امام رضا (ع) در اندیشه رهبر شهید، امامی راهبردپرداز و تمدن‌ساز است

به گزارش آستان‌نیوز، پنجمین قسمت ویژه‌برنامه تلویزیونی غریب آشنا با موضوع امام رضا (علیه‌السلام) از منظر امام شهید، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (رحمت‌الله علیه)، با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین مجتبی الهی خراسانی، عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی (ره)، با اجرای محمدجواد استادی روی آنتن رفت و ابعاد مختلف نگاه رهبر معظم انقلاب به شخصیت، سیره و جایگاه تمدنی حضرت رضا (ع) بررسی شد.

الهی خراسانی در این برنامه با اشاره به پیوند عمیق رهبر معظم انقلاب با مشهد و حضرت رضا (ع)، تأکید کرد که این ارتباط را نمی‌توان صرفاً ناشی از خاستگاه جغرافیایی یا علاقه شخصی دانست، بلکه این پیوند در طول دهه‌های مختلف زندگی و فعالیت علمی، اجتماعی و سیاسی ایشان، به‌تدریج به یک منظومه معرفتی منسجم درباره امامت، زیارت، فرهنگ و تمدن تبدیل شده است.

وی با بیان اینکه برای شناخت این منظومه فکری، نباید سخنان رهبر معظم انقلاب درباره حضرت رضا (ع) را صرفاً در چارچوب مطالعات تاریخی، کلامی یا حدیثی و به‌صورت جداگانه بررسی کرد، گفت: مجموعه این بیانات باید به‌عنوان یک کل به‌هم‌پیوسته و با بهره‌گیری از روش‌شناسی اندیشه مطالعه شود؛ چراکه در غیر این صورت، وجوه تمایز و چرخش‌های معرفتی این منظومه به‌درستی دیده نمی‌شود.

امامت؛ زیرساخت نگاه رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه) به امام رضا (علیه السلام)

عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی (ره)، امامت را بنیادی‌ترین عنصر در نگاه رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه) به حضرت رضا (علیه السلام) دانست و اظهار کرد: مفهوم امامت در این منظومه فراتر از امامت کلامی و فقهی یا حتی رهبری سیاسی است و به یک امتداد تمدنی می‌رسد؛ به این معنا که امام، سازمان‌دهنده تاریخ است و غایت امامت، تمدن‌سازی در مقیاس امت و بشریت است.

وی جهاد و مبارزه را دومین عنصر مهم این منظومه دانست و افزود: در نگاه رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه)، جهاد صرفاً معنای فقهی ندارد، بلکه جهاد علمی، فرهنگی و اجتماعی را نیز دربرمی‌گیرد و بسیاری از کنش‌های ائمه (علیه السلام) تنها در بستر مبارزه و مواجهه تاریخی با جریان انحراف قابل فهم است.

الهی خراسانی همچنین هجرت را از دیگر عناصر این منظومه برشمرد و گفت: هجرت در این نگاه، صرفاً یک رویداد تاریخی یا جابه‌جایی مکانی نیست، بلکه یک عملکرد ایمانی است که با هدایت امام به جریان تاریخی تبدیل می‌شود.

وی جامعه، هویت، فرهنگ و تمدن را دیگر عناصر این منظومه معرفی کرد و با اشاره به نگاه رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه) به آیین‌ها و مناسک دینی گفت: این آیین‌ها، در صورتی که در مسیر تثبیت معرفت و هویت دینی قرار داشته باشند، بخشی از فرهنگ تاریخی جامعه‌اند و باید ضمن حفاظت در برابر تحریف، امکان امتداد و توسعه معنایی پیدا کنند.

امام رضا (ع)؛ امامی راهبردپرداز

عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی (ره) یکی از مهم‌ترین افزوده‌های معرفتی رهبر معظم انقلاب را بازخوانی شخصیت امام رضا (ع) به‌عنوان «امامی راهبردپرداز» دانست و اظهار کرد: در برخی روایت‌ها، امام رضا (ع) امامی مظلوم و منفعل تصویر شده است؛ اما در نگاه رهبر معظم انقلاب، تصویر کاملاً متفاوتی از این دوره ارائه می‌شود.

