.

در گفت و گو با حجت‌الاسلام و المسلمین محمد حسن زبری قاینی مطرح شد:

«سفينه البحار» یکی از جوامع حدیثی شیعه است

براي آنان که با دعا و مناجات انس و الفتي دارند، «مفاتيح الجنان» مجموعه‌اي از زيباترين ادعيه با مضاميني ژرف و لحني دلنشين از معصومين(ع) است که دوستداران نيايش با معبود را به سوي خود جلب مي‌کند.

1397/11/8 دوشنبه

کتابي که زواياي گوناگون آن همگان را به سوي خود مي‌کشد و از چشمه جوشان معارف الهي سيراب مي‌کند. شيخ عباس قمي یا محدث قمی، پدیدآور اين گوهرهاي گرانبها است.
«سفینه‌البحار و مدینه‌الحکم و‌الآثار» نیز مهم‌ترین و معروف‌ترین اثر پیرامون «بحارالأنوار» است که توسط این عالم بزرگوار گردآوری شده‌ است. این اثر چندی پیش توسط گروه حدیث‌پژوهی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی احیاء و تصحیح شد. اين عالم فرزانه، پس از سال‌ها مجاهدت و تلاش براي احياي معارف الهي، سرانجام در روز 23 ذي‌الحجه سال 1359 هجري مصادف با اول بهمن سال 1319 هجري شمسي، درگذشت. در آستانه درگذشت این عالم ربانی با حجت‌الاسلام و المسلمین محمد حسن زبری قاینی، مدیر گروه حدیث‌پژوهی بنیاد پژوهش‌های اسلامی به گفت‌وگو نشسته‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

لطفا در خصوص زندگینامه شیخ عباس قمی توضیح بفرمایید؟
شیخ عباس قمی در سال 1254 هجري شمسي در شهر مقدس قم به دنيا آمد. پدر بزرگوارش مرحوم «حاج محمد رضا قمی» یک کاسب معمولی، ولی متدین و معروف به تقوا و پرهیزکاری بود. مادرش نیز بانویی پارسا و باتقوا بود به گونه‌ای که محدث قمی بخش مهمی از موفقیت‌هایش را معلول زحمات مادر دانسته و از نماز اول وقت و تقید به نافله شب و وضو داشتن بهنگام شیر دادنش بارها سخن رانده است. محدث قمی پس از 20 سال مجاورت حضرت رضا(ع) عازم نجف اشرف شد و به تألیف و ترویج مذهب جعفری پرداخت تا در شب سه‌شنبه 1352 هجری قمری دار فانی را وداع گفت و پیکر وی باشکوه بی‌نظیری با حضور علما و فضلا تشییع و در حرم امیرالمومنین(ع) به خاک سپرده شد.

این عالم بزگوار در طول حیات با برکتش از محضر چه اساتیدی بهره‌مند شده است؟
ایشان زندگی علمی خویش را در همان قم با خواندن مقدمات و هچنین فقه و اصول نزد برخی از علمای قم از جمله میرزا محمد ارباب آغاز کرد. شیخ عباس در سال 1316 هجری قمری روی به سوی پایتخت علمی آن روزگار، یعنی نجف اشرف نهاد و در حلقه‌های درس این شهر حضور یافت، از همین رو با علامه محدث میرزا حسین نوری آشنا شد و گمگشته خویش را در وجود او یافت و در سفر و حضر همراه او بود. دو سال بعد برای ادای فریضه حج، به مکه مکرمه و زیارت پیامبر(ع) و ائمه بقیع(ع) مشرف شد و پس از آن برای زیارت حضرت معصومه(س) و تجدید ارادت با پدر و مادر به قم بازگشت و اندکی پس از آن دوباره به نجف بازگشت تا زندگی علمی خود را از سرگیرد. اینچنین بود که با علامه نوری آشنا شد و در نگارش «مستدرک الوسایل» و دیگر کتب نگاشته‌های او با ایشان همکاری کرد و همواره با ایشان بود تا آنکه در سال 1320 هجری قمری استاد محدث نوری دیده از جهان فرو بست.
در طول 4 سالی که شیخ عباس قمی در نجف سپری کرد توانست از محدث نوری اجازه نقل حدیث دریافت کند. شیخ عباس قمی در پی وفات استادش دو سال در نجف ماند و پس از آن به قم بازگشت و در مدت 7 سال در این شهر ماندگار شد. او مجددا برای ادای حج به مکه مکرمه رفت. مرحوم علامه آقا بزرگ تهرانی درباره این همدرس خویش می‌گوید: «و پیوند میان ما که از شاگردان نوری بودیم همچنان برقرار بود غالبا حلقه درس علما ما را پیرامون هم گرد می‌آورد از این رو من با شیخ عباس تا جایی پیوند ویژه‌ای داشتم که هر دو در یک حجره زندگی می‌کردیم».

