سنت هزار ساله مراسم صفه و آیین500ساله خطبه‌خوانی حرم مطهر رضوی ثبت ملی شد

رئیس سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی از ثبت ملی آیین 500 ساله خطبه‌خوانی و سنت ریشه دار یکهزار ساله صفه به عنوان میراث ناملموس رضوی به همت معاونت موزه های این سازمان خبر داد.

کد خبر: ۳۵۳۶۱۱

تاریخ: ۲۳ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۳:۳۶

به گزارش آستان‌نیوز، حجت الاسلام سیدجلال حسینی با بیان این خبر گفت: ثبت این آیین‌ها در سال 1400 طی تعامل و همفکری بین کارشناسان معاونت موزه‌های آستان قدس رضوی با اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی انتخاب و به کمیته ثبت استان خراسان رضوی پیشنهاد شد که مورد موافقت قرار گرفت.

وی افزود: پرونده مقدماتی این آیین‌ها در سال 1401 در اداره مطالعات موزه آستان قدس رضوی تهیه و همراه با مستندات موجود در آرشیو شامل تصاویر، اسناد کهن و منابع مکتوب شناسایی شده درباره‌ آن به کمیته مربوط ارسال شد.

حجت الاسلام حسینی، به ارسال این پرونده برای شورای ثبت ملی کشور اشاره کرد که  پس از طی جلسات معرفی و دفاع در زمستان امسال به ثبت ملی رسید.

معرفی آیین خطبه‌‎خوانی میراثی از دوران صفویه

خطبه و خطبه خوانی در حرم مطهر رضوی در یک معنای عام اشاره به خواندن خطابه ای در ستایش خداوند و صلوات بر پیامبر و ائمه معصومین علیهم السلام دارد.

در این معنا خطبه خوانی در حرم مطهر رضوی از دوره صفوی متداول بوده است و طبق اسناد موجود در آستان قدس رضوی خطیب از جمله مشاغل رسمی بوده و در برخی وقف نامه ها نیز برای او مقرری تعیین شده است.

خطبه‌‎خوانی در یک معنای خاص اشاره به نوعی مراسم عزاداری در حرم مطهر رضوی در شب عاشورا و شب شهادت حضرت امام رضا(ع) در سی ام صفر دارد.

با توجه به اینکه آیین خطبه‎خوانی با محوریت خُدام و حفاظ و مسئولین حرم مطهر رضوی انجام می‎شود، به‌ویژه‌ در نزد خُدام حرم مطهر  تحت عنوان «مراسم غلام‎های امام رضا» نیز شناخته می‎شود.

آیین خطبه خوانی در صحن انقلاب اسلامی که پیش‎تر تحت عنوان صحن عتیق شناخته می‎شده است، برگزار می‎شود.

این صحن، قدیمی‎ترین صحن در بارگاه ملکوتی حرم مطهر امام رضا(ع) بوده و عناصرِ مهمی مانند پنچرۀ فولاد، سقاخانۀ اسماعیل طلا و نقاره خانه در آن قرار گرفته است.

مراسمِ صفّه، سنتی با یک هزار سال قدمت
مراسمِ صفّه یکی از باشکوه‌ترین و ریشه‎دارترین سنت‎های حرم امام رضا(ع) در زمینۀ تلاوتِ قرآن مجید است که بالغ بر یک هزار سال قدمت دارد.

این مراسم  هر روز توسط خادمان حرمِ مطهر رضوی در حدّ اعلای معنویت در دو نوبت، نیم ساعت بعد از طلوع خورشید و بلافاصله از نماز مغرب و عشا برگزار می‌شود.

مراسم صفه در دو بخش تلاوتِ کلام الله مجید و متضمنِ قرائت چهارده بند سرودۀ خواجه نصیرالدّین طوسی در مدح و منقبت معصومین علیهم السلام است.
این آیین توسط چهارده نفر از حفّاظ و تعدادی از خدمه و فرّاشان کشیک که در کنار ورودی‎های جلسه ایستاده‌اند، در رواق دارالحفّاظ و یا در مواردی رواق دارالسّلام در حرم مطهر رضوی برگزار می‌شود.