روایتی از دلدادگی جمعی از ناشنوایان در شب سالروز رحلت رسول اکرم(ص) در حرم منور رضوی
سوگواره‌ای در سکوت
۱۳۹۹/۰۷/۲۵ - ۱۳:۰۵
بیش از 500 نفر در رواق دارالمرحمه حرم مطهر حضرت رضا(ع) چشم‌انتظار نشسته‌اند تا مراسم آغاز شود اما حافظه این رواق، این همه سکوت و چشم منتظر را کمتر به یاد دارد. نه با گوش‌هایشان، با چشمان خود روضه را می‌شنوند و می‎گریند ولی -هرچند با کمی تأخیر- فریاد «یاحسین» آن‌ها به گوش دل همه عاشقان این صحن و سرای نورانی می‌رسد.

شامگاه رحلت پیامبر مهر و رحمت و نیز شب شهادت سبط اکبرشان، امام حسن مجتبی(ع)، است. در این شب سراسر حزن و اندوه، قرار است رواق دارالمرحمه حرم امام هشتم پذیرای مهمانان و مراسم سوگواری ویژه‌ای باشد، مراسمی با هماهنگی معاونت تبلیغات اسلامی آستان قدس رضوی و هیئت عزاداران علمدار کربلای ناشنوایان خراسان رضوی که برای جمعی از ایشان ترتیب داده شده است.

 

معنی گریه بی‌صدا
هرکس نخستین‌بار در مراسم جمعی از ناشنوایان شرکت کند، متوجه تفاوت‌های آن‌ها با افراد سالم می‌شود. از تلاوت آیات قرآن کریم تا مداحی و عزاداری و سخنرانی با زبان اشاره حال و هوای دیگری دارد. شاید از پیش فکر کنیم مراسم آرام و کم‌رونقی دارند ولی یک بار حضور در میانشان به هر تماشاگری احساس قوی‌تری از عشق به خدا و اهل‌بیت(ع) را منتقل می‎کند. به رغم داشتن یک کمبود در جسمشان، شاکی و معترض به نظر نمی‌رسند. شاید از برخوردهای نامناسب برخی آحاد جامعه شاکی باشند، ولی از خدا نه. این را از زمزمه‌ها و فریادهای خالصانه «یاامام‌رضا»ی جمع می‌توان فهمید.
ذاکر مراسم کار دشواری دارد. با اینکه با زبان اشاره آشناست، برانگیختن احساس جمعی با حالات دست و صورت، توانایی خاصی می‌طلبد. حاج‌آقا ظریف از مظلومیت شهادت و تشییع مظلومانه امام حسن(ع) در کوچه‌های مدینه می‌خواند. می‌گوید: هیچ‌کس مثل شما نمی‌داند گریه بی‌صدا برای امام حسن(ع) یعنی چه.

 

ناشنواییان

 

شنواتر از همه
همه خانواده‌اش ناشنوا هستند و فارسی را به عنوان زبان دوم خود آموخته است. حسین اکرمی یکی از مسئولان هیئت عزاداران علمدار کربلای ناشنوایان است و همه تلاش خود را برای برپایی مراسمی پربار برای هم‌هیئتی‌هایش به کار گرفته است. هماهنگ می‌کند با کمک مترجم زبان اشاره، با مرضیه طلوع، یکی از ناشنوایان، چند کلمه صحبت کنیم. از او می‌خواهیم حس و حالش از حضور در حرم را توصیف کند ولی زبان از بیان احساس قاصر است، زبان اشاره که جای خود دارد. او دستش را به نشانه شکر به آسمان بلند می‌کند و کوتاه می‌گوید: خیلی خوشحالم. دعا می‌کنم همه مریض‌ها شفا پیدا کنند.
بعضی‌ها کم‌شنوا هستند و به مرور یاد می‌گیرم آهسته‌تر حرف بزنم تا از طریق لب‌خوانی متوجه سؤالاتم بشوند. حسین عارفی یکی از جوانانی است که همراه چند تن از دوستانش به مراسم آمده است و با دوستانش گرم صحبت است. می‌پرسیم چرا خوشحال‌اند. در جواب، با کلماتی منقطع منظورش را این‌طور می‌رساند: از اینکه آمدم حرم تا با آقا درددل کنم. چون از همه بهتر حرف دلم را می‌شنوند. بیشتر خوشحالم که امشب هم‌سفره آقا شدم.
پشت کاور لباسش نوشته «رهسپاریم با ولایت تا شهادت» و از یزد مهمان مراسم شده است. لهجه یزدی ندارد ولی همان محبت و صمیمیت مردمان دارالعباده را دارد. دست‌وپا شکسته به من می‌رساند همین که در این شب نورانی از راهی دور آمده و روی فرش حرم امام رضا(ع) نشسته است، برایش کافی است.

