گذری بر فعالیت‌های فرهنگی کانون موضوعی کتابخوانی؛
خادمان یار مهربان
۱۳۹۹/۰۸/۲۹ - ۱۶:۰۶
بارها و بارها از سرانه پایین مطالعه و آمار ناچیز تیراژ کتاب ها در کشورمان شنیده‌ایم و انگار دیگر نسبت به آن بی اعتنا شده‌ایم.

طبق آخرین خبر مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، سرانه مطالعه در خراسان رضوی را تنها 16 دقیقه اعلام کرد. به نظر نمی‌رسد اعلام این دست آمار و ارقام تاثیر چندانی بروی مردم بگذارد و نیاز به حرکتی جدی و برنامه‌های اساسی تر در حوزه فرهنگ کتابخوانی هستیم.

از یکسال پیش در کانون‌های خدمت رضوی خراسان رضوی، عزمی برای ترویج فرهنگ مطالعه جذب شده و جمعی از دوستداران مطالعه و خادمیاران عرصه کتاب دور هم جمع شده‌اند تا کاری کنند که همگان را به بیشتر خواندن تشویق کنند. در هفته ای که حرف از کتاب و کتابخوانی دوباره داغ می شود، به سراغ ترکی‌زبان مسئول کانون موضوعی کتابخوانی کانون‌های خدمت رضوی استان رفته‌ایم تا کمی بیشتر در باب فعالیت‌های این کانون برای احیای فرهنگ کتابخوانی گفت وگو کنیم.

 

این کانون از چه تاریخی تاسیس شده و چه فعالیت‌هایی را از همان آغاز برای ترویج فرهنگ کتابخوانی مدنظر گرفتید؟ 

کم و بیش، قبل از آغاز به کاررسمی کانون کتابخوانی، بری ترویج فرهنگ کتابخوانی در این مجموعه کارهایی صورت گرفته بود، ولی رسماً از آبان 98 این کانون آغاز به کار کرده و شناسایی و بازدید از کانونهای خدمت رضوی محله‌ای سطح شهر مشهد در زمره اولین اقدمات بود. سروسامان دادن و آموزش خادمیاران عرصه کتاب برای بر عهده گرفتن وظایف متنوع در حوزه کتابخو انی و مطالعه در قدم بعدی در دستور کار کانون قرار گرفت. مثل همه آغازها، روزهای اول کار سخت تر و کمبودها و فقدان اطلاع عمومی ملموس تر بود.

 

خادمیاران عرصه کتاب چطور در جهت اهداف کانون ساماندهی شدند؟

به خاطر اینکه فقط چند کتابدار آشنا به موضوعات تخصصی مرتبط با کتاب در اختیار داشتیم، دوره‌های آموزشی برای خادمیاران برگزار کردیم و خواستیم خلاصه کتاب بنویسند و ارائه کنند و از این طریق با روش های سخنرانی و تدریس آشنا شوند تا به کانونهای مورد نظر معرفی شوند. همه نیروها عضو مرکز کتابخانه‌های آستان قدس رضوی هستند و به جز استفاده شخصی و نیز بهره بردن از منابع برای برنامه‌های کانون، در کنار کتابداران  در کتابخانه مشغل خدمت هستند.

 

از آنجایی که سرانه مطالعه در کشورمان بسیار پایین و ناامید کننده است، به نظر می رسد برای درونی شدن مطالعه باید به سراغ گروه های سنی پایین تر بروید. برای کتاب‌خوان شدن بچه ها چه کار کردید؟

اتفاقآً از اولین اقدامات این کانون، ایجاد میل به مطالعه و علاقه به کتاب در بچه‌ها بوده و برای این کار هم طرح «زنگ کتاب» به صورت گسترده در مدارس مشهد به اجرا درآمد. مطابق این طرح، در فرصت یک ساعت کلاسی، بچه‌ها در کتابخانه مدرسه حاضر می شوند و سیر مطالعاتی را با همراهی خادمیار کتاب دنبال می‌کنند. گاهی حتی خادمیاران کتاب را هم با خود می بردند تا کتاب های بهتری را متناسب با اهداف کانون و البته  مرتبط با دروس مدرسه معرفی کنند. در مقاطع بالاتر از دبستان، موضوع کتاب‌ها بسته به علاقه‌مندی و گرایش غالب دانش آموزان توسط مدیر و دبیران مدرسه پیشنهاد و انتخاب می‌شود و در قالب طرح سیر مطالعاتی گنجانده می‌شود تا به این بهانه شوق به مطالعه در بچه‌ها بیشتر شود.

