دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) در مسیر توسعه آموزش زبان فارسی

به گزارش آستان‌نیوز، وبینار تخصصی از مشهدالرضا تا دهلی نو با موضوع رویکرد‌های آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، با حضور پروفسور اخلاق احمد آهن، رئیس مرکز مطالعات زبان و ادبیات فارسی در خاورمیانه دانشگاه جواهر لعل نهرو هند و به همت مرکز آموزش زبان به غیرفارسی‌زبانان دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) برگزار شد.

ظرفیت‌های مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه

فاطمه رجبی، مدیر مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، در این وبینار با اشاره به فعالیت‌های این مرکز اظهار کرد: این مجموعه طی سال‌های فعالیت خود میزبان زبان‌آموزانی از کشور‌های مختلف بوده و دوره‌های آموزش زبان فارسی را به صورت حضوری و برخط برگزار کرده است.

وی افزود: فعالیت‌های مرکز تنها به برگزاری دوره‌های آموزشی محدود نمی‌شود و تولید و توسعه محتوای آموزشی، تألیف منابع و انجام فعالیت‌های پژوهشی نیز در این مجموعه دنبال می‌شود.

رجبی توسعه همکاری‌های علمی و بین‌المللی را یکی از محور‌های فعالیت مرکز دانست و به همکاری با دانشگاه دولتی سمرقند ازبکستان و برگزاری دوره توانمندسازی استادان و مدرسان این دانشگاه در زمینه آموزش زبان فارسی اشاره کرد.

مدیر مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) همچنین با اشاره به نقش زبان در ایجاد ارتباط میان فرهنگ‌ها، دانشگاه‌ها و ملت‌ها، ابراز امیدواری کرد که برگزاری این نشست زمینه گسترش تعاملات علمی میان دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) و دانشگاه جواهر لعل نهرو را در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی و توانمندسازی مدرسان زبان فارسی فراهم کند.

پیشینه هزارساله زبان فارسی در هند

پروفسور اخلاق احمد آهن، رئیس مرکز مطالعات زبان و ادبیات فارسی در خاورمیانه دانشگاه جواهر لعل نهرو هند، در ادامه با تشریح جایگاه زبان فارسی در این کشور، بر ضرورت توجه بیشتر به ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی آن تأکید کرد.

وی با بیان اینکه زبان فارسی حدود هزار سال سابقه حضور در هند دارد، اظهار کرد: توجه به جایگاه تاریخی و تمدنی این زبان و تبدیل آن به زبانی کاربردی و قابل‌استفاده برای نسل جدید، می‌تواند مسیر آموزش و ترویج زبان فارسی در هند را تقویت کند.

آهن با اشاره به وضعیت زبان‌های خارجی در هند، ترویج زبان فارسی را در کنار زبان‌هایی مانند فرانسه و آلمانی، زمینه‌ای برای تقویت حکمرانی زبان فارسی دانست و گفت: توجه به ظرفیت‌های موجود می‌تواند جایگاه این زبان را در فضای فرهنگی و آموزشی هند ارتقا دهد.

وی در تشریح تحولات تاریخی زبان در هند افزود: با ورود استعمارگران انگلیسی به این کشور و مشاهده پیشینه و جایگاه زبان فارسی، در سال ۱۸۳۵ زبان اردو به عنوان جایگزینی برای فارسی مورد توجه قرار گرفت و در ادامه، زبان انگلیسی نیز به تدریج جایگاه گسترده‌تری در نظام آموزشی و اداری هند پیدا کرد.

رئیس مرکز مطالعات زبان و ادبیات فارسی در خاورمیانه دانشگاه جواهر لعل نهرو با اشاره به تثبیت زبان انگلیسی در سال ۱۹۵۸ به عنوان زبان رسمی و دانشگاهی هند، اظهار کرد: تداوم غلبه زبان انگلیسی در دهه‌های پس از استقلال هند، از جمله عواملی است که بر ارتباط نسل‌های جدید با زبان‌ها و فرهنگ‌های بومی این کشور اثر گذاشته است.

زبان فارسی؛ بخشی از میراث فرهنگی هند

آهن با اشاره به پیوند تاریخی فارسی با فرهنگ‌های موجود در هند، بیان کرد: زبان‌های فارسی، هندی و اردو در مقاطعی در هند با حوزه فرهنگ اسلامی پیوند داشته‌اند و این موضوع در طول تاریخ، برداشت‌های خاصی از جایگاه این زبان‌ها ایجاد کرده است.

وی ادامه داد: کاهش توجه به آموزش زبان فارسی می‌تواند به فاصله‌گرفتن نسل‌های جدید از این بخش از میراث تمدنی هند منجر شود؛ از این رو معرفی جایگاه تاریخی و فرهنگی فارسی و پیوند دادن آموزش این زبان با میراث تمدنی آن، برای جذب مخاطبان جدید اهمیت دارد.

این استاد دانشگاه با اشاره به گروه‌های مختلف علاقه‌مند به زبان فارسی در هند، از انجمن‌های ادبی، حوزه‌های دینی و برخی مدارس به عنوان بخشی از این ظرفیت نام برد و در عین حال کاهش شمار مخاطبان فارسی را یکی از مسائل قابل توجه در این حوزه دانست.

