گفتوگوی آستان نیوز با رضا رحیمی عنبران، شاعر و منتقد شعر آیینی به مناسبت روز شعر و ادب فارسی
وقتی شعر در حرم امام رضا (ع) جان میگیرد
«رحیمی عنبران نخستین تجربه شعریاش را روایت میکند؛ شعری که نه در خلوت و پشت میز، بلکه زیر گنبد امام رضا (ع) و میان شلوغی جمعیت نوشته شده است و او آن روزها فکر میکرد چند کلمه که کنار هم قرار بگیرند، شعر شده است؛ اما همین تجربه، آغاز مسیری شد که بعدها با خواندن، استاد دیدن، نقد شدن و شاگردی ادامه پیدا کرد و پای او را به حرم امام رضا علیه السلام باز کرد.
اولین کلمات؛ زیر گنبد
عنبران میگوید نخستین شعرش را در حرم نوشته است؛ اما خودش امروز آن را شعری قابل ارائه نمیداند و حدود دو سال بعد، یکی از نخستین شعرهایی را که خودش دارای «رنگ و بوی شعر» میداند، برای حضرت حجت (عج) نوشت:
«فتاده گوشهی این شهر سرد و دلگیرم
بتاب حضرت خورشید، من زمینگیرم
غروب جمعه رسیدهست و باز با گریه
نشسته بر سر سجاده مادرم...»
خیال؛ تا جایی که حرمت بماند
وقتی صحبت به مرز شعر آیینی و دیگر گونههای شعر میرسد، عنبران ابتدا صورت سؤال را اصلاح میکند: «بهتره بپرسید مرز میان شعر آیینی و اشعار دیگه چیه.»
به اعتقاد او، شعر آیینی همچنان به خیال و تصویر نیاز دارد، اما این خیال نباید به وهن مذهب یا بیاحترامی به ساحت اهلبیت (ع) منجر شود: «خیالانگیزی توی شعر آیینی بایستی خیالانگیزی باشد که وهن مذهب نباشد، اسائهٔ ادب به جایگاه اهل بیت نباشد، ساحت مقدس اهل بیت حفظ بشود، خیالانگیزی هم داشته باشد.»
حرم؛ جایی که شعر کامل میشود
حالا دوباره قصه به حرم امام رضا (ع) برمیگردد؛ جایی که اولین شعر عنبران در آن شکل گرفت و بسیاری از شعرهای بعدیاش نیز در همان فضا نوشته شد.
او از لحظهای میگوید که در حرم مینشیند و پیش از نوشتن، از امام رضا (ع) مدد میخواهد: «یا امام رضا، شما که اگه لطف نکنید این شعر سراغ ما نمیاد، و ما هر چه تلاش کنیم این ساختههای ما بافتهای بیش نیست، و شما باید اینها رو عنایت کنید.»
به گفته او، معمولاً شعری که در حرم آغاز میشود، همانجا به نتیجه میرسد.
یکی از نمونههایی که عنبران به آن اشاره میکند، دیوارنگاره بیعت است؛ اثری که به گفته او سال گذشته در صحن پیامبر اعظم (ص) شکل گرفت و شعر، همزمان با اجرای نقاش و خطاط، در همان فضا نوشته میشد
او از لحظهای میگوید که در حرم مینشیند و پیش از نوشتن، از امام رضا (ع) مدد میخواهد: «یا امام رضا، شما که اگه لطف نکنید این شعر سراغ ما نمیاد، و ما هر چه تلاش کنیم این ساختههای ما بافتهای بیش نیست، و شما باید اینها رو عنایت کنید.»
حمایت از شاعر؛ از شعرخوانی تا نقد مدیریت
وی در پاسخ به پرسش درباره حمایت آستان قدس رضوی از شاعران آیینی، از برنامههای شعرخوانی در حرم و فعالیتهای مرتبط با شعر سخن میگوید: «ما در تمام طول سال تقریباً هر روز شعرخوانی داریم، در برنامههای اصلی حرم و سپس او به تربیت دکلمهخوانها و استفاده از شعر شاعران در برنامهها اشاره میکند و فعالیتهای حوزه تبلیغی در این زمینه را «بسیار فوقالعاده» میداند.
اما در ادامه، نقد خود را مطرح میکند؛ نقدی که به گفته او، بیشتر متوجه نحوه برخورد برخی مدیران با هنرمندان است: «هنرمند جماعت روی ارادتی که به اهل بیت (ع) دارد، کنار مسئول قرار میگیرد؛ اما مسئولین کنار هنرمندان نیستند.
عنبران در پایان این بخش، نحوه برخورد امام رضا (ع) با شاعران را به یاد میآورد و میگوید: «نحوهٔ برخورد اهل بیت، نحوهٔ برخورد امام رضا با شاعر چطوری بود؟ بسیار محترمانه.»
«شعر آیینی جاریه در زمان»
او توضیح میدهد: «شعر آیینی جاریه در زمان؛ به این خاطر که شعر آیینی برای افرادی سروده میشود که خودشان ماندن و جاریاند در زمان و، چون شعر آیینی درباره اهلبیت (ع) و شخصیتهایی است که برای شاعر در زمان حاضر نیز حضور و معنا دارند، به یک مناسبت محدود نمیشود.
توصیه عنبران به شاعر جوان، با محدود نکردن او آغاز میشود و در کنار این آزادی، خواندن را ضروری میداند؛ اینکه شاعر جوان به کتابخانه برود و دستکم ۱۰ کتاب و ۱۰ دیوان از شعر معاصر و قدیم بخواند، سبکها و زبانهای مختلف را بشناسد و بعد مسیر مورد علاقه خودش را پیدا کند
«دلم مهمان سلطان شد»
در پایان، از عنبران میخواهیم از جدیدترین شعرش برای امام رضا (ع) بگوید. خودش ابتدا تأکید میکند که قابل ارائه محضر حضرت نیست و سپس میخواند:
مشام کوچهها سرشار از عطر شهیدان شد
هوای کوچ از پسکوچههای بیکسی کردن
نقارهبان سر داد و دلم مهمان سلطان شد»
مطالب مرتبط
ارسال نظرات
- پربازدیدترین
- آخرین اخبار
پخش زنده
تلویزیون اینترنتی آستان نیوز
پویش ها
