از آرش کمانگیر تا حاج قاسم؛ روایت انسجام ملی در ایستگاه کافه ایران

طرح «کافه ایران‌زمین» که به عنوان زیرمجموعه‌ای از کلان‌پروژه «کافه ایران» فعالیت می‌کند، در دو فاز عملیاتی (کوهسنگی و میدان جانباز) توانسته است مدلی بومی از گفت‌وگوی اجتماعی را ارائه دهد. این گفت‌و‌گو با هدف بررسی ابعاد مختلف این طرح و بازخورد مخاطبان انجام شده است.

مهندسی محتوا؛ پیوند اساطیر با واقعیت‌های معاصر

علی سهرابی، مسئول کارگروه اجرایی این طرح، با اشاره به استقرار اولیه در پارک کوهسنگی مشهد، از یک طراحی دقیق محتوایی سخن می‌گوید: ما معتقد بودیم که مقاومت، مفهومی وارداتی یا صرفاً مذهبی نیست، بلکه ریشه در خون و خاک این سرزمین دارد؛ لذا خط سیر مباحث را از اسطوره باستان، «آرش کمانگیر» آغاز کردیم. کسی که جانش را در تیر کرد تا مرز‌های ایران حفظ شود.

وی در ادامه افزود: این مسیر به شکلی طراحی شد که مخاطب از آرش به امیرکبیر برسد؛ از امیرکبیر به مبارزات ضد استعماری میرزا کوچک‌خان جنگلی و از آنجا به شجاعت مثال‌زدنی بانویی، چون «بی‌بی مریم بختیاری» پیوند بخورد. نکته کلیدی در کارگروه محتوای ما، رعایت توازن جغرافیایی و جنسیتی بود؛ ما می‌خواستیم هر ایرانی، از هر گوشه کشور و با هر جنسیتی، قهرمان خود را در این قاب‌ها ببیند.

از قهرمانان ملی تا نماد‌های اقتدار انقلاب

با انتقال موقعیت مکانی این طرح به میدان جانباز و در مجاورت رویداد روایت یک نگاه وابسته به آستان قدس رضوی، طرح ایران‌زمین وارد مرحله جدیدی از بلوغ خود شد. سهرابی با اشاره به ارتقای محتوا از ۶ قاب به ۱۲ قاب، خاطرنشان کرد: در فاز دوم، با حفظ ریشه‌های تاریخی، قهرمانان عصر انقلاب اسلامی را نیز به جمع اسطوره‌ها اضافه کردیم. اینجا بود که قاب‌های شهید حاج قاسم سلیمانی، سردار حاجی‌زاده و بانوان شاخص پس از انقلاب رونمایی شد تا پیوستگی «غیرت ایرانی» از باستان تا امروز به تصویر کشیده شود.

شکستن گارد ذهنی؛ وقتی «جامعه خاکستری» مطالبه‌گر می‌شود

شاید جذاب‌ترین بخش این گزارش، مشاهدات میدانی سهرابی از واکنش مخاطبان موسوم به «قشر خاکستری» باشد. او می‌گوید: یکی از راهبرد‌های ما در فاز اول، عدم استفاده مستقیم از نماد‌های سیاسی فعلی بود تا ببینیم مخاطب منتقد یا با پوشش متفاوت، چه واکنشی نشان می‌دهد. جالب است بدانید در بسیاری از موارد، خانم‌هایی که شاید در نگاه اول تصور می‌شد با نظام زاویه دارند، وقتی قاب‌های تاریخی را می‌دیدند، با تعجب و گاهی اعتراض می‌پرسیدند: «پس عکس رهبر ما کجاست؟ چرا حاج قاسم در میان این اسطوره‌ها نیست؟»

سهرابی معتقد است این بازخورد‌ها نشان‌دهنده یک حقیقت است: این آدم‌ها که شاید ظاهرشان با ما هم‌خوانی نداشته باشد، در عمق وجودشان به قهرمانان ملی و اقتدارآفرینان نظام افتخار می‌کنند. هدف ما در کافه ایران‌زمین، دقیقاً همین بود؛ اینکه نشان دهیم ما اهل گفت‌و‌گو هستیم و این مرز‌های ساختگی، نمی‌تواند مانع پیوند ما با برادران و خواهرانمان شود.

الگوبرداری از سیره امامین انقلاب برای انسجام ملی

مسئول کارگروه اجرایی طرح، با تأکید بر ضرورت حفظ وحدت در شرایط حساس کنونی، اظهار داشت: ما در این طرح، به دنبال الگوبرداری از سیره حضرت امام (ره) و رهبر شهید (رضوان الله تعالی علیه) بوده‌ایم. ایشان همواره با اقشار مختلف، با هر گویش و سلیقه‌ای، ارتباطی صمیمانه داشته‌اند تا انسجام ملی حفظ شود. ما نیز در «کافه ایران» آموختیم که برای مقابله با دشمن خارجی، باید ابتدا دیوار‌های سوءتفاهم داخلی را فرو بریزیم.

وی در پایان خاطرنشان کرد: فرآیند کار ما صرفاً پذیرایی با قهوه و چای نیست؛ بلکه پذیرایی با لبخند، شنیدن نقد‌ها و باز کردن گره‌های ذهنی است. ما به دنبال آن هستیم که نشان دهیم در زیر سقف این کشور، همه ما در عشق به ایران و قهرمانانش، از آرش تا حاج قاسم، هم‌پیمانیم.