.

در گفت‌وگو با پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی مطرح شد،

امام هادی(ع) حافظ بینش نبوی

زندگی امام هادی(ع) به لحاظ هم عصر بودن با چند تن از خلفای مستبد عباسی به ویژه متوکل از جهاتی متمایز از زندگی سایر ائمه هدی است. این امام بزرگوار به دلیل موقعیت علمی و معنوی بالایی که در میان مسلمانان داشتند مورد بغض و کینه حاکمان مستبد قرار گرفتند و در این راه مرارت‌های زیادی را به جان خریدند.

1397/6/5 دوشنبه

به بهانه سالروز میلاد امام دهم شیعیان(ع) و برای آشنایی بیشتر با حیات پربار این امام همام و معارف ناب ایشان گفت وگویی با حجت الاسلام والمسلمین موسی دانش انجام داده‌ایم.
وی از محققان و پژوهشگران گروه حدیث پژوهی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی است. نتیجه این گفت وگو را از نظر می‌گذرانید.

دوران زندگی امام هادی(ع) چگونه بوده است؟
حضرت امام علی‌النقی(ع) در سحرگاه نیمه ذی حجه سال ۲۱۲ هجری قمری در شهر صریا در حومه مدینه به دنیا آمد. پدرش امام جواد(ع) و مادرش سمانه بانویی پاک و باتقوا بود. دوره امامت حضرت با خلافت خلیفه عباسی معتصم، متوکل، منتصر و معتز معاصر بود که تمامی آنان به شدت با خاندان اهل بیت(ع) دشمنی سرسختی داشتند. با اینکه امام هادی(ع) همانند پدرشان در سن خردسالی به امامت رسید، در همین دوران کودکی نیز بسیار مورد آزار قرار می‌گرفت. اما این اختناق در زمان متوکل عباسی بیشتر بود، متوکل دشمنی با امام علی(ع) و اولادشان را سیاست خودش قرار داده بود، به همین دلیل اجازه نمی‌داد امام هادی(ع) هیچ گونه فعالیتی داشته باشد. او به دلیل ترس از فرمانبرداری مردمان مکه و مدینه از آن امام همام(ع) و به خطر افتادن موقعیت اجتماعی خویش، امام هادی(ع) را به سامرا، مرکز حکومت فرا خواند تا به طور مستقیم بر فعالیت‌های ایشان نظارت کند.

مهم‌ترین فعالیت‌های امام هادی(ع) در زمان دوران امامتشان چه بود؟
در زمان امامت امام هادی(ع)، دو مکتب انحرافی و باطل «ناصبی‌گری» و «تجسیم» با هدف گمراهی مردم شکل گرفت. این امام بزگوار، با این دو مکتب مبارزه کردند. ناصبی‌‌ها، کسانی بودند که سیاستشان دشمنی با اهل بیت(ع) بود و مکتب تجسیم، افرادی بودند که برای خدا جسم قائل بودند. متوکل تمام توانش را بسیج کرده بود که این دو مکتب را برای مردم جا بیندازد و امام هادی(ع) با این دو مکتب مقابله کردند.

موضع‌گیری‌های امام هادی(ع) نسبت به این مکتب‌ها چه بود؟
امام دهم شیعیان(ع) با ایراد فضائل اهل بیت(ع) به ویژه فضایل امام حسین(ع) و نشر معارف ائمه اطهار(ع) با ناصبی‌گری مبارزه کرد. در تاریخ نقل شده است وقتی برای آخرین بار متوکل عباسی امام (ع) را احضار کرد، حضرت مسیر نجف را انتخاب کرد و در 18 ذی الحجه که در آستانه این روز شریف هستیم حضرت سنت زیارت امام علی(ع) را در روز غدیر زنده ساخت. ایشان در این روز مبارک در کنار مرقد جدش امیرالمومنین(ع) منشور و زیارت غدیر را ایراد کرد. در این زیارت فرازهای زیادی دارد که بیان ویژگیها و صفات علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) و تاکید بر لقب امیرالمومنین از جمله آنهاست. امام هادی (ع) در این زیارت، فراوان از لقب امیرالمومنین یاد می‌کند، زیرا متوکل و دشمنان حضرت علی(ع) اینگونه بین مردم تبلیغ می‌کردند که پیامبر (ص) حضرت علی(ع) را به عنوان وصی خود معرفی نکرده است. از این رو امام هادی(ع) تاکید می‌کنند ایشان امیرالمومنین و وارث علم و دانش پیامبران بوده است. به این ترتیب صفات و ویژگیهایی را بیان می‌کند که نشان می‌دهد امام علی(ع) بنده خالص خداوند و احیا کننده دین است.

