روایت‌های زنان پشت‌جبهه، صلابت عاطفی و مدیریت بحران را به تصویر می‌کشد

به گزارش آستان نیوز، در آستانه میلاد حضرت فاطمه (س) و روز زن، مریم عرفانیان، نویسنده و پژوهشگر حوزه دفاع مقدس، در گفت‌وگویی به تبیین نقش زنان در روایتگری جنگ و چالش‌های پیش روی نویسندگان زن پرداخت و گفت: ثبت تجربیات زنان گامی ضروری در تکمیل تاریخ معاصر ایران است.

عرفانیان که تاکنون بیش از ۶۰ عنوان کتاب در حوزه خاطرات و زندگی‌نامه‌های رزمندگان و زنان دفاع مقدس تألیف کرده، بزرگ‌ترین چالش‌های نویسندگان زن را فشار‌های اجتماعی، نقش‌های سنتی محدودکننده، کم‌دیده شدن آثار در برخی محافل و دسترسی محدود به منابع پژوهشی برشمرد.

وی تأکید کرد: کلید حل این چالش‌ها، ایجاد فضای امن و حمایتگر برای نوشتن و دیده‌شدن زنان نویسنده است.

این نویسنده در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت نثر زنان و مردان، گفت: نثر زنان معمولاً گرایش به ظرافت نگاه، توجه به جزئیات روانی و لایه‌های پنهان عاطفی دارد. اما در نهایت، آنچه مهم است صراحت نگاه و اصالت نگارش است.

روایت نا دیده‌شده زنان از جنگ

وی در تبیین ابعاد نا دیده‌شده روایت زنان از دفاع مقدس، اظهار داشت: جنگ فقط جبهه‌ها نبود. جنگ، مدیریت خانه در سایه کمبودها، هنر تبدیل اضطراب به دعا، حفظ زندگی و امید در دل شهر‌های بمباران‌شده، و تحمل انتظار‌های پایان‌ناپذیر بود. اینها فضا‌هایی است که زنان به بهترین شکل می‌توانند روایت کنند.

این نویسنده در پاسخ به چگونگی ایجاد تعادل بین «تقدیس قهرمان» و «نمایش انسان واقعی» در آثاری مانند «لیلی منم» که در انتشارات به نشر منتشر شده است، گفت: «لیلی منم» با زبانی ساده در قالبِ خاطرهٔ شفاهی نوشته شده و روایت زندگی راضیه فدایی (همسر جانباز/شهید مهدی سورچی) را در بر می‌گیرد.

وی با بیان اینکه در کتاب «لیلی منم» زن به‌عنوان یک عنصر فعالِ تصمیم‌گیر، پرتحمل و وفادار به آرمان‌های عشق و مسئولیت نمایش داده می‌شود، اظهار کرد: این اثر نتیجهٔ حدود دو سال مصاحبه و پژوهش است و به روایت زندگی عاشقانه، دشواری‌ها و پایداری همسری می‌پردازد که در فضای بعد دفاع مقدس از یک جانباز هفتاد درصد نخاعی پرستاری کرد.

جذابیت روایت‌ها برای نسل امروز

عرفانیان، جذابیت روایت‌ها در این اثر را برای نسل جوان در ماجرای جهانی «عشق»، «وفا» و «رشد فردی در بحران» دانست و تأکید کرد: این اثر، داستانی عاشقانه است که در کنار آن درد و سختی و پایداریِ زندگی در فضای پس از جنگ و همراهی با جانبازی که رنج می‌کشد را نشان می‌دهد. داستان زنی که در سخت‌ترین شرایط قد می‌کشد، داستانی جهان‌شمول است.

وی در پایان با اشاره به جای خالی روایت‌های واقعی و چندبعدی به جای کلیشه‌ها یادآور شد: ما در حوزه ادبیات پایداری نیازمند توجه به تاریخ‌نگاری زنان، خلق رمان‌هایی با شخصیت‌های مستقل و ثبت تجربیات زنان مناطق مختلف کشور هستیم.

وی در ادامه از جمله آثار تأثیرگذار در حوزه زنان به «راهی برای رفتن» (انتشارات سوره مهر)، «تا ابد با تو می‌مانم» (انتشارات به نشر)، «همیشه منتظر»، «عطر پیراهن تو» و «شوشتری به روایت همسر» اشاره کرد.

این نویسنده در پایان، نوشتن برای زنان را یک «مسئولیت اخلاقی» خواند و خطاب به نویسندگان جوان گفت: هم‌زمان با عشق به روایت، اصول پژوهش و اخلاق مصاحبه را جدی بگیرید. این است که یک روایت را ماندگار می‌کند.