رونمایی از روزنامه تاریخی دیلی‌نیوز بولتین در کتابخانه حرم رضوی

به گزارش آستان نیوز، این برنامه، دهم شهریورماه ۱۴۰۵، به مناسبت فرارسیدن سالروز شهادت رئیس‌علی دلواری و روز مبارزه با استکبار انگلیس، با حضور جمعی از مدیران، کارشناسان، پژوهشگران، خادمان و اهداکنندگان آثار سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و دیگر علاقه‌مندان، در تالار «اندیشه» کتابخانه مرکزی این آستان مقدس، اجرا شد.

معرفی یک روزنامه مشهدی ۸۰ ساله

جمیله جهانی، مسئول امور اطلاع‌رسانی و محتوا مطبوعات اداره مطبوعات آستان قدس رضوی، اظهار کرد: در این مراسم از شماره اول نشریه دیلی‌نیوز بولتین که در آذرماه ۱۳۲۵ منتشر شده بود و همچنین آخرین شماره آن که در خردادماه ۱۳۳۰ (هم‌زمان با دوره نخست‌وزیری محمد مصدق) منتشر شده بود، رونمایی شد.

وی ادامه داد: این نشریه، روزنامه‌ای بود که توسط سرکنسولگری انگلستان در مشهد با همکاری خبرگزاری رویترز لندن، در قطعی کوچک و به‌طور معمول در دو و گاه چهار صفحه، به‌صورت یک ستونی و به‌طور رایگان، در این شهر منتشر می‌شد.

جهانی افزود: صفحات این روزنامه مملو از اخبار رادیوتهران، رادیو لندن و خلاصه‌ای از مطبوعات بریتانیا بود. البته پشت ظاهر خبری این روزنامه، هدفی جز دفاع از سیاست‌های استعماری انگلستان و تبلیغ منافع این دولت در منطقه نبود. همچنین اگرچه این روزنامه در قلب خراسان منتشر می‌شد؛ اما تقریباً هیچ توجهی به اخبار این منطقه نداشت.

مسئول امور اطلاع‌رسانی و محتوای مطبوعات اداره مطبوعات آستان قدس رضوی عنوان کرد: نسخه‌های باقی‌مانده از روزنامه دیلی‌نیوز بولتین، امروز کم‌یاب هستند. در این میان، ۲۳۵ نسخه از این روزنامه ۸۰ساله در آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی، وجود دارد.

وی همچنین ضمن گرامیداشت یاد شهدای جنگ‌های تحمیلی اخیر کشور، گفت: رئیسعلی دلواری، از فرزندان دلیر دیار دشتستان و تنگستان بوشهر بود که در آستانه جنگ جهانی اول، در برابر تلاش نیرو‌های استعماری بریتانیا برای تسلط بر جنوب ایران و بنادر خلیج‌فارس، مقاومتی مردمی و سازمان‌یافته را، رهبری کرد.

وی افزود: او با بسیج ایلات و عشایر جنوب، در برابر ارتش مجهز انگلستان ایستاد و نام خود را به‌عنوان نماد مقاومت ملی در برابر زیاده‌خواهی بیگانگان در تاریخ معاصر ایران ثبت کرد. این مبارز سرانجام در جوانی، به دسیسه عوامل وابسته به بیگانه، به شهادت رسید.

مشهد به روایت استعمارگران انگلیسی

همچنین در این مراسم، غلام‌رضا آذری خاکستر، مسئول امور ارزشیابی و پیش آرشیو اداره اسناد آستان قدس رضوی با محوریت «مشهد به روایت استعمارگران انگلیسی»، به نقش سیاسی، اطلاعاتی، اقتصادی و پزشکی انگلستان درگذشته در مشهد، پرداخت.

وی با تأکید بر اهمیت مشهد به‌عنوان یک شهر زیارتی برای کشور‌های خارجی، گفت: از اواسط دوران قاجار، شاهد گسترش نفوذ روسیه و سپس انگلستان در خراسان و این شهر مقدس هستیم. فعالیت‌های استعماری این دو کشور نیز با افتتاح کنسولگری آنها در مشهد آغاز می‌شود.

وی افزود: «چارلز اسمیت مک‌لین»، نخستین سرکنسول انگلیس در مشهد بود که فعالیت خود را از سال ۱۸۸۹ میلادی آغاز کرد. این کنسولگری نیز به مرکزی برای برقراری ارتباط با بزرگان، تجار، مردم، مأموران محلی و دیگر گروه‌های اجتماعی تبدیل شد.

آذری خاکستر در ادامه در جمع‌بندی مباحث خود درباره نقش استعمار انگلیس در مشهد، با محوریت حوزه سیاسی بیان کرد: انگلیس با ایجاد ارتباط با مقامات محلی و ورود به برخی مسائل سیاسی خراسان، تلاش می‌کرد بر فضای سیاسی منطقه تأثیر بگذارد.

وی با محوریت حوزه اطلاعاتی، افزود: همچنین مشهد به یکی از مهم‌ترین مراکز جمع‌آوری اطلاعات درباره روسیه، آسیای مرکزی و افغانستان تبدیل شد و شبکه‌ای از مأموران محلی و غیررسمی در این زمینه فعالیت می‌کردند.

مسئول امور ارزشیابی و پیش آرشیو اداره اسناد آستان قدس رضوی با محوریت حوزه اقتصادی نیز گفت: حضور قدرت‌های خارجی و به‌ویژه شرایط جنگ، انتقال محصولات و کالا‌های اساسی برای نیاز نیرو‌های خارجی را به دنبال داشت و در تشدید بحران اقتصادی و قحطی خراسان مؤثر بود.

وی با محوریت حوزه پزشکی و اجتماعی ادامه داد: درمانگاه انگلیس، خدمات پزشکی قابل‌توجهی ارائه می‌داد و هزاران نفر از مردم از آن استفاده می‌کردند؛ اما این فعالیت درعین‌حال، زمینه ارتباط گسترده پزشکان با جامعه و انتقال اطلاعات به کنسولگری را فراهم می‌کرد.

آذری خاکستر با محوریت حوزه نظامی و ژئوپلیتیک نیز بیان کرد: مشهد در چارچوب بازی بزرگ به یک پایگاه حساس برای مقابله بانفوذ روسیه و حفاظت از منافع بریتانیا در مسیر هند، تبدیل شده بود.

وی گفت: بنابراین، وقتی از نقش استعماری انگلیس در مشهد صحبت می‌کنیم، نباید تنها به حضور نظامی یا سیاسی نگاه کنیم. چراکه استعمار، مجموعه‌ای از ابزار‌ها را در کنار هم قرار می‌دهد و در این میان، مشهد به دلیل موقعیت خاص خود در این شبکه همواره جایگاهی بسیار مهم داشت.

گفتنی است، در پایان این مراسم به همت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی از حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی واعظ، اهداکننده ۵۶۷ نسخه کتاب چاپی و ۴۵ شماره نشریه به این آستان مقدس، با اعطای لوح تقدیر و هدیه‌ای فرهنگی به‌رسم یادبود، تجلیل شد.