در گفت وگو با کامران پارسی‌نژادمطرح شد:
۱۴۰۰-۰۵-۰۷

نقش آفرینی ادبیات داستانی برای بازگویی برهه‌های حساس از زندگی امام علی(ع)

سخن گفتن از شیرمردان، کار هر کسی نیست؛ بزرگی و عظمت او دنیا را به شگفت واداشته و هرچند اندیشمندان زیادی در مدح و ثنای او نگاشته اند اما نتوانسته اند، گوشه ای از جایگاه او را متجلی شوند.

به گزارش آستان نیوز، اگر چه برگزاری شعائر همچون عیدسعید غدیر در راستای شناخت ابعاد وجودی این امام همام درخور شایسته است؛ اما به نظر میرسد در بعد فرهنگی شناخت حضرت علی(ع) باید بیش از این کار شود. درحوزه ادبیات و شعر کتاب‌های بسیاری در ساحت وجود حضرت علی(ع) سروده شده است؛ اما آثار داستانی که در قالب رمان یا داستان بلند برای این وجود بی‌همتا نگارش شده باشند، انگشت شمارند؛ این امر نشانگر مظلومیت حضرت علی(ع) در ادبیات داستانی است که حمایت جدی نهادهای فرهنگی و عزم راسخ نویسندگان را می‌طلبد.

اما در این میان انتشارات آستان قدس رضوی به‌‌تازگی سعی کرده با همکاری نویسندگان برجسته کشور، رمان‌هایی را با محوریت زندگی امام علی(ع) به رشته تحریر بیاورد. رمان «یک ساعت مانده به آخر» نام یکی از این آثار است که در حال حاضر توسط کامران پارسی‌نژاد، نویسنده و منتقد ادبی که تاکنون بیش از 17 اثر ادبي و 290 مقاله تخصصي در نشريات و مجله هاي گوناگون از او به چاپ شده، در حال نگارش است.
همزمان با فرارسیدن روزعید غدیر با این نویسنده همراه شدیم تا از نحوه نگارش اثر برایمان سخن بگوید.


آستان نیوز: در رمان «یک ساعت مانده به آخر» به چه جنبه‌ای از زندگی حضرت علی(ع) پرداخته می‌شود؟
پارسی‌نژاد: این رمان به موضوع رویارویی امام علی(ع) با خوارج اختصاص دارد .حدود یک سال پژوهش تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، دینی و سیاسی این دوره حساس‌ از زندگی امیرالمومنین امام علی(ع) طول کشید که با کمک‌ها و راهنمایی دکتر سعید طاووسی، متخصص تاریخ تشیع پژوهش‌ها به پایان رسیده است.


آستان نیوز: شیوه روایت داستان در این رمان چگونه است؟
پارسی‌نژاد: براساس مستندات تاریخی، بخش‌هایی از داستان را دشمنان امام با زاویه دید اول شخص روایت می‌کنند که هر کدام روایتگر یک برهه از تاریخ سیاسی اجتماعی دوران زندگی امام علی(ع) است. به طور مثال داستان با روایت عایشه از جنگ جمل که در واقع زمینه‌های پیدایش خوارج هستند، صورت می‌گیرد. فصل‌ بعد روایت عمروعاص چهره منفور و مکار جنگ صفین است. فصل‌های دیگر نیز روایت‌های معاویه، اشعث و... است. هم چنین بخش‌های از داستان را یاران و هوارادان امام علی(ع) از جمله مالک اشتر، حارث همدانی، ابوالطفیل عامر بن واثله لیثی، عبدالله بن خباب بن ارث متناسب با رویدادهای مهمی که در آن‌ها نقش‌آفرینی کرده‌اند، روایت می‌کنند.


