روایتی از مرز باریک میان توجه اصیل و تماشاگری

کتاب «دیده‌شدن و تماشا شدن» منتشر شد

کتاب «دیده‌شدن و تماشاشدن»، توسط بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، منتشر شد.

کد خبر: ۷۰۳۵۲۷

تاریخ: ۳۰ دی ۱۴۰۴ - ۱۹:۵۲

به گزارش آستان نیوز، این اثر به قلم دکتر زینب برخورداری، عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران به بررسی مرز باریک میان «توجه اصیل» و «تماشاگری» در دنیای امروز می‌پردازد و راهکار‌هایی برای اجتناب از تبدیل‌شدن انسان به «شیء» ارائه می‌دهد.

انتشار کتاب در پاسخ به یک نیاز انسانی

دکتر برخورداری در تشریح انگیزه خود از تألیف این کتاب گفت: انسان از بدو تولد به دنبال جلب‌توجه است. اگر این نیاز به‌درستی اطفا نشود، ممکن است فرد به‌جای «دیده‌شدن» به ورطه «تماشاشدن» بیفتد.

به گفته وی، این کتاب دقیقاً برای کمک به تشخیص این دو مفهوم و یافتن راه درست تأمین نیاز به توجه نگاشته شده است.

نویسنده کتاب «دیده‌شدن و تماشاشدن» در توضیح تفاوت این دو مفهوم بیان کرد: دیده‌شدن به معنای لحاظ‌شدن استعدادها، قابلیت‌ها و مسئولیت‌پذیری اجتماعی فرد است و نتیجه آن، رشد، تعالی و توسعه فردی است؛ اما تماشاشدن هنگامی رخ می‌دهد که توجه‌طلبی فرد، صرفاً معطوف به جسم و ظاهر او شود. در این حالت، فرد برای جلب نگاه، تمام همت خود را روی زیبایی ظاهری متمرکز می‌کند که نتیجه آن، «شی‌ء شدن» و نابودی بُعد انسانی است.

وی افزود: این اثر پس از ایجاد تمایز میان دو مفهوم، به ارائه راه‌حل برای دوری از ورطه تماشا و جای‌گیری در مسیر صحیح «دیده‌شدن» می‌پردازد و یکی از راهکار‌های کلیدی که در کتاب بر آن تأکید شده، اولویت‌دادن به بعد انسانی به‌جای ظاهر فیزیکی است.

ارائه راهکار‌های عملی برای رهایی از توجه‌طلبی مخرب

نویسنده کتاب «دیده‌شدن و تماشاشدن» تشریح کرد: داشتن پوشش مناسب و سالم که توجه را از ظاهر منصرف کند، بسیار کلیدی است. فردی که بااستعداد، دانش و تفکر خود در جامعه حاضر، دیده می‌شود؛ اما فردی که صرفاً با ظاهر آراسته و جلب‌کننده نگاه حاضر شود، به یک شیء زیبا تقلیل می‌یابد.

یادداشتی تحلیلی؛ دیباچه کتاب

در مقدمه این کتاب هم چنین یادداشتی از احد فرامرز قراملکی، رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، آمده است که به معرفی و تحلیل بیشتر بر کتاب «دیده‌شدن و تماشاشدن» می‌پردازد.

قراملکی در معرفی و واکاوی کتاب «دیده شدن و تماشا شدن»، بر وجوه فلسفی و روانشناختی کتاب تأکید کرده و آن را راهنمایی ضروری برای نوجوانان، جوانان و حتی والدین و مربیان می‌داند.

تمایز میان «خود واقعی» و «همتای دروغین»

دکتر قراملکی در این تحلیل، هدف اصلی کتاب را نشان‌دادن مرز بین «تلاش برای دیده‌شدن» و «تلاش برای تماشاشدن» می‌داند.

به بیان او، نویسنده با تعبیر دقیق «همتایان دروغین» که زیباتر از عبارت «برادران دروغین» است به دوگانگی تلاش برای دیده شدن و تلاش برای تماشاشدن می‌پردازد.

وی ادامه می‌دهد: تلاش برای دیده‌شدن، همان خانه ساختن در زمین خود است. در این مسیر، فرد با نشان‌دادن استعداد، هنر، فضیلت، دانش و کاربلدی خود، مورد تحسین قرار می‌گیرد و این تحسین، سرمایه‌ای برای رشد، فرصت‌یابی و شکوفایی خود واقعی او می‌شود. نتیجه این راه، رشد، آزادی درونی و شادی پایدار است.

قراملکی طی این یادداشت تصریح می‌کند: تلاش برای تماشاشدن همان ساختن عمارت در زمین دیگران است. در این حالت، فرد به جلوه‌گری و نمایش خود مطابق سلیقه دیگران می‌پردازد و در نهایت «خود واقعی» را قربانی «تحسین خریداری‌شده» می‌کند. نتیجه این راه، دورافتادن از خویشتن، از دست‌دادن آزادی واقعی، احساس بیهودگی و افسردگی است.

قراملکی در ادامه این یادداشت تحلیلی با بیانی هشدارآمیز اشاره می‌کند: تماشاشدن دو هزینه سنگین دور افتادن از منِ واقعی و ازدست‌دادن آزادی واقعی دارد.

او تأکید می‌کند: لذت جلوه‌گری باسلیقه دیگران، به‌تدریج به غم ازدست‌رفتن من واقعی منجر می‌شود. در مقابل، تجربه آزادی درونی و بودن بر اساس خود واقعی، لذتی پایدارتر و اصیل‌تر از تحسین‌های زودگذر بیرونی دارد.

این استاد دانشگاه تهران، سبک نگارش دکتر برخورداری را «شگفت‌انگیز» و «هنرمندانه» توصیف می‌کند که با داستان‌های کوتاه آغاز شده و خواننده را به‌تدریج به تحلیل‌های عمیق فلسفی - روان‌شناختی از مفاهیم مطرح شده در زندگی روزمره می‌رساند.

وی ادامه می‌دهد: این کتاب، همانند اثر قبلی نویسنده با عنوان «پند بیهوده»، هدیه‌ای ارزشمند برای نوجوانان و جوانان محسوب می‌شود که به جوانان کمک می‌کند تا از بام دیده‌شدن به دام تماشاشدن نیفتند و خود واقعی، آزادی و شادی خود را در بازار جلوه‌خواهی دیگران نفروشند.

گفتنی است، کتاب «دیده شدن و تماشا شدن» به قلم دکتر زینب برخورداری، توسط بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی منتشر شده است و علاقه‌مندان می‌توانند آن را از فروشگاه‌های این بنیاد در بست طبرسی حرم مطهر رضوی و چهارراه شهدای مشهد یا از طریق راه‌های ارتباطی مجازی به نشانی www.astanbook.ir یا کانال ایتا به آدرس astanbook@ تهیه کنند.

{$sepehr_key_783}