وی همچنین اظهار کرد: بیش از ۱۰۰ دانشگاه در هند دارای گروه یا بخش زبان فارسی هستند و همچنان ظرفیت مناسبی برای توسعه آموزش این زبان در مراکز علمی هندوجود دارد.

پیوند فارسی با ادبیات، موسیقی و پژوهش

آهن با اشاره به پیشینه آموزش زبان فارسی در هند گفت: در گذشته از استادان زبان فارسی انتظار می‌رفت با زبان‌های اردو و عربی نیز آشنایی داشته باشند و همچنان زبان‌شناسان هندی علاقه قابل‌توجهی به یادگیری فارسی دارند.

وی وجود شمار زیادی از نسخه‌های خطی و کتیبه‌های فارسی در هند را یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم این زبان دانست و افزود: همین آثار، زمینه توجه پژوهشگران و مورخان به زبان فارسی را فراهم کرده است.

رئیس مرکز مطالعات زبان و ادبیات فارسی در خاورمیانه دانشگاه جواهر لعل نهرو همچنین به پیوند زبان فارسی با موسیقی هند اشاره کرد و گفت شعر فارسی، به ویژه غزل‌های عرفانی و معنوی، در موسیقی کلاسیک هند حضور و جایگاه قابل توجهی دارد و بخشی از میراث فرهنگی این کشور را شکل داده است.

وی با اشاره به فعالیت‌های گسترده یکصد سال اخیر در زمینه آموزش و توسعه زبان‌های ترکی، عربی و انگلیسی در هند، بر ضرورت ایجاد شرایط مناسب‌تر برای توسعه و ترویج زبان فارسی تأکید کرد.

ضرورت توجه به فارسی معاصر

آهن یکی از محور‌های مهم توسعه آموزش زبان فارسی در هند را توجه به زبان فارسی معاصر دانست و اظهار کرد: در گذشته متون کلاسیک فارسی حضور پررنگ‌تری در هند داشته‌اند، اما برای گسترش آموزش این زبان باید فارسی معاصر و قابل فهم برای مخاطبان امروز نیز در مرکز توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به شباهت‌های میان زبان فارسی و اردو افزود: بخشی از متون کلاسیک فارسی به دلیل همین نزدیکی زبانی به اردو ترجمه شده‌اند و این ظرفیت می‌تواند در آموزش فارسی مورد استفاده قرار گیرد.

این استاد دانشگاه ادامه داد: با توجه به شمار قابل توجه اردو‌زبانان در هند و نزدیکی این دو زبان، آموزش فارسی به اردو‌زبانان می‌تواند با سهولت بیشتری دنبال شود و به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های توسعه آموزش فارسی در این کشور مورد توجه قرار گیرد.

آموزش تعاملی؛ راهی برای کاربردی شدن فارسی

آهن در ادامه به برخی چالش‌های آموزش زبان فارسی در هند اشاره کرد و گفت: یکی از مسائل موجود، فاصله میان فارسی و هندی معاصر است که آموزش این زبان را برای بخشی از مخاطبان، به ویژه هندی‌زبانان، دشوارتر می‌کند.

وی همچنین شیوه‌های سنتی آموزش فارسی را نیازمند بازنگری و تقویت دانست و افزود: در روش‌های سنتی، آموزش زبان بیشتر بر متون کلاسیک و دشوار استوار بوده و استفاده گسترده از روش ترجمه نیز یکی از ویژگی‌های این شیوه آموزشی است.

رئیس مرکز مطالعات زبان و ادبیات فارسی در خاورمیانه دانشگاه جواهر لعل نهرو پیشنهاد کرد که در کنار ظرفیت متون کلاسیک، روش‌های تعاملی و کاربردی در آموزش فارسی تقویت شود تا زبان‌آموزان بتوانند این زبان را متناسب با نیاز‌های روزمره و ارتباطی خود فرا بگیرند.

آمادگی دانشگاه برای توسعه برنامه‌های آموزشی

در بخش پایانی این وبینار، دکتر داودی، مدیر امور بین‌الملل دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، با جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده، بر ظرفیت دانشگاه برای توسعه برنامه‌های آموزشی و علمی در حوزه زبان فارسی تأکید کرد.

وی اظهار کرد: مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) در چارچوب برنامه‌های آموزشی و توسعه‌ای، آماده است تدوین درس‌نامه آموزش زبان فارسی معاصر، برگزاری دوره‌های آموزش زبان فارسی به‌صورت حضوری و برخط و ارتقای توانمندی استادان و مدرسان زبان فارسی را دنبال کند.

شایان ذکر است، برگزاری این وبینار ضمن بررسی ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و دانشگاهی زبان فارسی در هند، زمینه‌ای برای طرح دیدگاه‌های تخصصی درباره شیوه‌های روزآمد آموزش این زبان و توسعه همکاری‌های علمی میان دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) و مراکز علمی هند فراهم کرد.