.

به بهانه کتابت آیات قرآن در نمایشگاه بین‌الملی قرآن و عترت مشهد،

هم‌نویسی هنر

دیوارهای قرمز غرفه با نور زرد هر شب خطوطی را از یک هنرمند بر خود می‌بیند که با حضور قلب و چرخش دست به نگارش در آمده است و طوری بر جانت می‌نشیند که مطمئن می‌شوی هنر همان بال‌هایی است که جان را به ملکوت پرواز می‌دهد.

1398/3/1 چهارشنبه

هم‌قدم
ماه رمضان است. ماه رحمت و معنویت. ماهی که با نام مقدس قرآن پیوند خورده است. هر سال، حلول این ماه بهانه‌ای می‌شود تا نمایشگاه قرآن و عترت، به شهر مقدس مشهد بیاید و میزبان روزه‌دارانش شود. آستان قدس رضوی نیز با حضور موسسات خود در غرفه‌های متعدد، پذیرای علاقه‌مندان این نمایشگاه است. موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی به عنوان متولی هنر این مجموعه، در نمایشگاه بین‌المللی قرآن و عترت مشهد امسال، هشت شب با هشت ورکشاپ با حضور هنرمندان برجسته خوش‌نویسی و معرفی قرآن‌های نفیس دوره تیموری، پذیرای یازدیدکنندگان زیادی بود. ماندانا یمینی مسئول مجموعه هنر رضوان در توضیح بیشتر می‌گوید: «امسال موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی در نمایشگاه قرآن مشهد، دست به کاری متفاوت زد. در بخشی که آثار هنری را به نمایش گذاشته بودیم هر شب با حضور یک استاد به همراه تعدادی از آثارشان شاهد کتابت قرآن با حضور بازدیدکنندگان بودیم. بنابراین در این هشت شب ما هشت نمایشگاه و هشت ورکشاپ با حضور اساتید هنرمند خوش‌نویس داشتیم. تخصص‌ هنرمندان مدعو به این نمایشگاه، در خطوط شکسته، نستعلیق، ثلث، نسخ، کوفی و نقاشی خط بوده است».

از کتابت تا ارائه قرآن‌های نفیس
یمینی در مورد غرفه‌ مربوط به معرفی دو قرآن نفیس که توسط موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی برپا شده است توضیح می‌دهد: «این دو  قرآن از گنجینه آستان قدس رضوی و مربوط به دوره تیموری است که یکی به خط ابراهیم سلطان تیموری و دیگری بایسنغر میرزا پسران شاهرخ شاه تیموری نگاشته شده است. قرآن ابراهیم سلطان به خط ثلث و محقق است و قرآن بایسنغری نیز به خط محقق کتابت شده است». طبق گفته یمینی، این قرآن‌ها در سال های 92 و 94 توسط موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی به صورت نفیس در قطع 50 در 70 سانتی‌متر و کوچکتر از قطعات اصلی قرآن‌ها به چاپ رسیده است. این مسئول هنری درباره قرآن‌های نفیس و شاهکارهای آستان قدس رضوی می‌گوید: «در این غرفه سعی کردیم به معرفی این دو قرآن نفیس بپردازیم. وقتی مراجعه‌کننده حضور پیدا می‌کرد، توضیحاتی به او داده می‌شد و برای علاقه‌مندانی که دوست داشتند این آثار را در اختیار داشته باشند عرضه این دو قرآن امکان‌پذیر و قابل خریداری بود. علاوه بر این کتب شاهکارهای هنری آستان قدس رضوی را برای عرضه داشتیم که در شش جلد به چاپ رسیده و موضوعاتی شامل توصیف و تحلیل آرایه‌های حرم رضوی و آثار نفیس موجود در موزه و گنجینه آستان قدس رضوی را در بر دارد». یمینی از نگاه ویژه امسال به خوش‌نویسی در غرفه موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی می‌گوید: «سال‌های گذشته هنرهای مختلفی در نمایشگاه بین‌المللی قرآن و عترت مشهد به نمایش گذاشته می‌شد. امسال با توجه به اینکه هنر خوش‌نویسی از هنرهای اسلامی است و ارتباط مستقیمی با آیات قرآن دارد، سعی کردیم خوش‌نویسان مطرح را دعوت کنیم تا تخصصی‌تر به هنر خوش‌نویسی و نقاشی‌خط بپردازیم».

