وحدت از اصلی‌ترین نیازهای جامعه اسلامی در گذشته و امروز است

پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، وحدت را از اصلی‌ترین نیازهای جامعه اسلامی در گذشته و امروز دانست و گفت: پیامبر خدا(ص) در کنار توصیه‌های گفتاری بر ضرورت همبستگی، با رفتار و اقدامات عملی خود،الگویی ماندگار برای امت اسلامی، پدید آوردند.

حجت‌الاسلام رضا وطن دوست، پژوهشگر و عضو هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در گفت‌وگو با آستان‌نیوز با بیان اینکه، در احادیث متعددی از پیامبر اکرم(ص) جایگاه وحدت تبیین شده است، ابراز کرد: آن حضرت می فرمایند: «هر کس از اجتماع مسلمانان فاصله بگیرد، قید مسلمانی را از گردنش، برداشته است».
وی، خاطرنشان کرد: بیعت‌های پیامبر(ص) همچون بیعت عقبه و بیعت رضوان، نمونه‌های مهمی از ابزارهای وحدت‌بخش در جامعه اسلامی بودند.
این بیعت‌ها ضمن ایجاد همبستگی، زمینه انسجام یاران پیامبر را در برابر دشمنان فراهم کردند.
به گفته عضو هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، یکی دیگر از اقدامات مهم پیامبر(ص) انعقاد پیمان مدینه بود که مهاجران، انصار و یهودیان را در قالب «امت واحده» معرفی کرد. این پیمان از بروز اختلافات قومی و مذهبی جلوگیری کرد و پایه‌های همزیستی و همگرایی را در مدینه مستحکم ساخت.

تشکیل حکومت اسلامی برای حفظ انسجام

وطن‌دوست،تصریح کرد: پیامبر اسلام(ص) پس از هجرت به مدینه، با تشکیل حکومت اسلامی، ساختار سیاسی و اجتماعی جامعه نوپای اسلامی را سامان دادند. این حکومت ابزاری برای جلوگیری از تفرقه و مقابله با دشمنان وحدت‌ستیز بود.
پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی بیان کرد: در نخستین ماه‌های هجرت، پیامبر(ص) میان مهاجران و انصار پیمان اخوت برقرار کردند. این اقدام منجر به محو تعصبات قبیله‌ای، تقویت دوستی‌ها و جلوگیری از بحران‌های داخلی شد.

مسجد؛ سنگر وحدت و همدلی

وی افزود: پیامبر(ص) پس از هجرت به مدینه، اقدام به ساخت مسجد کردند تا مرکزی برای گردهمایی مسلمانان فراهم شود. مسجد علاوه بر عبادت، محل تصمیم‌گیری‌های سیاسی، اجتماعی و دفاعی بود و مسلمانان با حضور در صفوف به‌هم‌پیوسته نماز جماعت، وحدت خود را،به نمایش می‌گذاشتند.
به گفته این پژوهشگر، برگزاری نماز جماعت توسط پیامبر(ص) چه در مکه و چه در مدینه، از مهم‌ترین جلوه‌های وحدت بود. حتی اعزام مصعب بن عمیر برای اقامه جماعت در مدینه، اقدامی هوشمندانه برای جلوگیری از حساسیت‌های قبیله‌ای و تحقق وحدت دینی، به شمار می‌رفت.

این پژوهشگر در ادامه تأکید کرد: پیامبر اسلام(ص)

پیامبر، در کنار تدابیر سیاسی، از ارتباط عاطفی نیز برای تقویت وحدت غافل نبودند. نمونه آن تقسیم پارچه کفن میان حمزه سیدالشهدا و یکی دیگر از شهدا در احد بود که همدلی و عدالت پیامبر(ص) را، نشان می‌داد.
به گفته وی، حتی برخی ازدواج‌های پیامبر(ص) در راستای تحکیم وحدت اجتماعی، انجام می‌گرفت. وصلت‌هایی همچون ازدواج با جویره دختر حارث (رئیس قبیله بنی‌مصطلق) یا رمله،دختر ابوسفیان، نمونه‌هایی از تدابیر اجتماعی رسول خدا بودند که به کاهش دشمنی‌ها و ایجاد پیوندهای خویشاوندی با مخالفان، انجامیدند.
وطن‌دوست در پایان، خاطرنشان کرد: مرور سیره پیامبر اسلام(ص) نشان می‌دهد که وحدت، بنیان اساسی جامعه اسلامی بود. آن حضرت با تدابیری حکیمانه در حوزه گفتار، رفتار، سیاست و حتی روابط اجتماعی و خانوادگی، الگویی جامع برای تحقق انسجام و جلوگیری از تفرقه در امت اسلامی ارائه کردند؛ الگویی که امروز نیز می‌تواند چراغ راه جوامع مسلمان باشد.