ارتقای روزافزون خدمات‌رسانی به دانش‌پژوهان کتابخانه حرم رضوی با اجرای طرح تحولی

به گزارش آستان‌نیوز، کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، همواره به‌عنوان یکی از پویاترین و اثربخش‌ترین نهادهای علمی – فرهنگی کشور، نیازمند تغییر و تحولات بنیادین در رویکردهای قبلی و جایگزین کردن خدمات نوین مورد نیاز مخاطبان خود منطبق با مأموریت‌های آستان قدس رضوی است چنان‌که از سال 1402، شاهد اجرای طرح تحول این کتابخانه، جابه‌جایی و ادغام بخش‌های آن بودیم. این امر در حوزه‌های «مجموعه‌سازی و سازماندهی مجموعه‌ها»، «توسعه خدمات عمومی»، «مديريت منابع و سرمايه انسانی» و «فعالیت‌های فوق برنامه فرهنگی-اجتماعی»، انجام شده است. در ادامه با حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدجلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی درباره اجرای این طرح به گفت‌وگو می‌پردازیم.

مجموعه‌سازی و سازماندهی مجموعه‌ها

از حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی درباره اهداف اصلی اجرای این طرح تحولی می‌پرسم که پاسخ می‌دهد: از جمله این اهداف می‌توان به استفاده بهینه از فضاهای مرده و بلا استفاده در کتابخانه مرکزی، افزایش ظرفیت صندلی‌ها به نفع زائران حضرت رضا(ع)، به‌روزرسانی و غنای مجموعه‌ها، تأمین نیروی انسانی در راستای تکریم مخاطبان، تمرکز امکانات و تجهیزات به‌منظور جلوگیری از اسراف و توسعه خدمات با توجه به ادغام بخش‌های موازی و...، اشاره کرد.

وی در ادامه، بیان می‌کند: در راستای اجرای این طرح تحولی، جابجايی و انتقال بيش از دو ميليون نسخه كتاب چاپی در بخش‌ها، تالارها و مخازن كتابخانه مركزی به منظور ايجاد فضا و استفاده بهينه‌ از امكانات و تجهيزات، انجام شد.

رئیس سازمان می‌گوید: انتقال مجموعه كتاب‌های نفيس چاپ سربي قبل از سال 1320 هجری شمسی به مخازن صيانت در راستای حفاظت بلندمدت از ميراث مكتوب، انتقال مجموعه كتاب‌های درسی كمياب و ناياب؛ از دارالفنون(اواخر دوره قاجار) تا قبل از انقلاب اسلامی به مخازن صيانت و انتقال 70 هزار نسخه از كتاب‌های زبان خارجی به مخازن صيانت به منظور حفظ و نگهداری پايدار، از جمله اقدامات در این مسیر بوده است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی همچنین از وجين و انتقال 150 هزار نسخه از منابع بلااستفاده و كم‌ارجاع به منظور چابك‌سازی مجموعه‌ها و ارتقای كارآمدی كتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نام برده و اضافه می‌کند: آغاز ساماندهی مجموعه قرآن‌های نفيس چاپی شامل سه هزار و 500 نسخه و ثبت و سازماندهی علمی اين آثار(سازماندهی و فهرست‌نويسی مجدد)، نیز به‌عنوان یک اتفاق مبارک در این طرح تحولی رخ داده است.

رئیس سازمان می‌گوید: از دیگر اقدامات در این حوزه می‌توان به انتقال كتابخانه تخصصی ادبيات و واحد مطالعات دفاع مقدس به مخزن چاپی و تجمیع کتاب‌های هم موضوع در راستای غنای هر چه بیشتر مجموعه‌ها، الحاق کتابخانه تخصصی تاریخ به کتابخانه بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی و تغییر رویکرد کتابخانه تخصصی موزه رضوی و کتابخانه تخصصی مخطوطات آستان قدس رضوی به‌عنوان مراکز یا تالارهای پژوهشی، اشاره کرد.

وی ادامه می‌دهد: علاوه‌بر این موارد می‌توان از رویکرد جدید خرید منابع با توجه به مأموریت‌های آستان قدس رضوی برای دو کتابخانه تخصصی اهل بیت(ع) و علوم قرآن و حدیث و همچنین کتابخانه تخصصی امام رضا(ع) سازمان و ايجاد انبار موقت كتاب در كتابخانه مركزی برای تجميع، انتقال و اهدای كتاب‌های دارای نسخه مكرر به ساير نهادها، مؤسسات و كتابخانه‌ها، نام برد.

توسعه خدمات عمومی

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی درباره تغییر و توسعه ساختار، فضا و زيرساخت خدمات کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نیز عنوان می‌کند: در راستای تکریم بانوان، بخش‌های بانوان کتابخانه با هدف تمركز امكانات، صرفه‌جويی در هزينه‌ها، بهينه‌سازی بهره‌برداری از منابع و ارتقای كيفيت خدمات، ادغام شد.

