وقتی مشعل‌های عاشورایی از سیستان به صحن قدس رسید

به گزارش آستان نیوز، صحن قدس حرم مطهر رضوی در شب ششم محرم، میزبان کاروانی بود که از دیار باد‌های ۱۲۰ روزه، از سرزمین نخل‌ها و نیزارها، از سیستان و بلوچستان آمده بودند، مردمانی که با مشعل‌های افروخته، نوحه‌های کهن، بحرطویل‌های سوزناک و گویش محلی خود، بخشی از هویت عاشورایی جنوب شرق ایران را به بارگاه منور حضرت رضا (ع) آوردند.

از ساعتی پیش از آغاز مراسم، صحن قدس آرام‌آرام رنگ و بوی دیگری گرفته بود. پرچم‌های سیاه عزا در میان جمعیت موج می‌زد و عزادارانی که از زاهدان، نیمروز، زابل و دیگر نقاط سیستان و بلوچستان آمده بودند، خود را برای اجرای آیینی آماده می‌کردند که بیش از دو قرن قدمت دارد. آیین ۲۰۰ ساله مشعل‌گردانی در حریم رضوی با آغاز مراسم، مشعل روشن شد. شعله در تاریکی شب می‌درخشید و نوای محتشم‌خوانی فضا را آکنده از حزن و معنویت می‌کرد.

سید حجت حسینی طباطبایی، پژوهشگر و ذاکر آیین‌های سنتی سیستان، در حاشیه مراسم گفت: آیین مشعل‌گردانی بیش از ۲۰۰ سال سابقه دارد و در گذشته، آغاز ماه محرم را به مردم اعلام می‌کرد. زمانی که امکانات ارتباطی وجود نداشت، روشن شدن مشعل‌ها و چاوش‌خوانی‌ها نشانه آغاز عزاداری سیدالشهدا (ع) بود.

او این سنت را بخشی از حافظه فرهنگی مردم سیستان دانست که نسل به نسل حفظ شده و امروز در جوار بارگاه رضوی نیز اجرا می‌شود. سیستان؛ دیاری با سابقه خونخواهی حسین (ع)

در بخش دیگری از مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی اشرفیان، امام جمعه نیمروز، با اشاره به فلسفه قیام عاشورا، از ضرورت بصیرت در جامعه سخن گفت. وی با مرور حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، تأکید کرد: جامعه‌ای که گرفتار بی‌تفاوتی، غفلت و ضعف در شناخت شود، ممکن است مسیر ارزش‌ها را گم کند، همان‌گونه که مردم کوفه، امام زمان خود را دعوت کردند، اما در لحظه آزمون او را تنها گذاشتند.

امام جمعه نیمروز با اشاره به جنایت‌های امروز رژیم صهیونیستی علیه مردم غزه و فلسطین، عاشورا را رویدادی تاریخی، اما همواره جاری دانست و گفت: در هر عصر، جبهه حق و باطل وجود دارد و انسان‌ها باید جایگاه خود را در این میدان بشناسند.

وی همچنین از سابقه تاریخی مردم سیستان یاد کرد و افزود: تاریخ گواهی می‌دهد مردم سیستان از نخستین گروه‌هایی بودند که در خونخواهی سیدالشهدا (ع) قیام کردند و همواره در دفاع از ولایت و اهل‌بیت (ع) پیشگام بوده‌اند.

بحرطویل سیستانی؛ نوایی که صحن قدس را لرزاند

پس از مشعل‌گردانی، نوبت به اجرای آیین‌های سنتی سیستان رسید. حلقه‌های عزاداری شکل گرفت و نوای «بحرطویل» که از شیوه‌های ویژه سوگواری در منطقه سیستان است، در صحن قدس طنین‌انداز شد. مداحان و ذاکران اهل‌بیت (ع) با گویش محلی سیستانی اشعار عاشورایی را زمزمه کردند و عزاداران با سینه‌زنی سنتی به آنان پاسخ دادند. حسینعلی آیتی، دبیر کانون تبلیغ دینی سیستان و بلوچستان، گفت: امسال حدود ۲۰۰ نفر از زاهدان در این مراسم حضور یافته‌اند و در کنار سیستانی‌های مقیم مشهد، آیین‌های بومی منطقه را در حرم رضوی اجرا می‌کنند.

پیوند قاسم کربلا با جوانان امروز

رضا گل‌محمودی، شاعر آیینی سیستان، نیز اشعاری درباره حضرت قاسم (ع) و پیوند حماسه عاشورا با جوانان شهید روزگار معاصر قرائت کرد. اشعار او که با گویش محلی و مضامین حماسی همراه بود، بار‌ها با زمزمه و اشک عزاداران همراه شد و فضای مراسم را به صحنه‌ای از دلدادگی و ارادت تبدیل کرد.

محرم متفاوت سیستانی‌ها

احمد میرلایی، از مداحان سنتی سیستان، محرم امسال را متفاوت از سال‌های گذشته توصیف کرد و گفت: مردم سیستان همواره خود را در خط ولایت دانسته‌اند و افتخار می‌کنند که نامشان در تاریخ با حمایت از اهل‌بیت (ع) و خونخواهی امام حسین (ع) گره خورده است.

او تأکید کرد: عزاداری‌های سیستان اگرچه رنگ و بوی محلی دارد، اما همه این آیین‌ها در نهایت در دریای واحد محبت اهل‌بیت (ع) و ولایت معنا پیدا می‌کند. هدیه‌ای به یاد یک شب ماندگار مراسم با نوای روضه، سینه‌زنی و ذکر مصیبت حضرت قاسم‌بن‌الحسن (ع) ادامه یافت.

در پایان نیز پرچم و کتیبه متبرک عزاداری حرم مطهر رضوی به نمایندگان کاروان سیستان و بلوچستان اهدا شد، هدیه‌ای که برای آنان تنها یک یادبود نبود، بلکه نشانی از میزبانی امام مهربانی‌ها و پیوند دیرینه مردمان دارالولایه سیستان با آستان نورانی حضرت علی بن موسی‌الرضا (ع) به شمار می‌رفت.

شبی که مشعل‌کهن سیستان در سایه گنبد طلایی رضوی روشن شد؛ و روایت وفاداری مردمانی را بازگو کردند که قرن‌هاست نام حسین (ع) را با عشق و غیرت، بر زبان دارند.