سلامت شناختی، نفی جرم‌اندیشی و اصلاح الگو‌های فکری؛ راهکار‌هایی برای ارتقای تاب‌آوری جامعه

به گزارش آستان‌نیوز، در ادامه سلسله رهنمود‌های رفتاری برای ارتقای تاب‌آوری شناختی در جامعه، ششمین شماره از این گزاره‌های آموزشی با تمرکز بر سلامت شناختی توسط انجمن علمی علوم تربیتی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) منتشر شده است.

مجموعه‌ای که با محورهایی، چون کاهش جمود شناختی، شناسایی سوگیری، چالش دیدگاه، تمرین همدلی و انعطاف‌پذیری ذهنی، بر نقش مهارت‌های شناختی در بهبود کیفیت زندگی و سلامت روان تأکید دارد.

شناسایی سوگیری و دوری از قضاوت‌های قطعی

در این شماره، چندین مؤلفه رفتاری کلیدی برجسته شده است؛ از جمله دوری از قطعیت که بر پرهیز از به کار بردن کلمات مطلق مانند همیشه و هرگز در قضاوت‌ها تأکید دارد، چرا که دنیا پیچیده‌تر از این کلمات است.

هم‌چنین در بخش شناسایی سوگیری، از مخاطبان خواسته شده تا مراقب باشند که صرفاً به دنبال جمع‌آوری مدارک برای اثبات باور‌های قبلی خود نباشند و میان آنچه دوست دارند باور کنند با حقیقت، تمایز قائل شوند.

تمرین همدلی و چالش دیدگاه در فضای مجازی

در ادامه، موضوع چالش دیدگاه مطرح شده است که افراد را به بررسی موضوعات از زاویه دید مخالفان تشویق می‌کند؛ تمرینی که از آن به‌عنوان راهی برای رسیدن به آزادی ذهن یاد شده است.

در بخش تمرین همدلی نیز بر اخلاق در فضای مجازی تأکید شده و آمده است که در هنگام کامنت‌گذاری، باید تصور کرد طرف مقابل درست روبروی ما نشسته است؛ این پرسش که آیا در مواجهه حضوری هم همان حرف را می‌زنیم یا خیر، معیاری برای سنجش بلوغ رفتاری است.

انعطاف‌پذیری؛ نشانه هوشمندی و رشد شناختی

بخش دیگری از این رهنمود‌ها به انعطاف‌پذیری ذهنی اختصاص دارد؛ جایی که تأکید شده تغییر دادن نظر در برابر شواهد و مدارک تازه، نه تنها نشانه ضعف نیست، بلکه بیانگر هوشمندی و رشد شناختی است. در این رویکرد، تغییر الگو‌های فکری و کاهش جمود شناختی به‌عنوان ابزاری برای عبور از بن‌بست‌های ذهنی معرفی شده و حرکت به سمت تفکر منعطف، از مهم‌ترین مؤلفه‌های ارتقای تاب‌آوری فردی و اجتماعی به شمار می‌رود.

این مجموعه توسط انجمن علمی علوم تربیتی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) و با الهام از کتاب سهم تو در جامعه تاب‌آور از انتشارات ستاد راهبری توسعه علوم و فناوری‌های شناختی تدوین و منتشر شده است.

شایان ذکر است، این مجموعه پیش‌تر نیز در پنج شماره نخست خود، به موضوعاتی همچون معنا‌سازی مثبت و امید، نوآوری و یادگیری مستمر، تجربه‌های مشترک، ایده‌های تازه، منبع‌خوانی تا دیدگاه سوم و نیز هویت و ارتباطات اجتماعی پرداخته بود و تلاش دارد با بیانی روان، رفتار‌هایی را برجسته کند که به تقویت سلامت روانی افراد در مواجهه با چالش‌های زندگی کمک می‌کند.