 

ناشنواییان

 

سهمی از فضای معنوی
عضو هیئت مدیره کانون ناشنوایان خراسان رضوی، خود، یکی از اعضای جامعه ناشنوایان است. رسول طالبی از آن مسئولان متعهد و دغدغه‌دار به نظر می‌رسد که همه نیروی خود را در صدایش جمع کرده است تا در این گفت‌وگوی کوتاه درد دل این قشر کمترشنیده‌شده را با صدایی رسا به گوش شنوای جامعه برساند.
او پیش از هر حرفی، از تلاش و توجه متولیان آستان قدس رضوی برای فراهم آوردن چنین فرصت مغتنمی برای این عزاداری شمار زیادی از ناشنوایان، قدرشناسی می‎کند. طالبی مهمانان مراسم را بچه‌های هیئت عزاداران علمدار کربلای ناشنوایان معرفی می‌کند و ادامه می‌دهد: همه عاشق و دلداده امام رضا(ع) هستند و حدود 60 هزار ناشنوا در مراسم مذهبی پنجشنبه‌های این هیئت حضور فعال دارند. ویژه‌برنامه‌های مناسبتی برای این قشر بسیار کم است و با در نظر گرفتن جمعیت چهارده‌هزارنفری ناشنوایان خراسان رضوی، تداوم برگزاری چنین مراسمی در حرم رضوی ضرورت بیشتری دارد تا ناشنوایان هم سهمی از فضای معنوی این مکان شریف داشته باشند.

 

ناشنواییان

 

شبی با مهمانان خاص
حجت‌الاسلام اژدر محمدی به عنوان سخنور این مراسم، خود، در خانواده‌ای با والدین ناشنوا بزرگ شده است و با مشکلات این قشر به‌خوبی آشناست. هرچند همه فرزندان این خانواده سالم‌اند، داشتن پدر و مادر ناشنوا کافی است تا درد جامعه ناشنوایان را بداند. به همین دلیل، تحصیلات حوزوی را ادامه می‌دهد تا بتواند به روشنگری و دانش‌افزایی این جامعه کمکی کند.
وی تعریف می‌کند به عنوان سخنور و عضو هیئت عزاداران علمدار کربلای ناشنوایان خراسان رضوی سال‌ها مشغول فعالیت فرهنگی و تبلیغی است. علم این هیئت 70 سال پیش به همت یک ناشنوا سرپا شده تا ناشنوایان هم محفلی مخصوص خودشان داشته باشند. در این هیئت، تا پیش از شیوع کرونا، هر پنجشنبه بسته به مناسبت‌ها مراسمی برپا می‌شد که چند ماهی است تعطیل شده است و جامعه بزرگ ناشنوایان از تنها مراسم ویژه خود محروم مانده‌اند.  
این کارشناس علوم دینی اضافه می‌کند: افراد دارای دیگر معلولیت‌ها مانند نابینایی یا معلولیت‌های حرکتی بالاخره توانایی برقراری ارتباط با دیگران را دارند ولی فرد ناشنوا با ظاهری سالم، نه توان ارتباط‌گیری با دیگر افراد را دارد، نه استفاده از برنامه‌های مساجد و هیئت‌های محلی. به همین دلیل، این عزیزان از معلومات بسیار کمی درباره مسائل فقهی و منابع روایی برخوردارند.
این فعال فرهنگی معتقد است ناشنوایان نیازمند مراسم مخصوص به خودشان در حرم مطهر هستند که با استفاده از مترجمان زبان اشاره، انتقال مفاهیم دینی به‌درستی صورت گیرد. بحمدالله اولین گام با همراهی معاونت تبلیغات اسلامی آستان قدس برداشته شد و با ارائه پیشنهادهایی، امیدواریم تداوم یابد.
حاج‌آقا محمدی، در جایگاه سنخور مراسم، چه خوب حق ‎مطلب این شب و مهمانان خاص را ادا می‌کند: امام هشتم حرف دلتان را خیلی بلندتر می‌شنوند. از وقتی راه افتاده‌اید بیایید حرم، حواسشان جمع شماست و توجه ویژه‌ای به شما دارند. پس حواس شما هم جمع باشد.


تهیه گزارش: سارا صالحی

افزودن دیدگاه جدید:

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید