«الهام امین» نویسنده کتاب «عقیله» که به تازگی در پانزدهمین دوره جایزه جلال آل احمد، شایسته تقدیر شد، می گوید: از آن جایی که جایزه ادبی جلال آل احمد یکی از جوایز معتبر کشور است که هر نویسنده آروز دارد اثرش در این جشنوارهها دیده شود. آرزوی من هم درخشش کتاب «عقیله» در این جشنواره بود. بسیار خوشحال هستم و این لحظات برایم خیلی خاص و فراموش نشدنی است.
آرزویم درخشش «عقیله» در جایزه جلال بود
به گزارش آستان نیوز، الهام امین، دانشآموخته علوم سیاسی از شاعران آئینی معاصر کشور است. کتاب «شالی از شکوفه» یکی از مجموعههای شعر منتشر شده اوست که توانسته در همان سال انتشار (۱۳۸۸ )، جایزه قلم زرین را به خود اختصاص دهد. کتاب «عقیله» نیز اولین اثر منثور الهام امین در حوزه رمان است که به بیان زندگی و شخصیت حضرت زینب(س) میپردازد . این اثر که کمتر از یک سال از انتشار آن در بهنشر (انتشارات آستان قدس رضوی) میگذرد، تاکنون چندین 5 چاپ را پشت سرگذرانده و موفق به کسب رتبه برتر در جشنواره کتاب سال خراسان رضوی در سال 1401 شده است. این اثر به تازگی در پانزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد که اختتامیه آن سه روز قبل در تهران برزگار شد، در بخش مستندنگار اثری شایسته تقدیر شناخته شده است که به این بهانه با الهام امین گفتوگویی داشتیم که در ادامه میخوانید.
خانم امین، کتاب«عقیله» جزو آن دسته از آثار موفق ادبیات دینی است که بعد از انتشار، همزمان مورد توجه خوانندگان، کارشناسان و منتقدان ادبی قرار گرفته و علاوه بر چاپهای متعدد، موفقیتهایی را هم در جوایز ادبی کسب کرده است. درباره ایده اولیه این کتاب بگویید. چطور شد سراغ نوشتن این کتاب رفتید؟
من همواره به مباحث تاریخ اسلام علاقهمند بودم و در این زمینه مطالعاتی نیز داشتم. کتابی را درباره حضرت زینب(س) خواندم و متوجه شدم که چقدر اطلاعات ما از زندگی حضرت کم است و در واقع ایشان در جامعه ما مهجور هستند. دانستههای ما در مورد حضرت زینب(س) محدود به وقایع عاشورا و بعد از آن است. حضرت زینب(س) در واقعه کربلا 56 سال سن داشتند و در واقع تمام سالهای قبل از واقعه عاشورا از نگاه مردم مغفول مانده است، حتی همان حوادث بعد از حادثه عاشورا و آنچه که بعد از دوران اسارت برای حضرت زینب پیش آمد از دید مردم پوشیده است، از طرفی دیگر به حضرت زینب(س) فاطمه ثانی نیز میگویند؛ یعنی نسخه دوم حضرت فاطمه (س) به عبارت بهتر یعنی هر آنچه در مادرایشان بوده به نوعی در شخصیت ایشان هم تجلی پیدا کرده است که کمتر دیده شده است.
این حس که این چهره تابناک مغفول واقع شده و علاقه من به حضرت سبب شد که کتاب را بنویسم . نگارش این کتاب عملا یک اتفاق دلی و جوششی بوده که خدا را شکر نتیجه داد.
نگارش این کتاب چقدر به طول انجامید و شما با چه موانع و مشکلاتی در زمینه نگارش کتاب مواجه بودید و چطور بر موانع غلبه کردید؟
نگارش اثر حدود 6 سال به طول انجام دهید، البته من در کنار نوشتن این اثر به کارهایی دیگر نیز مشغول بودم که سبب شد زمان نگارش کتاب طولانی شود. بعد از گذشت حدود 2 سال مطالعه و یادداشتبرداری از منابع تاریخی مختلف شروع به نوشتن کردم. نبود و کمبود منابع مطالعاتی در مورد حضرت زینب(س) و پراکندگی منابع در کتابهای مختلف نگارش کتاب را برای من سخت میکرد.
از سوی دیگر از آنجا که تحصیلات من علوم سیاسی است، نسخه شناسی تاریخی برایم کار سختی بود. به لطف خدا، استاد محمد حسین رجبی دوانی مورخ و پژوهشگر تاریخ اسلام به عنوان راهنما در نگارش این اثر بسیار به من کمک کردند. ایشان تمام کتاب را ورق به ورق خواندند و منابع مختلف تاریخی معرفی کردند.
یکی دیگر از مشکلات چاپ آثار دینی در کشور، عدم تمایل ناشران به چاپ این آثار است و اینکه برخی ناشران باور دارند که آثار دینی مخاطب کمی دارند، از این رو چاپ کتاب دو سال به طول انجامید و من به ناشران مختلفی مراجعه کردم حتی ناشران فعال در حوزه چاپ آثار دینی از انتشار این اثر سر باز زدند که بالاخره از میان ناشران بهنشر با استقبال خوبی این کتاب را چاپ کرد.