آستان نیوز: بخش‌های از زندگی حضرت علی(ع) در رویارویی با خوارج را چگونه توصیف می‌کنید؟
پارسی‌نژاد: بخش‌های از زندگی حضرت علی(ع) در رویارویی با خوارج نشان دهنده مظلومیت ایشان است. خوارج بسیار امام را مورد آزار و اذیت قرا می دادند و با این حال امام مدارا می کردند؛ به امام توهین می‌کنند اما امام کوچکترین توجهی نمی کردند. حتی امام اجازه نمی‌داد، اطرافیان به توهین کننده‌ها برخورد کنند، اما درمقابل خوارج خیلی برخوردهای تندی با حضرت علی (ع) داشتند. امام تا جایی که امکان داشت از جنگ با خوارج امتناع کرد، اما آن‌ها قبول نمی‌کردند. در نحوه برخورد حضرت علی(ع) با خوارج، مسائل جالب و جذابی وجود دارد که قابل تعمق است. یکی از دغدغه‌هایی که من دارم، این است که اثر دینی، پاسخگوی سوالات نسل امروز باشد، خیلی از جوانان امروز با توجه به شرایط سیاسی اجتماعی و فرهنگی جامعه ما و پیدایش رسانه‌های غربی و ماهواره‌ها، برخی از مسائل دینی را به راحتی باور نمی‌کنند.،. بیشترین چیزی که در تقابل امام علی(ع) با خوارج مطرح می‌شود، رافت، خشوع، فروتنی، مروت و صبوری امام در برابر دشمنان وخوارج است که می‌تواند برای جوانان امروز جامعه ما الگوی خوبی باشد.


آستان نیوز: این اثر در چه مرحله‌ای از نگارش قرار دارد؟
پارسی‌نژاد: کار نگارش این اثر شروع شده و مراحل پژوهشی و تحقیقات تاریخی آن به اتمام رسیده است. چون اثر در قالب رمان است، سعی کردم، برای اینکه مخاطب در فضای داستان قرار بگیرد و برایش باورپذیر باشد، جریان‌های فکری و باور‌های مردم را از منابع تاریخی استخراج کنم تا کتاب یک منبع پژوهشی شود. در این اثر سعی شده به کوچکترین جزئیات تاریخی توجه و فضا سازی رعایت شود؛ به طور مثال از آن جایی که کوفه، شهرخاص و پایگاه فرهنگی، سیاسی و نظامی در زمان امام علی(ع) بوده است، کاملا فضای شهرکوفه در اثر نشان داده می‌شود و به جزئیات بناهای این شهر، قبرستان، شیوه آبیاری مزارع، مناسک و آیین‌ها، نحوه لباس پوشیدن افراد و مسائل ریز دیگر که به جنبه روایت و فضا سازی داستانی کمک می‌کند، توجه شده است.


آستان نیوز: تفاوت این اثر با سایر آثاری که در حوزه ادبیات داستانی نوشته شده است در چیست؟
پارسی‌نژاد: یکی از نکاتی که باید درمورد خلق آثار دینی مورد توجه قرار گیرد، این است که وقایع یا داستان‌های از زندگی اهل بیت(ع) مطرح شود، کابردی باشد و بتوان آن را در زندگی روزمره به کار بست. این رمان به موضوع رویارویی امام علی(ع) با خوارج اختصاص دارد که تاکنون در زمینه ادبیات داستانی در این موضوع تمرکز نشده است. برخی از آثاری که در مورد امام علی(ع) تاکنون در کشور ما نوشته شده به همه جوانب زندگی حضرت پرداخته است و یا به نقش آفرینی امام علی(ع) در عرصه‌های سیاست و... اختصاص دارد؛ اما موضوع این رمان اختصاص به پیدایش خوارج، ریشه‌یابی و بررسی سیر تفکر و باورها، اهداف، عملکرد و بازتاب رفتارهای نابخردانه آنان دارد که به نظر می‌رسد تاکنون در این موضوع خاص، اثری در قالب رمان منتشر نشده است. یکی دیگر از ویژگی‌های خاص این اثر، ارائه مطالب تاریخی کاملا مستند است و دیگر اینکه در پایان نگارش آن، استاد سعید طاووسی آن را ارزیابی خواهند کرد.
سعی کردم از سبک و سیاق داستان‌های امروزی استفاده شود؛ به طورمثال زاویه دید در این اثر تغییرمی‌کند. هر فصل توسط یکی از شخصیت‌ها روایت می‌شود که ارتباط با امام علی(ع) و خوارج دارد. سعی کردم این اثر، شبیه داستان‌های تاریخی گذشته نباشدکه قالب کلیشه دارند.

افزودن دیدگاه جدید:

متن ساده

HTML محدود

Image CAPTCHA
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید

تولیت آستان قدس رضوی

همدلی تولیت آستان قدس رضوی با جاماندگان پیاده‌روی اربعین
با توجه به شرایط کرونایی و عدم امکان حضور پرشور زائران و دلدادگان حسینی در اجتماع اربعین حسینی، تولیت آستان قدس رضوی…

پخش زنده حرم مطهر