ‌توان به موزه ملي ملك، گنجينه قرآن، گنجينه فرش و منسوجات، گنجينه نجوم و ساعت، گنجينه سلاح، گنجينه تمبر، گنجينه سكه و مدال، گنجينه تاريخ مشهد، گنجينه نقاشي، گنجينه صدف و حلزون، گنجينه ظروف اشاره كرد. با داشتن این مجموعه غنی اداره كل مرمت آثار فرهنگي يكي از بخش‌ هاي سازمان موزه‌ هاي آستان قدس رضوي است كه بر حفاظت، نگهداري و مرمت آثار اين مجموعه‌ ها نظارت دارد. این کارگاه در سال 1375 به منظور حفاظت و صیانت و احیاء مجموعه آثار فرهنگی و هنری موجود در موزه های آستان قدس رضوی و با در نظر گرفتن قوانین و توصیه های بین المللی حفاظت و مرمت تاسیس شد.

 

مرمت 651 اثر طی 5 ماه
علی اصغر ثابت جازاری؛ رئیس اداره حفاظت و مرمت آثار فرهنگی، شناسایی و تهیه شناسنامه حفاظتی و مرمتی برای همه آثا ، تجهیز کارگاه به لوازم کارگاهی و آزمایشگاهی مناسب، به کارگیری نیروی انسانی متخصص، آسیب شناسی، فن شناسی، حفاظت و مرمت، کنترل شرایط محیطی «دما، نور، رطوبت» موزه ها و تداوم آموزش و بالا بردن سطح دانش فنی و مهارت های علمی کارشناسان را از جمله اقدامات این اداره عنوان می کند که در راستای حفظ و نگهداری از میراث کهن موجود در گنجینه های موزه رضوی به انجام می رسد. وی به مرمت 651 اثر گنجینه رضوی اشاره دارد که در 5 ماهه نخست سال جاری به انجام رسیده است. از این آثار مورد مرمت قرار گرفته تعداد 388 جلد آن نسخ خطی و189 جلد کتب چاپ سنگی و 78 اثر شامل سکه، ظرف فلزی و سفالی بوده است. ثابت جازاری، برداشتن وصله های اسیدی، وصالی اوراق و عطف، بازسازی قسمت های کمبود، دوخت مجدد عطف کتاب، ترمیم جلد و در صورت نداشتن جلد تجلید مجدد کتاب را از جمله اقداماتی عنوان می کند که در راستای حفاظت از نسخ خطی و چاپ سنگی صورت گرفته است.

 

قدیمی ترین آثار مرمت شده در موزه های رضوی
رئیس اداره‌ حفاظت و مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی قدیمی ترین اثری را که تا به حال توسط استادکاران و کارشناسان این فن که دارای درجه هنری بوده و در این اداره مشغول به کار هستند مرمت شده، نسخه های قرآنی عنوان می کند که در قرن 5 و 6 هجری قمری کتابت شده است. ثابت جازاری همچنین قدیمی ترین شی مورد مرمت قرار گرفته را سکه های دوره ساسانی و ظروف سفالی قرن ششم هجری عنوان می کند.

 

اقدامات حفاظتی
رئیس اداره حفاظت و مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی به اقدامات حفاظتی در خصوص آثار نفیس گنجینه رضوی اشاره داشته و بیان می کند: «این اداره علاوه بر مرمت آثار و اشیای ارزشمند مخازن سازمان کتابخانه‌ ها، موزه ‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی مانند کتاب ‌های خطی، چاپ سنگی و چاپی، آثار موزه ‌ای و نشریات و اسناد تاریخی، با انجام اقدامات حفاظتی پیشگیرانه در تلاش است از آسیب و تخریب آثار تاریخی و هنری جلوگیری کند و هزینه‌ های گزاف مرمت آن‌ ها را به حداقل برساند. از جمله اقدامات حفاظتی پیشگیرانه می توان به گردگیری کامل(ورق به ورق) تعدادی قرآن و نسخه خطی، مستندنگاری، اسیدزدایی و آفت ‌‌زدایی نسخ خطی، ساخت جلد تمام چرم، جلد عطف و گوشه چرم و جعبه با عطف چرم، صحافی و جلدسازی کتاب‌ های لاتین و همچنین چاپی و صحافی، جلدسازی و طلاکوب پایان‌نامه ‌های اداری و دفاتر اشاره کرد». طبق گفته این مسئول، همچنین به همت کارشناسان اداره حفاظت و مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی، آفت‌ زدایی و مستندنگاری اسناد خطی، صحافی و جلدسازی روزنامه‌ ها و مجله ‌ها، طلاکوب کردن عناوین نشریات و اسیدزدایی روزنامه‌ های قدیمی برخی از آثار مدیریت امور اسناد و مطبوعات این آستان مقدس طی سال در دست اقدام است. از دیگر اقدامات این اداره می ‌توان از پاکسازی آلودگی‌ های محیطی تعدادی از اشیاء موزه مرکزی، بازدید از گنجینه سکه و شناسایی آثار آسیب ‌دیده، تمیزکاری پرده کعبه مکرمه در ساختمان موزه قرآن و نفایس اشاره داشت. ثابت جازاری ادامه می دهد: «بررسی شرایط محیطی موزه ‌ها و مخازن، پایش پیوسته اشیاء آن ‌ها، توجه به تأمین و کنترل شرایط محیطی مانند دما، رطوبت و نور در این بخش ‌ها و ضدعفونی و سمپاشی بخش‌ های گوناگون سازمان در ادوار مختلف، از جمله اقدامات پیشگیرانه برای حفظ آثار است».
گفتنی است، اداره حفاظت و مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی از نظر وسعت، تنوع تخصص و حجم کار، فعال‌ترین حوزه مرمتی در شرق کشور به ‌شمار می‌رود. متخصصان فعال آن نیز در راستای حفاظت، نگهداری و احیای مجموعه آثار فرهنگی آستان قدس رضوی در این اداره واقع در ورودی کتابخانه مرکزی حرم مطهر رضوی، فعالیت می ‌کنند.

افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید