رونمایی از اسناد تاریخی برگزاری جشن نیمه شعبان در کتابخانه رضوی

به گزارش آستان‌نیوز، این مراسم، ۱۴ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با دهه مبارک فجر و در آستانه میلاد حضرت قائم(عج)، با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید جلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و جمعی از مدیران و کارشناسان این آستان مقدس، اعضای کتابخانه مرکزی و علاقه‌مندان در بخش ورودی این کتابخانه حرم مطهر حضرت رضا(ع)، اجرا شد.

در این مراسم، از ۹ سند تاریخی همچون «هزینه‌های روشنایی قنادیل دور صحن مقدس عقیق، گلدسته‌ها، سقاخانه و ایوان طلای نادری توسط چراغچیان در شب نیمه شعبان، در سال ۱۱۶۰ هجری قمری» و «گزارش حاجی شمس‌الدین محمد شربتدار از بابت پخت حلوای شب‌های برات و نیمه شعبان، در سال ۱۰۷۸ هجری قمری»، رونمایی شد.

از دیگر عناوین این اسناد می‌توان به «هزینه‌های برگزاری مهمانی در روز جشن میلاد امام زمان(عج)، در سال ۱۱۲۶ هجری قمری» و «رقم شاهرخ شاه افشار به متولی‌باشی و صاحب منصبان آستان قدس به مناسبت نیمه شعبان، در سال ۱۱۶۳ هجری قمری»، اشاره کرد.

همچنین می‌توان از اسنادی با عناوین «هزینه‌های چراغانی حرم مطهر و اماکن متبرکه در جشن میلاد امام زمان(عج)، در سال ۱۲۹۱ هجری قمری»، «هزینه‌های برگزاری مراسم جشن میلاد امام زمان(عج) در حرم مطهر رضوی، در سال ۱۳۳۰ هجری قمری» و «هزینه‌های برگزاری مراسم آتش‌بازی در جشن نیمه شعبان در مدرسه شوکتیه بیرجند، در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی»، نام برد.

وجود ۱۳۷ سند با محوریت نیمه شعبان

اعظم نظرکرده، مسئول امور نمایه‌سازی و مستندسازی اسناد آستان قدس رضوی در این مراسم، بیان کرد: از ابتدای دوره صفویه تا پایان دوره پهلوی، حدود ۱۳۷ شماره اموالی سند درباره نیمه شعبان و میلاد امام زمان(عج) در مرکز اسناد این آستان مقدس وجود دارد. بیشتر این اسناد تاریخی مربوط به اسناد آستان قدس و تعدادی نیز مربوط به مجموعه اسناد غیر آستان قدس است.

وی افزود: همچنین درباره مراسم شب‌های برات که قبل از نیمه شعبان برگزار می‌شده است، ۴۲ شماره اموالی سند در مرکز اسناد آستان قدس رضوی وجود دارد که دوره تاریخی از صفویه تا پهلوی را دربرمی‌گیرد. در این‌ میان، قدیمی‌ترین سند در مورد شب‌های برات مربوط به سال‌های ۱۰۷۷ و ۱۰۷۸ هجری قمری است.

نظرکرده ادامه داد: در اسناد دوره‌های صفویه و افشاریه، واژه شب‌های برات در گزارشات مربوط به ماه شعبان و اسناد روزنامچه جمع و خرج و مجمل جمع و خرج و دفتر اوارجه و... آمده است. در دوره قاجار، واژه شب‌های برات بیشتر مربوط به مصارف مکتب‌خانه صحن قدیم و مکتب‌خانه اطفال ایتام سادات است.

وی درخصوص اسناد تاریخی نیمه شعبان و میلاد امام زمان(عج) موجود در مرکز اسناد این آستان مقدس گفت: قدیمی‌ترین سندی که به برگزاری جشن و ضیافت در این میلاد خجسته اشاره دارد، مربوط به سال ۱۱۲۶ قمری و اواخر دوره صفویه است.

این مقام مسئول افزود: قدیمی‌ترین سند تاریخی این مرکز با محوریت بدرقه نیمه شعبان نیز مربوط به سال‌های ۱۱۵۱ و ۱۱۵۲ قمری و دوره افشار است. البته به نظر می‌رسد بدرقه نیمه شعبان به معنای برگزاری مراسمی به مناسبت شب‌های آخر ماه شعبان و نزدیک ماه رمضان بوده است.

وی تصریح کرد: در دوره قاجار به‌ویژه از سال ۱۲۹۱ قمری تا اواخر قاجار، اسناد مربوط به نیمه شعبان و میلاد امام زمان‌(عج) بیشتر درخصوص تهیه تدارکات و اقدام برای برگزاری جشن و مجلس سلام، پذیرایی، تهیه شربت و شیرینی و تهیه سوخت و چراغانی صحن‌ها، ایوان طلا نادری و اماکن متبرکه است.

مهدویت؛ مسئله‌ای جهان شمول

حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهدی شریعتی‌تبار، رئیس گروه انقلاب و تمدن اسلامی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، در این مراسم بیان کرد: برگزاری جشن‌های نیمه شعبان به‌عنوان میراث فرهنگی، از پیشینیان برای ما به یادگار مانده است و باید به‌صورت پررونق به نسل‌های آینده منتقل شود.

وی با تأکید بر اینکه مسئله مهدویت و اعتقاد به منجی عالم بشریت، یک اعتقاد فراگیر و جهان شمول است، گفت: در بسیاری از مکاتب به‌ویژه مکاتب آسمانی، اعتقاد به منجی وجود دارد. در این‌ میان، مسئله مهدویت یک مسئله اسلامی است و تمامی مذاهب اسلامی به آن معتقد هستند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین شریعتی‌تبار با اشاره به جایگاه مهدویت در آموزه‌های دین اسلام، افزود: مسئله مهدویت در منابع چهارگانه مولد فکر و اندیشه اعم از قرآن، سنت، فلسفه و حکمت و عرفان، همان‌طور که در مذهب شیعه مطرح شده، عنوان شده است.

وی با طرح این پرسش که ما به‌عنوان شاگردان مدرسه مهدویت و مکتب انتظار، چه نتایج و بهره‌های فکری، فرهنگی، اخلاقی و سیاسی باید از این مکتب بگیریم، بیان کرد: فرهنگ مهدویت و تفکر انتظار، سازنده، تمدن‌ساز و فرهنگ‌ساز است.

سخنران مراسم با اشاره به اینکه مسئله مهدویت، مبنای بسیاری از حرکات و قیام‌های شیعی در طول تاریخ بوده است، تصریح کرد: انقلاب اسلامی ایران، پیوند عمیقی با مهدویت دارد.

وی همچنین خاطرنشان کرد: انتظار موجب می‌شود دائماً شاگردان مدرسه مهدویت، دلگرم و امیدوار باشند و به وظایف منتظرانه خود نیز عمل کنند.