وی تصریح کرد: در این نگاه، امام رضا (ع) در تحولات دوره مأمون نقش فعال دارد و حتی در شرایطی که ظاهر ماجرا نشان می‌دهد مأمون ابتکار عمل را در دست دارد، امام با تدبیر خود در این روند تصرف کرده و آن را به فرصتی برای پیشبرد اهداف امامت تبدیل می‌کند.

الهی خراسانی ادامه داد: هجرت امام رضا (ع) نیز در این منظومه، یک جابه‌جایی تاریخی صرف نیست، بلکه سرمایه‌گذاری تمدنی برای آینده شرق اسلامی است؛ از همین رو باید آثار و امتداد این هجرت را در تحولات فکری، فرهنگی و سیاسی خراسان و ایران در دوره‌های بعد بررسی کرد.

زیارت؛ سرمایه هویتی جامعه

وی یکی دیگر از افزوده‌های مهم این منظومه را بازخوانی مفهوم زیارت عنوان کرد و گفت: در نگاه رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه)، زیارت صرفاً یک مناسک فردی نیست، بلکه می‌تواند یک سرمایه هویتی باشد که تحول آن از فرد آغاز شده و به جامعه، امت و حتی تمدن امتداد پیدا می‌کند.

الهی خراسانی با اشاره به نگاه رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه) به حرم مطهر رضوی افزود: هنر‌های به‌کار رفته در حرم، صرفاً آرایه‌های تاریخی یا آثار باستانی نیستند، بلکه رسانه حقیقت و معنویت شیعی‌اند و از همین رو، توسعه، روزآمدسازی و خلق آثار ماندگار در این مجموعه نیز اهمیت دارد.

وی همچنین با اشاره به جایگاه مشهد در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه) اظهار کرد: مشهد در این نگاه، صرفاً محل دفن و زیارت حضرت رضا (ع) نیست، بلکه به پایتخت معنوی ایران با رسالتی ملی و تمدنی ارتقا یافته است.

ظرفیت‌های نظریه‌پردازی در اندیشه رضوی رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه)

الهی خراسانی در بخش دیگری از این برنامه، ظرفیت‌های نظریه‌پردازی در اندیشه رهبر معظم انقلاب (رحمت‌الله علیه) درباره حضرت رضا (علیه السلام) را تشریح کرد و امامت تمدن‌ساز را یکی از این نظریه‌ها دانست و گفت: بر اساس این نظریه، امامت اساساً به معنای شکل‌دهی به تمدن است و می‌توان ارکان، مفاهیم و شواهد آن را به‌صورت مستقل بررسی کرد.

وی نظریه انسان ۲۵۰ ساله را تفسیری یکپارچه از سیره اهل‌بیت (ع) دانست و جنگ مشروعیت را یکی دیگر از نظریه‌های قابل استخراج عنوان کرد و افزود: بر اساس این تفسیر، ماجرای ولایت‌عهدی صرفاً یک جنگ قدرت نبود، بلکه مواجهه‌ای بر سر مشروعیت قدرت سیاسی بود و کنش امام رضا (علیه السلام) را می‌توان پاسخی راهبردی به تلاش مأمون برای تصاحب مشروعیت دانست.

عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی (ره)، هجرت امام رضا (ع) به‌عنوان نقطه عطف جغرافیای سیاسی، فرهنگی و تاریخ اندیشه شرق اسلامی و همچنین مفهوم میراث رضوی را از دیگر موضوعاتی دانست که ظرفیت پژوهش مستقل دارند.

در بخش دیگری از این برنامه، راهنمای مطالعاتی آثار رهبر معظم انقلاب درباره حضرت رضا (ع) ارائه شد و آثاری همچون حساس‌ترین دوران‌های تاریخ، استمرار انقلاب عاشورا، عنصر مبارزه در زندگی ائمه (ع)، انسان ۲۵۰ ساله، محضر رئوف و راضی به رضا به‌عنوان مسیری برای مطالعه این منظومه فکری معرفی شدند.

گفتنی است، ویژه‌برنامه تلویزیونی غریب آشنا به همت مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و با همکاری مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس رضوی تولید و در روز‌های پایانی ماه صفر در قالب پنج قسمت از شبکه چهار سیما پخش شد.