.

هم‌زمان با روز صنایع دستی؛

فرش‌های نفیس گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک معرفی شد

هم‌زمان با روز صنایع دستی، فرش‌های نفیس گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک؛ بزرگترین موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی در تهران معرفی شد.

1397/3/20 يكشنبه

به گزارش آستان نیوز، بیش از 40 تخته فرش اعم از قالی، قالیچه و تابلو فرش در گنجینه موزه ملی ملک؛ نخستین موزه وقفی- خصوصی کشور نگه‌داری می‌شود.
بیشتر این فرش‌ها متعلق به مجموعه وقفی حاج حسین آقا ملک، بنیان‌گذار و واقف کتابخانه و موزه ملی ملک است و تعدادی نیز با خریداری یا اهدا از سوی بانو ایران دست‌غیب بهشتی و بانو نسرین دست‌غیب بهشتی گردآوری شده است.
این آثار از جنس چله ابریشم، گل ابریشم، تمام ابریشم، گلابتون، نخ(پنبه) و پشم، به سبک‌های فارسی بافت یا ترکی بافت، در دوره قاجار(ناصری به بعد) تا معاصر بافته شده است و گوشه‌ای از تاریخ فرش‌بافی ایران را در طول تاریخ نشان می‌دهد.
تعداد محدودی از فرش‌های این گنجینه سه هزار ساله تاریخی در معرض دید فرهنگ‌دوستان قرار دارد و برخی آثار نیز در قالب نمایشگاه‌های ادواری مؤسسه به نمایش عموم گذاشته می‌شود. به طور نمونه، قالیچه تمام ابریشم بافت سنه یا سنندج و قالی لچک ترنج نائین(حبیبیان) در نمایشگاه دائمی حاج حسین آقا ملک پذیرای علاقه‌مندان است.
قالیچه تمام ابریشم بافت سنه یا سنندج، قدیمی‌ترین دست‌بافت مجموعه فرش موزه ملی ملک به شمار می‌رود که سجاده مرحوم حاج حسین آقا ملک بوده و با طرح کف ساده لچک‌دار در سال 1227 خورشیدی بافته شده است. این قالیچه جانمازی کف ساده سنندج با 32 رج فارسی بافت یا نامتقارن و زمینه کرم‌رنگ، دارای حاشیه پهن به رنگ قهوه‌ای با طرح سماوری یا لاک‌پشتی است.
این قالی نائین نیز دارای شش لایه، 62 گره فارسی بافت و طرح لچک ترنج افشان حیوان‌دار است و توسط حبیبیان از جنس نخ، پشم و گل ابریشم در سال 1337 خورشیدی بافته شده است.
البته یک قالیچه شش لایه نائین با 90 گره فارسی و طرح افشان دسته گلی بافت، از جنس نخ، پشم و ابریشم نیز در گنجینه موزه ملی ملک نگهداری می‌شود که قدمتش به سال 1337 خورشیدی برمی‌گردد و از آن به عنوان ریزبافت‌ترین دست بافت این موزه نام برده می‌شود.

فرش‌های تالار هنر و زندگی
همچنین قالی لچک ترنج مشهد(عمواوغلی)، قالیچه برجسته بافت گلابتون کاشان(نقره بافت)، قالیچه لچک ترنج کاشان(تمام ابریشم) و قالی تهران با طرح شکارگاه یا گرفت و گیر، در تالار هنر و زندگی این موزه به نمایش درآمده است.
این قالی لچک ترنج مشهد به ابعاد ۵۸۸ × ۱۰۶۹ سانتی‌متر و به سفارش حاج حسین اقا ملک در کارگاه عمواوغلی در سال 1317 خورشیدی بافته و از آن برای مفروش کردن یکی از سالن‌های پذیرایی خانه ملک استفاده شده است. این قالی، بزرگترین فرش موزه ملی ملک به شمار می‌رود.
قالیچه برجسته بافت گلابتون کاشان با طرح درختی محرابی از جمله فرش‌های دوره قاجار این موقوفه است که از جنس نخ، نقره و ابریشم با 60 گره فارسی‌ بافت(نامتقارن) در زمینه خردلی‌رنگ، در سال 1277 خورشیدی خلق شده است.
همچنین قالیچه تمام ابریشم لچک ترنج کاشان که توسط نورالله اسماعیل‌زاده با 63 گره فارسی یا نامتقارن در سال 1277 خورشیدی بافته شده است، یکی از آثار ارزشمند این مجموعه محسوب می‌شود. این فرش نفیس دارای طرح لچک و ترنج و دو سر ترنج، زمینه لاکی، حاشیه پهن سرمه‌ای رنگ با گل‌های شاه عباسی و کتیبه‌ای در حاشیه فوقانی قالیچه است.
قالی شکارگاهی تهران نیز از جنس نخ، پشم و چله ابریشم با بهره‌گیری از اسطوره‌های هندی توسط «دلرهایی» در ابعاد ۱۹۶ × ۲۹۸ سانتی‌متر در سال 1342 خورشیدی در پایتخت بافته و توسط حاح حسین آقا ملک، وقف شده است. نقوشی از سر انواع حیوانات در حاشیه زیبای این قالی به چشم می‌خورد.

