زندگی به سبک ماه خدا

در این ماه، در‌های رحمت و مغفرت گشوده می‌شود و سفره‌ای گسترده از نعمت‌های مادی و معنوی پیشروی انسان قرار می‌گیرد تا با انتخابی آگاهانه، سبک زندگی خویش را بازآفرینی کند.

پیامبر گرامی اسلام، حضرت محمد مصطفی (ص)، رمضان را ماه رحمت و مغفرت، ماه عبادت و عبودیت، ماه هم‌نشینی با قرآن، ماه ارتباطات عمیق اجتماعی، ماه مواسات با فقرا و مستمندان، و ماه تمرین گرسنگی و تشنگی برای تقویت روح صبر و خویشتن‌داری معرفی کرده‌اند.

این نگاه، به‌روشنی نشان می‌دهد که رمضان تنها یک مناسبت عبادی نیست؛ بلکه مدرسه‌ای برای بازسازی شخصیت و بازطراحی سبک زندگی انسان است.

رمضان ماهی است که در آن کتاب آسمانی خداوند بر قلب پیامبر (ص) نازل شد و هدایت الهی به اوج ظهور رسید؛ بهشت و نعمت‌های بی‌نظیر آن به‌گونه‌ای استثنایی بر بندگان عرضه و حراج شد.

مهربانی و رحمت بی‌حدومرز الهی، دل‌های شکسته را در آغوش گرفت و مجال توبه و بازگشت، در بالاترین سطح فراهم آمد، هر عمل نیک بندگان، چندین برابر پاداش یافت و بزرگواری و کرامت الهی به زیباترین شکل جلوه‌گر شد.

یتیمان و مستمندان از غربت درآمدند و دل‌ها به هم نزدیک شد مرز‌های جغرافیایی و فرهنگی درنوردیده شد و بندگان خدا، در هر نقطه از جهان، بر سر سفره مهمانی کریمانه پروردگار نشستند.

از این منظر، رمضان تجلی یک نیاز عمیق و سالانه انسان به تحول است نیازی برای پوست‌اندازی معنوی، خانه‌تکانی دل، بازنگری در رفتار و گفتار، افزایش ظرفیت برای کار‌های بزرگ و آغاز پاکی دوباره در مسیر بندگی. رمضان آمده است تا زمینه اوج‌گیری انسان به‌سوی خدا را فراهم کند و الگوی عینی زندگی به سبک بندگی را در خانواده و جامعه بگستراند.

در لابه‌لای آموزه‌های رمضانی، چک‌لیستی روشن از نیاز‌های اساسی انسان در زندگی روزمره مشاهده می‌شود که خداوند این ماه را برای تأمین آنها قرار داده است. از جمله این نیاز‌ها و دستاورد‌ها می‌توان به کم‌خوری، کم‌نوشی و کاهش افراط در تغذیه برای تقویت سلامت جسم و روح، تحکیم بنیان خانواده و استحکام روابط عاطفی میان والدین، فرزندان و خویشاوندان، پرورش روح استقامت، صبر، بردباری و کنترل نفس در برابر خواهش‌های آن، گسترش همدلی اجتماعی، رسیدگی به فقرا و یتیمان و کاهش رنج محرومان و دغدغه‌مندی نسبت به رنج‌ها و نابسامانی‌های انسان‌ها در سراسر جهان، فارغ از مرز، زبان و مذهب اشاره کرد.

همچنین اُنس با مناجات و گفت‌وگوی صمیمی با خداوند، توبه، انابه و تقویت باور قلبی به پروردگار تلاش برای توسعه رزق حلال، آبادانی شهر‌ها و رونق فعالیت‌های سازنده و تقویت صلح و امنیت اجتماعی و رنگ‌وبوی الهی بخشیدن به لحظه‌لحظه زندگی از دیگر تأکیدات کلیدی این چک‌لیست است.

ازسوی‌دیگر، پاک‌سازی جان از آلودگی‌ها، ترک گناهان کوچک و بزرگ و جبران گذشته، کاهش فقر و آسیب‌های اجتماعی، و تقویت نشاط و شادابی جسمی و روحی، شناخت نیاز‌ها و ارزش‌های اصیل انسانی مانند امنیت، آبرو، سلامت، دین‌داری، اطاعت الهی و پیروی از پیامبر (ص) و دوری از رذایل و ضد ارزش‌ها همچون ترس، اندوه فلج‌کننده، بخل، غفلت، قساوت قلب، سستی، غرور و زشت‌کاری نیز برجسته هستند. در نهایت، انس با خانه خدا و زیارت بیت‌الله الحرام در جمع بندگان، یاری دین خدا و زمینه‌سازی برای جامعه‌ای الهی محوریت قرآن در تصمیم‌گیری‌ها و سبک زندگی آمادگی برای مشارکت در دولت کریمه مهدوی و طلب مرگ باعزت در راه خدا و آرزوی شهادت به‌عنوان نقطه اوج زندگی، افق‌های والای رمضان را تکمیل می‌کنند.

اگر این مجموعه نیاز‌ها و ارزش‌ها در ماه خدا جدی گرفته شود و تمرین‌های رمضان به الگوی ۳۳۰ روز باقی‌مانده سال تبدیل گردد، می‌توان امید داشت که انسان به حیات طیبه نزدیک شود و به معنای واقعی کلمه، سبک زندگی نوینی بر پایه بندگی و معنویت بنا نهد،

اما اگر رمضان تنها به ظواهر و مناسک محدود شود و اثر آن از مرز‌های این ماه فراتر نرود، حق ماه خدا ادا نشده و این فرصت عظیم، از ضایع‌کنندگانش شکایت خواهد داشت.

امروز بیش از هر زمان دیگری، نیازمند یک تصمیم و عزم جدی هستیم، تصمیمی برای‌آنکه این ۳۰ روز را به دوره‌ای فشرده و هدفمند برای تمرین سبک زندگی شایسته تبدیل کنیم.

بدون برنامه‌ریزی دقیق، بازنگری در عادات، و پیگیری مستمر، نمی‌توان از رمضان، مدرسه‌ای برای تغییر پایدار ساخت.

اکنون که بر آستانه این مهمانی باشکوه ایستاده‌ایم، شایسته است از همین امروز دست‌به‌کار شویم، رمضان و ارزش‌های آن را احیا کنیم، و نمونه‌های عملی زندگی به سبک ماه خدا را در عرصه فردی، خانوادگی و اجتماعی به کار بندیم که فردا دیر است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین علی‌اصغر عطاران طوسی - مدیر اندیشکده آرمان‌شهر معنوی