«تحلیل فهرستی» منتشر شد؛ اثری برای تبیین یکی از رویکرد‌های نوین اعتبارسنجی احادیث

به گزارش آستان‌نیوز، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در ادامه انتشار آثار تخصصی علوم اسلامی، کتاب «تحلیل فهرستی؛ چیستی، مبانی، ساز و کار اجرایی با رویکرد ویژه به فقه و اصول» را به قلم سیدرضا شیرازی منتشر کرد.

این اثر با تمرکز بر یکی از مباحث بنیادین حدیث‌پژوهی، به بررسی معیار‌های اعتبارسنجی حدیث، به‌ویژه در میان حدیث‌پژوهان متقدم، می‌پردازد و نظریه «تحلیل فهرستی» را به‌عنوان یکی از تازه‌ترین دیدگاه‌های این حوزه، به شکلی روشمند و تحلیلی واکاوی می‌کند.

تبیین مبانی، شواهد و پیامد‌های نظریه تحلیل فهرستی

نویسنده در این کتاب، ضمن تشریح مبانی، شواهد و پیامد‌های نظریه تحلیل فهرستی، نسبت این رویکرد را با روش‌های رجالی و کتاب‌محور بررسی کرده و تلاش کرده است تصویری دقیق، مستند و نقادانه از این نظریه ارائه دهد.

در این اثر نشان داده می‌شود که تحلیل فهرستی تنها به ارزیابی اسناد یا اعتبار منابع محدود نیست، بلکه با بررسی منشأ مکتوب روایات، مسیر انتقال حدیث، فضای شکل‌گیری منابع و سیر انتقال دانش حدیث، زمینه فهمی عمیق‌تر از متون روایی و استنباط فقهی را فراهم می‌آورد.

کتاب حاضر همچنین به پرسش‌های مهمی درباره جایگاه تحلیل فهرستی در اعتبارسنجی روایات، نسبت آن با بازسازی منابع حدیثی، نقش آن در شناخت سیره علمی ائمه اطهار (ع) و ظرفیت این روش در فرآیند اجتهاد پاسخ می‌دهد.

سه بخش برای تبیین یک نظریه نوین حدیث‌پژوهی

این اثر در سه بخش اصلی تدوین شده است. بخش نخست به چیستی، مفهوم، تعریف و ویژگی‌های تحلیل فهرستی اختصاص دارد و تفاوت‌های آن با دیگر روش‌های ارزیابی حدیث را تبیین می‌کند.

بخش دوم، مبانی تاریخی و نظری این رویکرد را با واکاوی میراث حدیثی، رجالی و فهرستی شیعه و بررسی سیر انتقال روایات مورد مطالعه قرار می‌دهد.

در بخش سوم نیز سازوکار اجرایی تحلیل فهرستی، مراحل به‌کارگیری این روش و نمونه‌های کاربردی آن در تحلیل روایات و مطالعات فقهی و اصولی ارائه شده است.

نگاه صاحب‌نظران به اثر

حجت‌الاسلام والمسلمین کاظم رحمان‌ستایش، دانشیار دانشگاه قم، این کتاب را اثری متمایز در میان پژوهش‌های مرتبط با اعتبارسنجی حدیث دانسته و معتقد است نویسنده با تبیین مبانی، شواهد و پیامد‌های نظریه تحلیل فهرستی، تصویری دقیق و نقادانه از این دیدگاه ارائه کرده است.

همچنین حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمد غفوری‌نژاد، دانشیار دانشگاه ادیان و مذاهب، با اشاره به اهمیت این رویکرد، به‌کارگیری تحلیل فهرستی در اعتبارسنجی احادیث را نیازمند تسلط گسترده بر منابع فهرستی و درک دقیق ظرایف داده‌های این منابع دانسته و بر ضرورت توجه بیشتر محافل علمی به این حوزه تأکید کرده است.

عرضه از طریق «آستان کتاب»

علاقه‌مندان می‌توانند کتاب «تحلیل فهرستی؛ چیستی، مبانی، ساز و کار اجرایی با رویکرد ویژه به فقه و اصول» را از طریق astanbook.ir@ مرجع رسمی عرضه و فروش آثار بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، تهیه کنند.