هنرمندان را دریابید
محمد‌علی فراستی، متولد فردوس و مدرس مکتب رضوان و انجمن خوش‌نویسان مشهد، یکی از هشت برگزار‌کننده ورکشاپ و برنامه کتابت در غرفه موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی است. این هنرمند که با آثارش با خطوط نستعلیق و شکسته و نقاشی‌خط به نمایشگاه آمده است، حضور خود در اکثر برنامه‌های کتابت مراکز فرهنگی-هنری مشهد را افتخار بزرگی می‌داند. این مدرس خوش‌نویسی درباره نقاشی‌خط و گرایش خود به این رشته می‌گوید: «نقاشی‌خط توأم با خوش‌نویسی اصیل ایرانی است و در واقع من معتقد هستم اگر کسی نتواند خط اصیل خوش‌نویسی را درست بنویسد، قطعا نقاشی‌خط را هم نمی‌تواند کامل انجام دهد. نقاشی‌خط زمانی کامل است که پایه آن یعنی خط نستعلیق، قوی باشد. من در دوره‌ای احساس کردم به رنگ و فضا و کمپوزیسیون علاقه‌مند شده‌ام. بنابراین با بهره‌‌مندی از محضر اساتید بزرگ ایران مانند استاد احصایی استاد رسولی و... خود به خود به این سمت کشیده شدم. در حال حاضر هم که کار نقاشی‌خط را انجام می‌دهم، خوش‌نویسی را هم به جد ادامه می‌دهم و کلاس‌هایم را دارم». فراستی که به خطوط نستعلیق، شکسته و تحریری مسلط است، از آغاز علاقه‌مندی‌اش به خوش‌نویسی می‌گوید: «در دوره راهنمایی بودم که احساس کردم خطم از بقیه همکلاسی‌هایم بهتر است. با تشویق برخی از دبیران، علاقه‌مندی‌ام به این هنر بیشتر شد». با خنده ادامه می‌دهد: «در حال حاضر همان معلم‌هایی که روزی مشوقم بودند به کلاس‌های من می‌آیند و هم من آن‌ها را استاد خطاب می‌کنم و هم آن‌ها من را استاد می‌نامند. این افتخار بزرگی است که نصیبم شده و می‌توانم اطلاعات دقیق این خط را به علاقه‌مندان منتقل کنم». این هنرمند که تا امروز بیش از‌ 15 نمایشگاه خارج از ایران در کشورهایی مانند آلمان، مالزی، امارت متحده عربی، سنگاپور، بنگلادش و پاکستان و نمایشگاه‌های متعدد داخلی از جمله در نگارخانه رضوان داشته است، ضمن تشکر از مسئولین آستان قدس رضوی و همه نهادهایی که در حوزه فرهنگی هنری فعالیت می‌کنند حسن ختام کلامش را این‌طور بیان می‌کند: «همیشه در مصاحبه‌هایم گفته‌ام که باید به هنرمندان بیشتر توجه شود. هنرمند همیشه در گوشه‌ای می‌نشیند و کارش را می‌کند. ولی مهم این است که حمایت شود و این‌طور نباشد که با برگزاری یک ورک‌شاپ تا سال بعد آن هنرمند فراموش شده و هنرش نادیده گرفته شود». ضمن اشاره به آثار فاخر خود که به کلام الهی و احادیث شریف امام رضا(ع)، مزین و از دیوارهای غرفه آفرینش‌های هنری آویخته شده است ادامه می‌دهد: «آثاری که اینجا به نمایش در آمده است، شاید حاصل مدت‌ها تلاش من باشد. اما همین‌ها دارد گوشه خانه‌ام خاک می‌خورد‌.‌ این در حالی است که اگر می‌‌خواهیم برای هنرمند انگیزه ایجاد شود، باید مسئولین و نهادهای دولتی به بحث اقتصاد هنر توجه ویژه داشته باشند و به فکر هنرمندان باشند».

رمضان و خوش‌نویسی
فرهاد شیرخانی هنرمند سبزواری و دارای مدرک استادی از انجمن خوش‌نویسان ایران است. او که به خطوط نسخ و ثلث تسلط دارد و آن‌ها را تدریس می‌کند با بیش از 50 رتبه ملی و بین‌المللی، در یکی از برنامه‌های کتابت نمایشگاه قرآن و عترت حضور پیدا کرده است و این‌طور می‌گوید: «در این برنامه، آیه‌های کوتاهی از ادعیه را برای نگارش انتخاب کردم‌ و با خط ثلث کتابت داشتم». از نگاه این هنرمند کشوری، خوش‌نویسی با ماه مبارک رمضان انس و الفتی خاص دارد و در این‌باره عقیده دارد: «ماه رمضان ماه نزول قرآن است و شاید اگر این ماه نبود، خوش‌نویسی هم به این اوج از زیبایی نمی‌رسید». این استاد هنرمند با بیان اینکه بیشتر بازدید‌کنندگان برنامه کتابت، علاقه‌مند به خط هستند، ادامه می‌دهد: «باید امیدوار بود بچه‌‌هایی که با خانواده‌هایشان برای بازدید از نمایشگاه می‌آیند‌، با دیدن  نگارش از نزدیک، به این هنر قدسی علاقه‌مند شوند».

