کافه کتاب کتابخانه رضوی؛ پاتوقی برای هم‌اندیشی بانوان کتاب‌دوست

به گزارش آستان نیوز، اکنون کتابخانه‌ها، از وضعیت سنتی و قبلی خود عبور کرده‌اند، یعنی فقط محلی برای مطالعه کتاب‌های درسی یا امانت کتاب نیستند. در واقع، کتابخانه‌ها در تلاش هستند تا به نهادی برای پرورش افکار و آموزه‌های ملی - مذهبی تبدیل شوند؛ بنابراین آنها ناگزیر باید از وضعیت انفعالی خود عبور کرده و با نسل جوان و نوجوان همراهی کنند و حتی آنها را در مسیر اعتلای فرهنگ این مرزوبوم سوق دهند. دراین‌بین، چند ماهی است که تالار‌های بانوان کتابخانه مرکزی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در هم ادغام شدند تا بانوان؛ چه جوان و نوجوان و چه بزرگسال، در یک محل متمرکز بتوانند از خدمات این کتابخانه استفاده کنند. علاوه بر ارائه خدمات مطالعاتی به اهل کتاب و کتاب‌خوانی، خدمات دیگری نیز به بانوان در این مکان ارائه می‌شود که جدیدترین آن، برپایی کافه کتاب در روز‌های یکشنبه، از ساعت ۱۰:۳۰ صبح است. در ادامه، روایت‌گر چگونگی برگزاری جلسات کافه کتاب در کتابخانه این آستان مقدس هستیم.

فضایی دوستانه و کتاب‌محور

در یکی از روز‌های خردادماه ۱۴۰۵، مهمان سومین جلسه کافه کتاب در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی می‌شوم. در اتاقی در ورودی بخش مطالعه بانوان کتابخانه، خانم‌های کتاب‌دوست؛ از دختران نوجوان و جوان تا خادم‌یاران و کارشناسان کتابخانه، دور هم جمع شده‌اند.

فضاآرایی محل، متناسب باحال‌وهوای برنامه است تا جایی که وجود فلاسک‌های چای روی میز، جملات انگیزشی و عکس‌هایی از نویسندگان برجسته نصب شده بر روی قفسه‌های چوبی کتاب، همگی بیانگر این نکته است که اینجا واقعاً یک کافه کتاب است. در پوستر معرفی برنامه نیز ذکر شده است؛ «کافه کتاب، مکانی برای هم‌اندیشی و مصاحبت دوستداران کتاب».

در ابتدای جلسه، حاضران از کتابی که در دومین جلسه کافه کتاب در حوزه روان‌شناسی معرفی شده بود، صحبت می‌کنند. فضای جلسه، بسیار صمیمی است و تمامی شرکت‌کنندگان، به‌نوبت امکان اظهارنظر درباره کتاب را دارند. در لابه‌لای صحبت‌ها، حاضران از تجربیات کتاب‌خوانی گذشته خود نیز سخن گفته و کتاب‌های جدیدی معرفی می‌شود؛ کتاب‌هایی که کاربردی است و می‌تواند به نسل نوجوان و جوان حاضر در جلسه کمک کند تا با آگاهی بیشتری به دنبال اهداف و علایق خود بروند.

شنیدن صحبت‌های بعضی از حاضران در جلسه که مشخص است نویسنده یا استاد هستند، گذر زمان را از یاد منِ خبرنگار می‌برد. در پایان جلسه، یک کتاب ترجمه در حوزه موفقیت معرفی می‌شود. همچنین کارشناس کتابخانه از حاضران می‌خواهد حکایتی از مثنوی را بخوانند تا در جلسه بعدی مورد بررسی قرار گیرد.

لزوم ایجاد محیطی پویا

در ادامه، با نجمه ذوالفقاری، کتابدار بخش بانوان کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی که مسئول برگزاری جلسات کافه کتاب است، هم‌کلام می‌شوم. وی درباره چگونگی شکل‌گیری کافه کتاب می‌گوید: با ادغام تالار مطالعه قفسه باز بانوان، تالار امانت کتاب بانوان و تالار جوانان و نوجوانان دختر در کتابخانه مرکزی، نیازمند فضایی برای دورهمی‌های کتاب‌خوانی به‌منظور رفع نیاز مطالعاتی مراجعان بودیم.

ذوالفقاری می‌افزاید: از طرف دیگر، در راستای هدایت مراجعان به مطالعه کتاب‌های غیردرسی و ایجاد محیطی پویا و فعال در کتابخانه، بیش از گذشته نیاز به تشکیل محیطی برای گفت‌و‌گو پیرامون کتاب، احساس می‌شد. در این راستا، بخش مطالعه بانوان کتابخانه مرکزی، قسمتی از فضای تالار را به «کافه کتاب» اختصاص داد.