تنوع نقش و رنگ
از دیگر آثار تمام ابریشم مجموعه فرش‌های مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک می‌توان به قالی سالارخانی ترکمن طایفه یموت با گره ترکی و طرح هندسی و شیرازه متصل که در سال 1277 خورشیدی بافته شده است، اشاره کرد. تمام ابریشم بودن این فرش، نشان‌دهنده سفارشی بودن آن است.
فرش حاضر دارای زمینه ارغوانی، شانه‌بافی در دو سر قالی و منگوله‌های تزیینی مانند پشتی‌های بافت ترکمن است. این فرش در سال جاری در نمایشگاه «منتخب هنر اسلامی- ایرانی: دوره قاجار» به نمایش عموم گذاشته شد.
همچنین قالی تمام ابریشم کاشان با طرح لچک ترنج و اسلیمی دهن اژدری و قالی لچک ترنج مشهد(بافت حاج عبدل) که به ترتیب در سال‌‌های 1277 و 1292 خورشیدی بافته شده است، توسط حاج حسین آقا ملک وقف این مجموعه فرهنگی شده است.
آثاری مانند قالی برجسته بافت کاشان با طرح افشان شاه عباسی، قالی نقش باغی تبریز، قالی بوته ترمه بیجار و قالیچه طرح هندسی بلوچ خراسان که در قرن چهاردهم خورشیدی خلق شده است، در این مجموعه به چشم می‌خورد.
از جمله فرش‌های اهدایی این مؤسسه نیز می‌توان از قالی طرح گنبدی تبریز و قالیچه لچک ترنج هندسی قشقایی(اهدایی بانو ایران دست‌غیب بهشتی) و تابلو فرش با موضوع دراویش(اهدایی بانو نسرین دست‌غیب بهشتی) نام برد. تنوع فرش‌های گنجینه موزه ملی ملک، نشان‌دهنده تنوع هنر قالی‌بافی در این مرز و بوم است.

توجه به پژوهش
به پشتوانه نفایس گنجینه مؤسسه حاضر، کارگاه‌ها و نشست‌های علمی متنوعی در حوزه فرهنگ و هنر اسلامی- ایرانی در طول سال در این موقوفه برگزار می‌شود چنانکه بر اساس مجموعه فرش‌های آن، نشست‌های تخصصی «فرش‌های دوره قاجار» و «فرش عمواوغلی» با حضور پژوهش‌گران حوزه فرش دستباف و دوستداران صنعت و هنر فرش‌بافی کشور در طول یک سال گذشته برپا شد.
فرش‌های موزه ملی ملک در صورت نیاز به مرمت به کارگاه مرمت این مؤسسه منتقل می‌شود و اقدامات لازم توسط کارشناسان متخصص بر روی آن‌ها در داخل موقوفه صورت می‌گیرد.
علاقه‌مندان برای آشنایی بیشتر با آثار گوناگون کتابخانه و موزه ملی ملک می‌توانند به وب‌سایت این موقوفه به نشانی: «malekmuseum.org» مراجعه کنند.
کتابخانه و موزه ملی ملک که در ششم آبان 1316 بر بارگاه ملکوتی حضرت رضا(ع) وقف شده است، همه روزه جز جمعه‌ها و تعطیلات رسمی، از ساعت 8:15 تا 16:45 (پنج‌شنبه‌ها تا 15:45)، واقع در تهران، میدان امام خمینی، سردر باغ ملی، خیابان ملل متحد، پذیرای اهل علم و هنر است.
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
از هزار سال قرآن‌نگاری تا مناجات با حضرت حق
سفیر استرالیا در ایران به تماشای آثار کتابخانه و موزه ملی ملک نشست
نمایشگاه قرآنی «مصحف نور» در کتابخانه و موزه ملی ملک گشایش یافت
نمایشگاه تک اثر «مناجات حضرت علی(ع)» در کتابخانه و موزه ملی ملک دایر شد
نمایشگاه «سی‌مرغ» میهمان باغ موزه هنر ایرانی تهران شد
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
فرهنگی
.

.All right reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.