در خصوص آثار به جای مانده از این عالم بزرگوار توضیحاتی بفرمایید؟
شمار آثار چاپی محدث قمی به 46 و آثار خطی او به 8 جلد می‌رسد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به «مفاتیح الجنان»، «مصباح المتهجد»، «الفوائد الرجبیه»، «بیت‌الاحزان»، «منازل‌الآخره»، «فوائد الرضویه»، «حکمه بالغه» و «الدّره التیمیه» اشاره کرد که مهمترین اثر وی «سفینة البحار ومدینة الحکم و الآثار» است.

همانگونه که می‌دانیم کتاب «سفینه البحار» از برترین تالیفات این عالم بزرگوار بشمار می‌رود، این اثر دارای چه ویژگی‌های بارزی است؟
«سفینه البحار و مدینه الحکم و الآثار مع تطبیق النصوص الواردة فیها علی بحارالأنوار» معروف به «سفینة البحار»، یکی از جوامع حدیثی شیعه است که با هدف ارائه فهرستی موضوعی و مرتب شده بر اساس الفبا، احادیث کتاب بحار‌الانوار علامه مجلسی را در بیش از ۱۷۰۰ موضوع، دسته‌بندی کرده است. این اثر از مهم‌ترین تالیفات شیخ عباس قمی  بشمار می‌رود که 20 سال از زندگی خویش را در راه نگارش آن صرف کرد و خود در مقدمه این کتاب به آن اشاره کرده است. این کتاب دستیابی به روایات را برای مراجعان آسان کرده است. «سفینة البحار» فهرست و خلاصه‌ای است که تمامی درونمایه کتاب عظیم 110 جلدی «بحارالانوار» علامه مجلسی است و توانسته در میان کتب دیگر جایگاهی به دست آورد. به گفته آیت‌الله العظمی خویی با در دست داشتن این کتاب از دیگر کتب بی‌نیاز می‌شویم. این کتاب همان‌گونه که از نامش پیداست، کشتي کتاب بحار علامه مجلسی(ره) است. این اثر در درجه اول فهرستي است براي کتاب عظيم و پرحجم بحار‌الانوار که در 25 جلد تاليف شده ‌است. همچنین اين کتاب خود از ماده‌اي که در کتاب علامه مجلسي وجود داشته يک تا دو حديث مختصر آورده ‌است و ویژگی سوم این است که در هر جا که مولف نياز ديده درباره برخي افراد سرشناس يا برخي رويدادها بطور مختصر توضيح داده است.

یکی از فعالیت‌های گروه حدیث پژوهی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی احیاء و تصحیح آثار است و یکی از آثاری که توسط پژوهشگران این گروه تصحیح و احیاء شده است کتاب «سفینه البحار» است. لطفا در این خصوص توضیحاتی بفرمایید.
این کتاب از سوی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در 4 جلد به نحو شایسته تصحیح و احیا شده است. این مرکز همچنین در حال ترجمه فارسی مجموعه 4 جلدی سفینه‌البحار است که حاوی 60 هزار فیش است و به‌زودی به زیور چاپ آراسته می‌شود.
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
فرهنگی
.

.All right reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.