خوشبختانه تاکنون بعد از 9 ماه از انتشار کتاب، این اثر به چاپ پنجم رسید و در دو جشنواره کتاب سال رضوی و جایزه ادبی جلال آل احمد برگزیده شد که خود گواه این است که اگر آثار دینی در قالب رمان به شکل جذاب و خواندنی منتشر شود؛ قطعا جای خود را در میان مردم باز میکنند و مردم از آن استقبال میکنند. به نظر میرسد که باید روند چاپ آثار دینی در کشور آسانتر شود و ناشران نیز در این زمینه بیشتر فعالیت کنند.
در این اثر به چه بخشهای از زندگی حضرت زینب(س) پرداخته میشود؟
حضرت زینب(س)وجود هفت معصوم از جمله پیامبر گرامی اسلام(ص)، پدر و مادر بزرگوارشان و برادرانشان را درک کردند، لذا فصل بندی کتاب بر این اساس تنظیم شده است، غیر از بحث صبر و صلابت حضرت زینب(س) در حادثه کربلا و سرپرستی یتیمان، بخشهایی از زندگی این بانوی بزرگوار مغفول مانده است که سعی شده در این کتاب به آن توجه شود. این کتاب تمام بخشهای زندگی حضرت زینب را دربردارد و یک روایت داستانی مبتنی بر پژوهش تاریخی است.
بازتاب انتشار کتاب در میان مخاطبان، کارشناسان و منتقدان ادبی چگونه بود؟
به طور کلی بازخوردهای کتاب چه در فضای مجازی و چه در ارتباط با همکاران، دوستان، آشنایان و فعالان حوزه کتاب، مثبت بوده است. حتی نقدهایی که در زمینه کتاب «عقیله» نوشته شده رویکرد مثبت داشت که من از این نقدها و نقطه نظرات دوستان نیز استفاده کرد.
شما کتاب را بهگونهای نوشتهاید که مخاطب احساس میکند با یک اثر ادبی و داستانی با لحنی کلاسیک و تاریخی مواجه است. تعمدی برای اینگونه روایت داشتید؟
بله. برای انتخاب سبک نوشتن کتاب تعمدی داشتم. تمام متن کتاب به نوعی نوشته شد که نویسنده در گفت وگو با حضرت است وخواننده هم نیز وقتی کتاب را میخواند گویی خود را در محضر آن بانوی عظیم الشان میبیند و مییابد و با سرور خویش سخن میگوید.
از آن جایی که حضرت زینب(س) یکی از نمادهای سخنوری و بلاغت هستند و به جهت مقام والایی که دارند و شایسته احترام و تجلیل هستند، برای من دشوار بود که کتاب را با یک زبان محاوره یا داستانی ساده بنویسم، ترجیح دادم متن کتاب «عقیله» یک متن فاخر باشد؛ البته شاعر بودن من هم در این زمینه بی تاثیر نبود و ناخودآگاه زبان کتاب را به این سمت و سو سوق میداد.
کسب موفقیت در پانزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد یکی از افتخارات این کتاب است. درباره احساس خود موقع گرفتن این جایزه بگویید و اینکه کسب جایزه جلال آلاحمد چه تأثیری میتواند بر سرنوشت این کتاب داشته باشد؟
خیلی برایم قابل پیش بینی نبود که اولین اثرم در حوزه نثر با استقبال مواجه شود. از آن جایی که جایزه ادبی جلال آل احمد یکی از جوایز معتبر کشور است که هر نویسنده آروز دارد اثرش در این جشنوارهها دیده شود. آرزوی من هم درخشش کتاب «عقیله» در این جشنواره بود. بسیار خوشحال هستم و این لحظات برایم خیلی خاص و فراموش نشدنی است. باور قلبی من این است که حتما صاحب اصلی اثر خودش نقش مهمی در دیده شدن آن داشته است و این امر عنایت خاص خود حضرت است که کتاب «عقیله» به عنوان کتاب شایسته تقدیر در بخش مستند نگاری شناخته شود.
به طور قطع کسب این جایزه کمک میکند که کتاب «عقیله» مخاطب بیشتری پیدا کند و مسیر پیش رو را بهتر و سریعتر طی کند. به نظر شما برگزاری این جشنوارهها در حوزه رشد ادبیات دینی به چه میزان میتواند تاثیر گذار باشد؟
جایزه ادبی جلال آل احمد جایزه معتبر، شناخته شده و خوش نامی در کشور است که آثار برگزیده در این جشنواره قطعا آثاری خواندنی و جذاب بوده است . این جشنواره میتواند در حوزه ادبیات دینی و شناخت آثار برگزیده و موفق این حوزه به دوستداران کتاب موثر باشد. همچنین به تقویت انگیزه نویسندگان کمک کند و موجب دیده شدن بهتر و بیشتر اثر در جامعه ادبی شود. البته در این زمینه رسانهها نقش مهمی در اطلاع رسانی آثار برگزیده به مخاطبان دارند تا مردم برای شناسایی و شناخت آثار خوب دچار مشکل نشوند.