وی عنوان می‌کند: برنامه‌های کافه کتاب حول محور «معرفی کتاب» انجام می‌شود. جمع‌خوانی کتاب، نقد و بررسی کتاب، بررسی آثار نویسندگان معروف، خوانش متون کهن و دیدار با اهل‌قلم، نمونه‌هایی از این برنامه‌هاست که با حضور استادان و نویسندگان برگزار می‌شود.

این کتابدار کتابخانه حرم رضوی ادامه می‌دهد: به طور مثال، در برنامه‌های جمع‌خوانی کتاب، یک کتاب معرفی شده و از حاضران خواسته می‌شود تا آن را در طول هفته مطالعه و در جلسه بعدی درباره محتوای کتاب، پنج دقیقه صحبت کنند. در انتهای جلسه نیز سخنران، نظرات را جمع‌بندی و نتیجه‌گیری می‌کند.

حضور نویسندگان و فعالان ادبی

به گفته ذوالفقاری، در برپایی جلسات کافه کتاب از محضر استادانی همچون هما سادات رضوی‌زاده؛ نویسنده، مدرس کلاس‌های داستان‌نویسی و مدیر سابق انجمن نویسندگی سمر خراسان رضوی، سعیده سادات بابایی؛ دبیر آموزش‌وپرورش، کتابدار و فعال فرهنگی، مریم عرفانیان؛ نویسنده فعال دفاع مقدس و دکتر خدیجه دل‌آزاد؛ فعال حوزه فرهنگی و برگزارکننده کلاس‌های انگیزشی و دینی برای نوجوانان، استفاده می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه شرکت برای تمامی خانم‌های حاضر در بخش بانوان کتابخانه مرکزی در جلسات کافه کتاب آزاد است، می‌افزاید: کتاب‌های هر جلسه نیز باتوجه‌به مناسبت‌های دینی و ادبی تقویم، نیاز‌های مخاطبان، پیشنهاد اعضا و...، توسط استادان انتخاب می‌شود.

کتابدار کتابخانه رضوی همچنین خاطرنشان می‌کند: در صورت استقبال بیشتر مخاطبان از این برنامه و در صورت در اختیار داشتن فضای بزرگ‌تری، برگزاری نشست‌های تخصصی شاهنامه‌خوانی، کلاس‌های آموزش داستان‌نویسی عمومی، نویسندگی برای حوزه دفاع مقدس، برنامه‌های مشاوره خانوادگی و درسی، دیدار با نویسندگان معروف مشهدی، دعوت از ناشران فعال مشهدی، جلسات تخصصی حافظ خوانی و...، در دستور کار کافه کتاب قرار دارد.

پای سخن تنی چند از مخاطبان برنامه

در ادامه به سراغ هما سادات رضوی‌زاده می‌روم که از جمله استادان این جلسه است. وی می‌گوید: در برگزاری این جلسات تلاش شده، ضمن معرفی کتاب‌های کاربردی، تعاملی دوطرفه بین اعضای کتابخانه و مجریان جلسه ایجاد شود و تمامی حاضران با آرامش خاطر به بیان نظرات و دیدگاه‌های خود درباره موضوع جلسه و کتاب موردنظر بپردازند.

رضوی‌زاده می‌افزاید: بنابراین داستان‌ها و حکایت‌هایی که در جلسه عنوان می‌شود، کاربردی بوده و با مسائل روز مرتبط می‌شود. به طور مثال، حکایتی از سعدی در دومین جلسه خوانده و به جریانات زندگی امروز، تعمیم داده شد.

وی تصریح می‌کند: همچنین ما بر آن هستیم تا فضای جلسات صمیمی، دلنشین و متفاوت با دیگر جلسات مشابه باشد تا نسل نوجوان و جوان ترغیب شوند و در جلسات بعدی نیز شرکت کنند.

در این میان با یُسرا رجبی‌فرد و ندا نُدرتی، دو دانش‌آموز پایه دوازدهم که عضو کتابخانه حرم مطهر رضوی هستند و از نخستین جلسات کافه کتاب، در این برنامه فرهنگی شرکت کرده‌اند، سر صحبت را باز می‌کنم. رجبی‌فرد می‌گوید: از حضور در این برنامه، حس بسیار خوبی داشتم. بحث‌های جذاب و آموزنده‌ای توسط حاضران با محوریت کتاب‌های معرفی شده، ارائه می‌شود.

ندرتی نیز بیان می‌کند: مشارکت در چنین جلسه‌ای، حس آرامش بهم می‌دهد.

در این برنامه در خصوص موضوعاتی صحبت شده و راهکار‌های مثبتی با استفاده از کتاب‌ها ارائه می‌شود که مشغله ذهنی من نوجوان هم است.