از جمله معارف بلند حضرت، موضوع امام شناسی است که در قالب زیارت جامعه کبیره بیان شده است، درباره علت شکل‌گیری این زیارت و برخی از مفاهیم بلند آن توضیح دهید؟
زیارت جامعه کبیره یکی از آثار ماندگار امام هادی(ع) است. دو منشوری که از امام هادی(ع) برای ما شیعیان به ارث رسیده منشور غدیر و زیارت جامعه کبیره است، ما باید این دو منشور را پاس بداریم، قرائت کنیم و در پی معانی و جملات والای آن باشیم. هدف امام از بیان زیارت جامعه‌کبیره تاکید بر مسئله وحدانیت و توحید و همچنین تاکید بر عظمت و مقام شامخ ائمه اطهار(ع) است. یکی از مکتب‌هایی که آن دوران رواج پیدا کرده بود مکتب «غلو» بود که در برابر مکتب ناصبی قرار داشت. مکتب غلو از نظر محبت به ائمه اطهار(ع) دچار افراط شده بودند. امام هادی(ع) در برابر این مکتب نیز موضع منفی داشتند. یکی دیگر از دلایل ایراد زیارت جامعه کبیره را نیز می‌توان مبارزه با مکتب غلو دانست. بخشی از این زیارت‎نامه به تبین مقام واقعی ائمه(ع) را بیان می‌کند.

امام هادی(ع) از لحاظ علمی چه جایگاهی داشت؟
امام هادی(ع) در اوج قله دانش جهان هستی قرار گرفته است و ایشان بنا به فرموده رسول خدا (ص) عالم امت و حافظ بینش نبوی بوده است. کسی که پیامبر(ص) پیشاپیش او را عالم خطاب کرده باشد باید در چنین جایگاهی قرار گیرد. از این رو ایشان هادی یعنی هدایت کننده به سوی خدای عزوجل هستند و تا فردی به عالی‌ترین مقام علمی نرسیده باشد نمی‌توان به او سمت هدایتگری داد. اگر نگاهی به القاب امام هادی(ع) بیندازید به جایگاه و مقام علمی ایشان پی می‌برید چرا که هر یک از لقب‌های امام(ع) نشانگر جایگاه بلند ایشان در بین مردم است. حتی دشمنان نیز اعتراف به علم امام هادی(ع) داشتند.

با وجود فشارهای حاکم بر امام هادی(ع) ایشان چه روش تبلیغی را پیش گرفتند؟
حصر امام هادی (ع) باعث ارتباط غیرمستقیم ایشان با مردم شده بود و همانطور که اشاره شد این امام بزرگوار به شدت در اختناق شدید به سر می‌بردند. امام هادی و امام حسن عسکری(ع) را با عنوان عسکریین یاد می‌کنند. عسکریین به معنی دو نظامی است. زیرا این دو امام در منطقه‌ای که نظامی و پادگان ارتش بود زندگی می‌کردند. به همین منظور، ایشان نمی توانستند آشکارا تبلیغ کنند. از این رو با مناظره‌ها، ادعیه و زیارت‌ نامه‌ها به کار تبلیغ دین می‌پرداختند.

برای ترویج معارف عمیق امام هادی(ع) در میان افراد جامعه، چه راه کارهای عملی را پیشنهاد می‌کنید؟
ما باید از طریق رسانه‌ها و چاپ آثاری مرتبط با این امام همام به تبیین سیره و زندگی، مبارزات، معجزات و کرامات ایشان بپردازیم. با بررسی تاریخ متوجه می‌شویم که امروزه گروه‌های انحرافی تکفیری، همانند متوکل عباسی در آن دوران رفتار می‌کنند. ما با معرفی زندگی و سیاست‌ها و رفتارهای امام هادی(ع) و مواضعی که در برابر گروه‌های انحرافی داشتند می‌توانیم سیره امام(ع) را احیا کنیم.
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
فرهنگی
.

.All right reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.