نگهداری نسخه‌های نفیس خطی با موضوع پیامبر اکرم (ص) در کتابخانه و موزه ملی ملک

هم‌زمان با «هفته وحدت»، منتخبی از نسخه‌های نفیس خطی موجود در کتابخانه و موزه ملی ملک، با موضوع پیامبر اکرم (ص)، معرفی شد.

به گزارش آستان نیوز، کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی در تهران، دارای مجموعه‌ای ارزشمند از نسخه‌های خطی به زبان‌های فارسی و عربی مرتبط با حضرت محمد مصطفی (ص) است که در دوره‌های مختلف تاریخی توسط کاتبان و خوشنویسان،نوشته شده است.
کاتبان، این نسخه‌های ارزشمند را با خط‌هایی نظیر نسخ، نستعلیق، شکسته نستعلیق و ثلث و در کاغذهایی همچون ترمه، فرنگی، دولت‌آبادی، ختایی و...، نوشته‌اند که در گذر زمان و به پشتوانه فعالیت‌های فرهنگی واقفان و اهداکنندگان آثار همچون حاج حسین آقا ملک، بنیانگذار و واقف کتابخانه و موزه ملی ملک، در این مجموعه ماندگار شده است.
این آثار خطی به نظم و نثر و در محورهای موضوعی اعم از احادیث، کلمات قصار، نقل قول‌ها، سرگذشت‌نامه و سیره نبوی، فضایل، وصایا، معجزات، طب النبی، نبوت، مدایح، مناقب، قصاید و...، کتابت شده است.

معرفی نفایس کهن

«فردوس ‌الاخبار بماثور الخطاب ‌المخرج علي کتاب ‌الشهاب» یا «فردوس ‌البارين»، از جمله کهن‌ترین آثار خطی این کتابخانه مرتبط با رسول اکرم (ص) است. این اثر با موضوع احادیث شیعه تألیف ابومنصور شهردار بن عمادالدين ابي‌شجاع شيرويه است که به‌خط نسخ در قرن ‎هفتم هجری قمری، کتابت شده است.
همچنین می‌توان از نسخه «فصل فی انشقاق ‌القمر» اثر سید البشر، نام برد که مؤلف با ستایش رسول اکرم (ص)، به معجزات ایشان می‌پردازد. قدمت تاریخی کتابت این اثر گنجینه ملک به قرن نهم قمری، برمی‌گردد.
از دیگر نفایس خطی کتابخانه و موزه ملی ملک می‌توان به «روضه الاحباب فی سیره النبی والال و الاصحاب» اشاره کرد که با موضوع سرگذشت‌نامه پیامبر (ص) به‌خط نسخ در قرن 11 قمری، نوشته شده است.
«طب النبی» نیز، یکی از عناوین مهم آثار خطی این مجموعه منتخب است که دراین‌میان، می‌توان از نسخه‌ای که به‌خط نستعلیق و نسخ، در سده 10 قمری کتابت شده است، نام برد.
همچنین این موقوفه دارای نسخه ارزشمندی از «بشاره المصطفی لشیعه المرتضی»، اثر عماد کجیح طبری است که با محوریت اثبات حقانیت مذهب شیعه از کلام پیامبر اکرم (ص)، منزلت و درجات شیعه و کرامات اولیا الهی و پیروان ائمه اطهار (ع)، نگاشته شده است.
این نسخه خطی توسط محمدبن حسن حُر عاملي به‌خط نسخ در سال ‎۱۰۶۳ قمری نوشته شده و بر روی آن، مُهر حر عاملی نیز، قابل مشاهده است.
«المجازات النبویه»، تألیف محمدبن الحسین شریف الرضی نیز، از دیگر آثار کتابخانه و موزه ملی ملک با موضوع رسول اکرم (ص) به شمار می‌آید که به‌خط نستعلیق در سال 1020 قمری، نوشته شده است.

تهیه بسته‌های نمایشگاهی سیار با نسخه‌های منتخب

نسخه خطی «برده بوصیری» یا «قصیده ستاره‌ها»، از دیگر عناوین مهم این مجموعه فرهنگی است که توسط شرف‌الدین محمد بن سعید بوصیری، شاعر مصری سده هفتم هجری قمری در نعت و ستایش رسول اکرم (ص)، سروده شده است.
این قصیده 160 بیتی علاوه بر اینکه به زبان‌های مختلف همچون فارسی، هندی، ترکی، آلمانی و انگلیسی، ترجمه شده، مورد توجه خوشنویسان نامدار در طول تاریخ بوده و نسخه‌های خطی نفیسی از آن، نوشته شده است.
به‌طور مثال، می‌توان از نسخه شاخص قصیده برده بوصیری که توسط علاءالدین تبریزی، خوشنویس برجسته با استفاده از مرکب مشکی و طلا و به‌خط نسخ و ثلث در قرن 11 قمری کتابت شده است، نام برد. این اثر به جلد لاکی دوره صفوی و هنر تذهیب، مزین است.
«چهل حدیث نبوی»، از دیگر عناوین آثار نفیس کتابخانه و موزه ملی ملک با موضوع پیامبر اسلام (ص) است. دراین‌بین، می‌توان به نسخه خطی ترجمه منظوم عبدالرحمن بن احمد جامی اشاره کرد که در سده دهم هجری قمری توسط شاه محمود نیشابوری به‌خط نستعلیق، کتابت شده است.
کتابخانه و موزه ملی ملک با بهره‌گیری از تصویرهای دو نسخه خطی برده بوصیری و چهل حدیث نبوی، اقدام به تهیه بسته‌های نمایشگاهی سیار نیز، کرده که این تصویرها در مناسبت‌های مختلف در سال‌های گذشته، در قالب نمایشگاه‌های بیرونی در مراکز فرهنگی و آموزشی کشور، در معرض دید علاقه‌مندان گذاشته شده است.
گفتنی است، کتابخانه و موزه ملی ملک در سال 1316 شمسی، وقف حرم مطهر حضرت رضا (ع) شده و در حال حاضر به نشانی تهران، خیابان امام خمینی(ره)، خیابان سی‌تیر، خیابان یارجانی، خیابان ملل متحد(میدان مشق)، پذیرای اهل علم و هنر است.