مقاومت فقط واکنش نیست؛ یک پروژه تمدنی است

به گزارش آستان‌نیوز، نشست «رواق کتاب»، با محوریت بررسی مفهوم «مقاومت» و نسبت آن با استقلال و موقعیت تمدنی ایران با حضور دکتر محسن نوغانی دخت بهمنی، استاد تمام علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد و دکتر محمدرضا قائمی‌نیک، معاون پژوهشی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، برگزار شد.

مقاومت؛ سازه‌ای چندلایه در علوم اجتماعی  

در این نشست، دکتر نوغانی دخت بهمنی با تبیین مفهوم مقاومت در چارچوب علوم اجتماعی، این مفهوم را یک سازه چندلایه توصیف کرد و گفت: مقاومت را نمی‌توان صرفاً به‌عنوان یک واکنش مقطعی در برابر فشارهای بیرونی در نظر گرفت بلکه این مفهوم منظومه‌ای از لایه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را دربرمی‌گیرد.

وی افزود: در مرکز این منظومه، باورها و اعتقادات قرار دارد و پیرامون آن حوزه‌هایی همچون سیاست، اقتصاد، فرهنگ، سبک زندگی و مناسبات اجتماعی شکل می‌گیرد. از این منظر، مقاومت زمانی معنا پیدا می‌کند که از سطح شعار عبور کرده و در ساختارهای اجتماعی و فرهنگی جامعه نهادینه شود.

این استاد علوم اجتماعی تأکید کرد: اگر مقاومت در سطح شعارهای سیاسی باقی بماند، با تغییر شرایط ممکن است تضعیف شود؛ اما زمانی که در نظام باور جامعه و در سازوکارهای حکمرانی رسوخ پیدا کند، به یک هنجار پایدار اجتماعی تبدیل خواهد شد.

جنگ سرد و شکل‌گیری ایده مقاومت

در ادامه این نشست، دکتر محمدرضا قائمی‌نیک با اشاره به زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری ایده مقاومت در جهان معاصر گفت: پس از جنگ جهانی دوم و در دوران جنگ سرد، بسیاری از کشورهای موسوم به جهان سوم به میدان رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل شدند و الگوهای توسعه‌ای که به این کشورها ارائه می‌شد، در بسیاری موارد به وابستگی اقتصادی و سیاسی منجر شد.

وی افزود: در علوم اجتماعی، نظریه‌هایی مانند نظریه وابستگی به نقد همین روند پرداخته‌اند و نشان داده‌اند که برخی از الگوهای توسعه عملاً به بازتولید وابستگی میان کشورهای پیرامونی و قدرت‌های مرکزی منجر شده است.

مقاومت و تحقق استقلال  

قائمی‌نیک با اشاره به نقش انقلاب اسلامی در شکل‌گیری گفتمان مقاومت در ایران اظهار کرد: شعار استقلال در انقلاب اسلامی پاسخی به ساختار وابستگی بود و تلاش داشت کشور را از وابستگی‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی رها کند.

وی ادامه داد: در این چارچوب، مقاومت تنها یک واکنش سیاسی نیست بلکه ابزاری برای تحقق استقلال چندبعدی در حوزه‌های مختلف محسوب می‌شود.

ظرفیت تمدنی ایران برای گفتمان مقاومت

در پایان این نشست، سخنرانان با اشاره به پیشینه تاریخی و فرهنگی ایران تأکید کردند که ظرفیت‌های تمدنی این سرزمین می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری یک گفتمان پایدار مقاومت باشد؛ گفتمانی که علاوه بر عرصه سیاست، در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و حتی فضای مجازی نیز نمود پیدا می‌کند و می‌تواند به تقویت استقلال و هویدکتر محسن نوغانی دخت بهمنی، استاد تمام علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد و دکتر محمدرضا قائمی‌نیک، معاون پژوهشی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، در نشست «رواق کتاب»، با بررسی ابعاد نظری و تاریخی مفهوم مقاومت، پرداختند.ت جامعه،کمک کند.