دست به دامان هنر
حسین صالحی هنرمندی که آثارش به همراه ورکشاپ در یکی از برنامه‌های موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی در نمایشگاه بین‌المللی قرآن ارائه شد، می‌گوید: «هر چه گفتمان هنر بیشتر در جامعه مطرح شود، تأثیرش قوی‌تر خواهد بود. برای حال بدی که جامعه امروز ما دارد، لازم است دست به دامان هنر و هنرمند شویم. تنها جایی که حال مردم را می‌تواند، خوب کند در معرض هنر قرار گرفتن است. ما از غفلتی که در گذشته نسبت به این حوزه داشته‌ایم ضربه‌های سنگینی خورده‌ایم». این هنرمند که دارای مدرک رسمی استادی از انجمن خوش‌نویسان ایران و داور، دبیر و ناظر چندین جشنواره هنری و ادبی کشوری و استانی است، ادامه می‌دهد: «ما نیامدیم گوش فرزندانمان را تربیت کنیم و آن‌ها سراغ آهنگ‌های مبتذل رفتند. علت این است که درست هدایتشان نکردیم». مدرس و مدیرگروه دانشگاه فرهنگ و هنر ادامه می‌دهد: «در مورد هنرهای بصری و دیداری هم این‌طور است و باید هدایت و تربیت صورت بگیرد. برگزاری چنین برنامه‌هایی که هنرمندان در بین عموم مردم اجراء دارند فرصتی برای مردم ایجاد می‌کند تا خلوت هنرمند را به عینه ببینند. این مسئله به یقین حال خوبی در جامعه ایجاد می‌کند. برای آن‌ها که اهل دل هستند و جانشان شیفتگی دریافت را دارد و شوقی برمی‌انگیزد تا گفتمان هنر بیشتر مطرح شود».

راه را برگردیم
این هنرمند فرهیخته با بیان اینکه یک جلوه خوش‌نویسی پرداختن به معنا است و خوش‌نویس ناگریر با معنا درگیر است، درباره این موضوع می‌گوید: «ماه رمضان ماه معنویت است. به قول شیخ اجل: اندرون از طعام خالی دار/ تا در او نور معرفت بینی. یکی از جلوه‌های معنویت هم خوش‌نویسی است. اعتقاد دارم خلاقیت در محدودیت ایجاد می‌شود. در فراوانی همیشه تکرار هست. جا دارد ترکیب‌های تازه و فرم‌های بدیع در معنا ایجاد شود و البته این مسئله به درستی اتفاق بیفتد». حرف آخر این خوش‌نویس، درباره مهجوری هنر و هنرمند است: «بیایید به عنوان جامعه‌ای که مسیر را خطا رفته این اشتباه را قبول کنیم. واقعا حیف است در جامعه ما هنر و هنرمند تا این اندازه مهجور باشند. معنا کمرنگ شود و ادبیات جایگاه فاخر خود را از دست بدهد. هر انسانی ممکن است خطا کند. ولی باید راه را برگردیم و باور کنیم اگر جامعه به سمت هنر برگردد، حالش بهتر می‌شود. به قول فردوسی که می‌گوید: توانگر شود هر که خرسند گشت. اگر درون ساخته شود به توانگری هم خواهیم رسید. متأسفانه ما همیشه مسیر را برعکس می‌رویم و فکر می‌کنیم اگر توانگر شویم بعد می‌توانیم به خرسندی برسیم». 

نخودی در آش
یکی از ویژگی‌های هشت برنامه امسال غرفه موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی در نمایشگاه قران و عترت مشهد، حضور و کتابت خادم‌یاران هنری در کنار اساتید دیگر خوش‌نویس بود که به این غرفه حال و هوایی خاص ‌داد. امیر اسکویی یکی از این خادم‌یاران هنری آستان قدس رضوی است که با وجود رشته‌ی تحصیلی مهندسی، به خوش‌نویسی علاقه پیدا کرده و به عشق امام رضا(ع) در یکی از شب‌های ماه مبارک، به برنامه کتابت موسسه آفرینش‌های هنری دعوت شده است. این هنرمند در مورد علاقه‌مندی‌اش به خوش‌نویسی می‌گوید: «این هنر را از دوران دبیرستان شروع کردم و خطوط نستعلیق و ثلث کار می‌کنم. در حال حاضر نیز به جز این فعالیت، در حال کتابت قرآن کریم با جمعی از هنرمندان خادم‌یار هنری در موزه قرآن آستان قدس رضوی هستیم». از خادم‌یار شدنش که می‌پرسم با خنده می‌گوید: «خواستم تا من هم نخودی در آش باشم و نقشی هر چند کوچک در این حوزه ایفا کنم. برای همین از سال گذشته، با میل و اشتیاق خادم‌یار هنری موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی شدم. افتخاری که با توفیق و عنایت آقا علی‌بن موسی‌الرضا(ع) حاصل شد».

بود و نبود
هر شبی آمد و رفت تا قرص ماه کامل شد. خط‌ها نوشته شد و به علاقه‌مندان به هنر هدیه داده شد. هنرمندان یادگاری از هنر بر دیوار خانه‌هایمان بدون مزد گذاشتند. کم و زیاد بازدیدکنندگان، آنقدر مهم نبود که عطر حضور آیه‌های قرآن به دست هنرمندان کتابت شد تا نقشی بر دل باشد. حال چه بودیم و چه نبودیم.


گزارشگر: ریحانه بناءزاده
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
مطالب مرتبط
پربازدیدترین ها آخرین مطالب
.گزارش روز
.گفت و گوی روز
.
فرهنگی
.

.All right reserved by Astan Quds Razavi

تمام حقوق این وبگاه متعلق به آستان قدس رضوی است.