وی می‌افزاید: «مركز اطلاع‌رسانی بانوان» در بخش بانوان كتابخانه مركزی با هدف ارتقای سطح دسترسی و خدمات ويژه به بانوان در چهار سطح؛ آموزش، جست‌وجو، راهنمايی و اطلاع‌رسانی و ارائه خدمات پژوهشی و مطالعاتی نیز راه‌اندازی شد.

رئیس این سازمان می‌گوید: همچنین می‌توان به چابك‌سازی بخش دیداری- شنیداری و ادغام آن با كتابخانه جامع الكترونيكی در راستای يكپارچه‌سازی خدمات چندرسانه‌ای و ديجيتال، ايجاد تالارهای موقت مطالعه برای زائران استان‌هايی كه مورد تهاجم دشمن صهيونی–آمريكايی قرار گرفته‌اند، با هدف حمايت فرهنگی و فراهم‌سازی فضای امن مطالعه در جوار مضجع شريف امام مهربانی‌ها(ع)، اشاره کرد.

وی ادامه می‌دهد: افتتاح تالار مطالعه «شجره طیبه» به یاد دانش‌آموزان شهید میناب ویژه دانش‌آموزان دختر رده‌ سنی ۱۰ تا ۱۸ سال و راه‌اندازی «کافه کتاب» به‌منظور برگزاری نشست‌های ترویجی با محوریت کتاب در بخش بانوان کتابخانه مرکزی در مسیر پویایی این بخش، انجام شده است.

وی می‌افزاید: توسعه خدمات و افزايش ساعات ارائه خدمات در بخش بانوان کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و تالارهای جوانان و نوجوانان کتابخانه، متناسب با نيازهای مراجعان در فصول مختلف سال نیز به اجرا درآمده است.

رئیس سازمان تصریح می‌کند: البته مهمترین اتفاق در این حوزه، تمرکز امکانات و منابع کتابخانه‌های تخصصی در مخزن چاپی کتابخانه مرکزی بود که اکنون با ایجاد «تالار مطالعات منابع خاص»، کاربران کتابخانه امکان استفاده از تمامی خدمات عمومی و تخصصی را به‌صورت دسترسی مستقیم، دارند.

برگزاری برنامه‌های فرهنگی- اجتماعی

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی در ادامه، بیان می‌کند: حضور فعال كتابداران كتابخانه مركزي آستان قدس رضوی در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی نیز در راسـتای «اتحاد مقدس و انسجـام ملی» از طريق حـضور در اجتماعات شبانه و توليد محتوا با محوريت «ترويج كتاب و كتاب‌خوانی از نگاه رهبر شهيد(رضوان الله تعالی علیه)» در قالب‌های متنوع، همچنان در حال پیگیری است.

وی می‌افزاید: از دیگر فعالیت‌های فوق برنامه فرهنگی- اجتماعی کتابخانه مرکزی می‌توان از تألیف کتاب «کتاب‌شناسی آثار قائد شهيد(رضوان الله تعالی علیه)»، تهیه بروشور از آثار رهبر شهيد(رضوان الله تعالی علیه) به زبان انگلیسی و گردآوری بیانات قائد شهید(رضوان الله تعالی علیه) با موضوع کتاب، کتاب‌خوانی و ترویج کتاب، نام برد.

رئیس این سازمان می‌گوید: در حوزه اجرای رويدادهای علمی و فرهنگی کتابخانه مرکزی نیز می‌توان به برگزاری سلسله نشست‌های تخصصي «نهج‌البلاغه» طبق منويات رهبر شهيد(رضوان الله تعالی علیه)، با محوريت ترويج معارف علوی، برپایی نشست‌های تخصصي علمي–پژوهشي برای ارائه و بررسی دستاوردهای پژوهشی اعضاي تالارها و محققان کتابخانه و برگزاری سلسله نشست‌های «شمس» با محوريت ترويج فرهنگ ايثار و شهادت، ادبيات پايداری و تبيين گفتمان مقاومت، اشاره کرد.

وی ادامه می‌دهد: رويدادسازی و اجرای 10 برنامه‌ فرهنگی در چارچوب «طرح آفتاب مهربانی» طبق تأکیدات تولیت آستان قدس رضوی، اجرای 225 زنگ کتاب، 1243 کتاب‌درمانی، برگزاری 185 نمایشگاه و 229 مسابقه کتاب‌خوانی، از جمله فعاليت‌های ترويــجی كتاب و كتاب‌خوانی کتابخانه در این طرح تحولی به شمار می‌آید.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی با اشاره به برگزاری بیش از صد نشست از سلسله نشست‌های «كتاب هفته» در كتابخانه مركزی، اضافه می‌کند: همچنین اجرای طرح عضويت يكـپارچه با محوريت كتابخـانه مركـزی و ايـجاد دسـترسی منسـجم‌تـر و گسـترده‌تـر بـرای اعـضا در مـجمـوعـه كتابخانه‌های وابسته به سازمان، به ثمر نشسته است.

وی با تأکید بر ارائه خدمات مستمر به کاربران کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی حتی در ایام تعطیل، خاطرنشان می‌کند: این کتابخانه در راستای بهینه‌سازی مصرف انرژی و افزایش آرامش دانش‌پژوهان خود اقدام به نصب پنجره‌های دو جداره در کتابخانه کرده است.