 

به برنامه‌های فرهنگ‌سازی کانون کتابخوانی برای دیگر مخاطبان جامعه هم اشاره‌ای بفرمایید.

همه اقشار جامعه مشمول طرح های ترویجی کتابخوانی ما هستند؛ خادمیاران با حضور در پرورشگاه‌ها، مؤسسات نگهداری از نوجوانان آسیب دیده اجتماعی، آسایشگاه‌های نگهداری از جانبازان، مرکز مراقبت از افراد ناتوان جسمی و ... برای آنها برنامه‌های مرتبط با کتاب را اجرا می‌کنند.

 

برای تشویق به مطالعه، آیا از روش‌های ابتکاری غیر مستقیم‌تر هم کمک می‌گیرید؟

بله. نیروهای خدوم کتاب از جان و دل مایه می‌گذارند و هر چه از ایده و ابتکار و توان دارند برای ترویج فرهنگ کتابخوانی به میدان آورده‌اند. به عنوان نمونه در روز میلاد مبارک امام حسن مجتبی(ع) با حضور در برخی مدارس و مراکز نگهداری از کودکان بی سرپرست، با ترتیب دادن جشنی کوچک و بازی کردن و شعرخوانی، خادمیاران زمینه و علاقه به شنیدن یک داستان را در بچه‌ها را مهیا کردند. به جز تلاش و عشقی که این خادمان برای برنامه به خرج دادند، بساط برگزاری این جشن را از پختن کیک، خرید شیرینی و بستنی تا آماده کردن شعر و سرود، خود خادمیاران فراهم کردند تا کاری اثرگذار و فاخر اراده کنند.

 

به برخی از مهمترین طرح‌های ترویجی که برای رشد فرهنگ عمومی کتاب‌خوانی به اجرا گذاشته‌اید بپردازید.

تا پیش از شیوع کرونا، برنامه‌های متنوعی را برای مخاطبان متنوع کتاب اجرا می‌کردیم؛ برگزاری مسابقات کتابخوانی و اهدای جوایز، اجرای برنامه های هفتگی خوانش کتاب، برگزاری سه شنبه‌های ادبی با خوانش متون و اشعار کهن، برگزاری نشست شمس با حضور نویسندگان و منتقدان حوزه کتاب، اجرای بازی و نمایش با کمک کتاب، قصه گویی بچه‌ها با خواندن یک یا چند کتاب، اجرای نمایش عروسکی با داستانی نوشته خود بچه‌ها با موضوعیت کتاب، تنها شماری از طرح‌های مورد اقبال قرار گرفته کانون کتابخوانی هستند.

 

اما در شرایط محدودیت‌های کرونایی، چه فکری برای تدوام برنامه‌های کانون کتابخوانی در عرصه‌های چند رسانه‌ای کردید.

 با شیوع ویروس کرونا و با همه کمبودها و دشواریها، تولید چند کتاب صوتی را دنبال می‌کنیم. محدودیت های حضور در کتابخانه، فرصت کم افراد برای مطالعه، اقبال به حضور در فضای مجازی و استفاده از دستگاه‌های هوشمند، دربرگیری مخاطبان خاص از جمله روشندلان عزیز، از جمله دلایل ما برای روی آوردن به اجرای طرح تولید کتاب صوتی است. تا امروز چند کتاب را با امکانات محدود تلفن همراه خود خادمیاران به فایل صوتی تبدیل کرده‌ایم ولی برای تولید اثر فاخر و قابل عرضه به عموم نیازمند استودیوی استاندارد ضبط صدا و یا حداقل میکروفون هستیم. کتاب های معراج السعادة اثر ملا احمد نراقی، اقیانوس مشرق نوشته مجید پورولی کلشتری، علی بن موسی الرضا(ع)، منادی توحید و امامت تألیف محمد جواد معینی و احمد ترابی در دست اقدام است. همچنین، ترجمه برخی از آثار و مقالات عربی و انگلیسی و نیز تهیه و انتشار کلیپ معرفی شماری از کتابها، از دیگر کارهای کانون ما در شرایط کرونا بوده. از طرف دیگر، با راه‌اندازی صفحه اینستاگرامی به نام «رواق شمس» به مناسبت های مختلف برای اجرای برنامه‌های کتابخوانی از مسیر مجازی با مخاطبان در ارتباط هستیم.

تهیه و تنظیم: سارا صالحی

برچسب ها:
افزودن دیدگاه جدید:

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید