«عصر سینما»؛ گامی برای تبدیل مؤسسه آفرینش‌های هنری به خانه دوم هنرمندان

امیرمهدی حکیمی، مدیرعامل مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی، در حاشیه نخستین نشست «عصر سینما» در گفت‌و‌گو با آستان نیوز، از فلسفه شکل‌گیری این پاتوق، ایده «خانه دوم هنرمندان» و برنامه مؤسسه برای گسترش حلقه‌ها و انجمن‌های تخصصی هنر سخن گفته است. مشروح گفت‌و‌گو را در ادامه می‌خوانید:

فلسفه شکل‌گیری «عصر سینما» و این پاتوق‌های تخصصی چیست؟

یکی از موضوعات اساسی برای ما در آستان قدس رضوی، شکل‌گیری یک ارتباط جدی و مستمر با هنرمندان فعال در رشته‌ها و عرصه‌های مختلف است. مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی نیز به‌عنوان مرکز ارتباط با هنرمندان باید بتواند این حلقه ارتباطی را ایجاد و تقویت کند.

در نخستین سال حضور من در مؤسسه، تولیت آستان قدس رضوی تأکید کردند که مؤسسه باید «خانه دوم هنرمندان» باشد؛ یعنی هنرمندان مشهد، خراسان و کشور احساس کنند اینجا خانه و پاتوق خودشان است و بتوانند به آن رفت‌وآمد داشته باشند. این ظرفیت ازآن‌جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که هنرمندان با گرایش‌ها و نگاه‌های مختلف، نسبت قلبی و عاطفی با حضرت رضا (ع) دارند. اگر این تعلق در قالب ارتباط‌های تخصصی و مستمر شکل بگیرد، می‌تواند جریان‌ساز و اثرگذار باشد.

چرا بر شکل‌گیری «حلقه» و «پاتوق» هنری تأکید دارید؟

پاتوق‌ها و انجمن‌های هنری در طول تاریخ، یکی از مراکز مهم شکل‌گیری جریان‌های فکری و هنری بوده‌اند. در ادبیات و هنر ایران نمونه‌های متعددی از انجمن‌ها و حلقه‌هایی داریم که در دوره‌های مختلف اثرگذار بوده‌اند؛ از انجمن‌های ادبی مشهد و تهران تا حلقه‌هایی که پس از انقلاب در حوزه هنری شکل گرفتند و در ایجاد یک جریان هنری نقش داشتند.

در جهان نیز بسیاری از جریان‌های فکری و هنری از دل همین حلقه‌ها و نشست‌های مستمر پدید آمده‌اند. اهمیت پاتوق در این است که ارتباط افراد را از یک جلسه یا رویداد مقطعی فراتر می‌برد و به یک رابطه مستمر و مولد تبدیل می‌کند.

گسترش چنین حلقه‌هایی از آرزو‌های قدیمی من نیز بوده است. مؤسسه پیش‌ازاین، تجربه ارزشمند انجمن ادبی رضوی را داشته و در سال‌های اخیر «عصر داستان» و «عصر طنز» نیز شکل‌گرفته‌اند. اکنون «عصر سینما» به این مجموعه اضافه شده است.

قرار است «عصر سینما» صرفاً محلی برای دیدار سینماگران باشد یا برنامه گسترده‌تری برای آن در نظر گرفته‌اید؟

قرار نیست فقط دور هم جمع شویم و گفت‌وگویی انجام شود و جلسه تمام شود. نقطه شروع، فهم دقیق‌تر سینماست. اهالی این حوزه باید بتوانند درباره موضوعات مختلف، از مباحث نظری گرفته تا مسائل عملی، تکنیکی و ساختاری، با یکدیگر گفت‌و‌گو کنند.

به بهانه همین نشست‌ها می‌توان کارگاه برگزار کرد، آموزش‌های تخصصی داشت و زمینه ارتباط افراد را فراهم کرد. در مرحله بعد نیز باید آثار به تولید برسد. اگر این زنجیره درست شکل بگیرد، از گفت‌و‌گو به آموزش و از آموزش به تولید می‌رسیم و آن‌وقت با یک جریان به‌هم‌پیوسته روبه‌رو خواهیم بود.

طبیعتاً وقتی این جریان در مجموعه آستان قدس رضوی شکل بگیرد، هم به جریان‌سازی در هنر کمک می‌کند و هم تعلق و ارتباط اهالی هنر با این دستگاه را عمیق‌تر می‌کند.

آیا این الگو قرار است به حوزه‌های دیگر هنر هم گسترش پیدا کند؟

بله. ظرفیت‌های متعددی وجود دارد؛ از ادبیات کودک‌ونوجوان گرفته تا طراحی، کاریکاتور، انیمیشن و حوزه‌های دیگر. امیدوارم به‌مرور این پاتوق‌ها، گعده‌ها و «عصر»‌های تخصصی بیشتر شوند و هنرمندان رشته‌های گوناگون بتوانند در چنین فضا‌هایی کنار یکدیگر قرار بگیرند.

هدف این نیست که تعداد برنامه‌ها صرفاً افزایش پیدا کند؛ مهم این است که هرکدام از این حلقه‌ها بتوانند به‌مرور هویت، جامعه مخاطب و کارکرد حرفه‌ای خود را پیدا کنند.

یک نکته قابل‌توجه این است که در عنوان «عصر سینما» از پسوند «رضوی» استفاده نشده؛ این انتخاب عامدانه بوده است؟

بله، و برای آن دلیل داریم. ممکن است این سؤال مطرح شود که چرا نگفتیم «عصر سینمای رضوی» یا مثلاً در برخی حوزه‌های دیگر، از ابتدا عنوان «رضوی» را به نام برنامه اضافه نکردیم. به اعتقاد من، ابتدا باید خود آن هنر را دقیق بشناسیم. درباره سینما باید ابتدا سینما، ابعاد، زبان، ساختار و ظرفیت‌های آن فهمیده شود. بعد می‌توان وارد بحث سینمای دینی شد و در مرحله بعد درباره این پرسش گفت‌و‌گو کرد که اساساً «سینمای رضوی» چیست و چه ویژگی‌هایی یک اثر سینمایی را به اثری رضوی تبدیل می‌کند.

اگر هنوز تعریف روشنی از خود سینما و ظرفیت‌های آن نداشته باشیم، نمی‌توانیم صرفاً با اضافه‌کردن یک عنوان، به سینمای رضوی برسیم. این پاتوق باید محل همین گفت‌و‌گو‌ها باشد؛ جایی که این مفاهیم به‌تدریج تعریف، شناخته و مرزبندی شوند.

همین مسیر را در حوزه داستان طی کرده‌ایم و در دیگر حوزه‌ها نیز باید با همین نگاه جلو برویم.

در نهایت، تصویری که از آینده این مسیر دارید چیست؟

این موضوع بخشی از سیاست‌های آستان قدس رضوی، بخشی از وظایف مؤسسه آفرینش‌های هنری و از دغدغه‌های تولیت معزز آستان قدس رضوی است.

امیدوارم به نقطه‌ای برسیم که وقتی هنرمندان ایران نام مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی را می‌شنوند، واقعاً احساس کنند از خانه دوم خودشان صحبت می‌شود؛ جایی که خانه حضرت رضا (ع) است و می‌توان در آن، جدی و حرفه‌ای به هنر پرداخت.