تأکید بر حکمرانی داده و تربیت مدیران دیجیتال در مسیر بهره‌گیری از هوش مصنوعی

در ابتدای این نشست، دکتر هانی با معرفی سوابق علمی و اجرایی خود، به بیش از دو دهه فعالیت در حوزه علوم کامپیوتر، هوش مصنوعی، داده‌کاوی و مدیریت فناوری در کشور‌های مختلف اشاره کرد و گفت: هوش مصنوعی امروز به مرحله‌ای رسیده که بدون داده، عملاً معنا و کارکردی نخواهد داشت. داده، زیربنای اصلی هوش مصنوعی و حکمرانی هوشمند است.

وی با اشاره به تجربه کشور مالزی در سرمایه‌گذاری‌های کلان حوزه فناوری اظهار کرد: بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری دولت مالزی در سال‌های اخیر، توسعه دیتاسنتر‌ها بوده است. امروز حتی محل دقیق دیتاسنتر‌ها برای بسیاری از شرکای خارجی نیز افشا نمی‌شود، چراکه داده مهم‌ترین دارایی راهبردی کشور‌ها محسوب می‌شود و امنیت آن در بالاترین سطح تعریف شده است.

مدیرعامل گروه چمران مالزی، داده را به «آب» و دیتاسنتر را به «دریاچه» تشبیه کرد و افزود: پیش از هرگونه بهره‌گیری از هوش مصنوعی، باید مخزن داده ایجاد شود. بدون دیتاسنتر، بدون تجمیع و پالایش داده‌ها و بدون حکمرانی داده، استفاده از هوش مصنوعی صرفاً در حد شعار باقی می‌ماند.

وی با تشریح مفهوم هوش مصنوعی مولد و ایجنت‌های هوشمند تصریح کرد: دستیار‌های هوش مصنوعی می‌توانند بسیاری از وظایف سازمانی از جمله تحلیل داده، تهیه گزارش، پاسخ‌گویی، زمان‌بندی و حتی پیشنهاد‌های مدیریتی را انجام دهند، اما تصمیم نهایی همواره باید در اختیار انسان باقی بماند. هوش مصنوعی ابزار تصمیم‌سازی است، نه جایگزین تصمیم‌گیر.

دکتر هانی با اشاره به رویکرد مالزی در استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی گفت: در این کشور به‌جای اتکا به مدل‌های بسیار بزرگ و پرهزینه، از مدل‌های کوچک‌تر، بومی و متن‌باز استفاده می‌شود که متناسب با نیاز هر سازمان آموزش داده می‌شوند. این رویکرد هم هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و هم دقت و کارایی را افزایش می‌بخشد.

وی یکی از چالش‌های اصلی تحول دیجیتال را نبود «مدیران دیجیتال» دانست و افزود: بسیاری از پروژه‌های فناوری از سطح مدیریت شکل نمی‌گیرد، زیرا مدیران شناخت دقیقی از ظرفیت‌های دیجیتال ندارند. مدیری که نداند فناوری چه کمکی به او می‌کند، جرئت تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری نخواهد داشت.

مدیرعامل گروه چمران مالزی با اشاره به تجربه این کشور در حوزه آموزش مدیران گفت: مالزی از حدود ۴۰ سال پیش آموزش را به‌عنوان یک اولویت راهبردی تعریف کرده است. امروز بیشترین بودجه سالانه این کشور به آموزش اختصاص دارد و مدیران دیجیتال به‌صورت هدفمند تربیت می‌شوند. برای آموزش هر مدیر ارشد، تا ۱۰۰ هزار دلار هزینه می‌شود و این افراد بر اساس معیار‌هایی مشخص، از جمله سابقه فناوری و ماندگاری در سیستم مدیریتی، انتخاب می‌شوند.

وی در ادامه به مسئله یکپارچگی داده‌ها پرداخت و تصریح کرد: حتی در کشور‌هایی مانند مالزی نیز داده‌ها در بسیاری از وزارتخانه‌ها به‌صورت جزیره‌ای وجود دارد. برای حل این مشکل، ساختار‌هایی مانند وزارت دیجیتال، سازمان ملی هوش مصنوعی و نقش‌هایی همچون مدیر ارشد داده (CDO) و مسئول حفاظت از داده (DPO) تعریف شده است.

دکتر هانی با اشاره به سیاست‌های داده‌ای مالزی افزود: شرکت‌هایی که با دولت همکاری می‌کنند، موظف‌اند داده‌های خود را در اختیار دولت قرار دهند. این داده‌ها پس از پالایش و طبقه‌بندی، متناسب با سطح دسترسی، در اختیار نهاد‌های حاکمیتی، بخش خصوصی و استارت‌آپ‌ها قرار می‌گیرد تا زمینه نوآوری و تصمیم‌سازی داده‌محور فراهم شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، بر اهمیت «هوش مصنوعی مسئولیت‌پذیر» تأکید کرد و گفت: موضوعاتی مانند اخلاق هوش مصنوعی، امنیت داده، جعل عمیق (Deepfake) و سیاست‌گذاری استفاده از AI، بخش مهمی از آموزش مدیران دیجیتال در مالزی را تشکیل می‌دهد.

در ادامه این نشست، کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات آستان قدس رضوی نیز به تشریح اقدامات انجام‌شده در زمینه ایجاد دیتالیک، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها، پیاده‌سازی داشبورد‌های مدیریتی و اجرای پروژه‌های آزمایشی هوش مصنوعی پرداختند و چالش‌هایی مانند دقت مدل‌ها، هزینه زیرساخت، امنیت اطلاعات و مقیاس‌پذیری را مطرح کردند.

در پایان، دکتر هانی با قدردانی از اقدامات انجام‌شده در آستان قدس رضوی، ابراز امیدواری کرد: با تدوین نقشه راه حکمرانی داده، تربیت مدیران دیجیتال و استفاده هدفمند از هوش مصنوعی، آستان قدس رضوی بتواند به یکی از الگو‌های موفق تحول دیجیتال در سطح ملی و منطقه‌ای تبدیل شود.