رهبر معظم‌انقلاب درپیامی به سی وسومین اجلاس سراسری نماز:
اقامه نماز برای طیّ طریق از مرحله نهضت و انقلاب اسلامی تا مرحله جامعه اسلامی، امری ضروری است
سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با موضوع «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)»، صبح امروز، در تالار قدس حرم مطهر رضوی آغاز و پیام آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب (حفظه‌الله تعالی)، در آغاز این اجلاس قرائت شد.
به گزارش آستان‌نیوز، سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، پنجشنبه ۹ مهرماه ۱۴۰۵، در حرم مطهر رضوی آغاز به کار کرد و در نخستین بخش این اجلاس، پیام رهبر معظم انقلاب (حفظه‌الله تعالی) توسط حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قمی، معاون ارتباطات و امور بین‌الملل دفتر رهبر معظم انقلاب، قرائت شد. در این پیام آمده است:
«بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحیم»
توجّه به امر والای «اقامه نماز» و به‌صورت خاص برگزاری اجلاس نماز، از جمله اقدامات ضروری و بایسته‌ای است که از ابتدای دهه هفتاد در کشور به همّت عالِم مجاهد و مردمی، استاد قرآن و مبلّغ زبردست، حجة‌الاسلام‌والمسلمین قرائتی دامت‌برکاته شکل گرفته است. اهتمام ویژه رهبر عظیم‌القدر شهید (اعلی‌الله‌مقامه‌الشّریف) به این امر و توصیه‌های مهم، مستمر و مؤکّد ایشان در پیام‌های مربوط به سی و دو اجلاس گذشته نیز، بر اهمیّت این خطّ‌مشی می‌افزاید.
بی‌شک سخن گفتن یا نوشتن پیرامون نماز، در شأن و تراز وحی الهی و کلمات پیامبر اکرم (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم و ائمّهٔ معصومین علیهم‌الصّلاة و السّلام) است و قلم امثال این‌جانب، کوچک‌تر از آن است که در باب عمق معارف نماز مطلبی بنگارد، امّا هویّت و اقتضائات جامعهٔ اسلامی و وظایف خادمان آن خصوصاً رهبری انقلاب اسلامی چنان ایجاب می‌کند که چند جمله‌ای از این جهت برای خودم و آحاد مردم و مسئولان متذکّر شوم.
نماز از جمله زیباترین نعمت‌های بزرگ حضرت حق جلّ‌وعلا، برترین نهاد و نماد و ستون دین، رشته اتّصال هر یک از ما برای ارتباط نزدیک و مستقیم با منبع لایتناهی و لایزال الهی است. این اکسیر فلاح و رستگاری و رکن حیات طیّبه، هم پشتوانه مستحکم و مستمر و ذخیره تمام‌نشدنی انسان در مبارزه با شیطان نفس و شیطان‌های دنیوی است، و هم چشمه جوشان عشق و امید و مهربانی و آرامش است و نزول برکات و فراوانی ارزاق الهی از ناحیه اقامه نماز و استغفار صورت گرفته و افزایش می‌یابد.
امّا فریضه نماز، تنها یک تکلیف فردی نیست و بنا بر آموزه قرآن، برپاداشتن نماز، اوّلین ثمره و نشانه حکومت صالحان است که «اَلّذینَ اِنْ مَکَّنّاهُم فی الأرضِ اَقاموا الصَّلاة». بیان این آیه دقیقاً پس از آیهٔ وعدهٔ نصرت الهی در مورد یاران خداوند متعال و جهاد آنها در سوره مبارکه حج نشان می‌دهد اقامه نماز به‌عنوان تکیه‌گاه مستحکم ذکر خدا و امید و اعتماد به او، نقش ویژه‌ای در جهاد و فتح و ظفر در میدان‌های مبارزه خصوصاً میدان مبارزه‌ای که امروز پیش روی ملّت ایران است، دارد.
امروز که شرط مُکنت و قدرت مردم عزیز ایران بیش از پیش فراهم شده است، یکایک ملّت مبعوث، مخاطب این دستور مکرّر الهی برای اقامه نماز هستند که «اَقیموا الصَّلاة». علاوه بر این، همه اشخاص مؤثّر در جامعه از پدران و مادران و خانواده‌ها تا معلّمان و دوستان، از اساتید و نخبگان تا چهره‌های شناخته شده و افراد مشهور، و نیز تمامی نهاد‌ها و دستگاه‌های فرهنگ‌ساز از جمله مساجد، نماز‌های جمعه، مدارس، دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیّه، صداوسیما، فعّالان فرهنگی و اجتماعی، و بسیج مردمی خصوصاً آنهایی که با قشر نوجوان و جوان در ارتباط هستند، مسئولیت مضاعف در این امر دارند.
اقامه نماز در همه مراحل تکمیلی و سطوح تکاملی‌اش در پهنه جامعه و کشوری که پرچم اسلام ناب محمّدی (صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) را برافراشته و به حاکمیّت اسلام مفتخر شده، در زمره اهمّ امور است و برای فراهم شدن زمینه طیّ طریق از مرحله نهضت و انقلاب اسلامی تا مرحله جامعه اسلامی، امری ضروری است و بعد از آن است که نِیل به مرحله تمدّن اسلامی، میسور خواهد شد.
نهادینه شدن و فراگیر و همگانی شدن نماز و آنگاه تلاش عمومی برای نیکو به‌جای آوردن آن، دو ضلع اصلی خطّ تلاش برای وصول به این مهم است و آبادانی مساجد و سایر تمهیدات برای گسترش کمیّت و ارتقاء کیفیّت صوری نماز‌های جماعت و جمعه، مقدّمات لازم برای دست یافتن به این مقصد مهم می‌باشند. در همه این موارد، نقش ائمّه جماعات و جمعه که باید مأمن مردم و گوش شنوا و پذیرای درد دل‌های ایشان باشند، بسیار برجسته است.
امیدوارم که با تفضّلات الهی و توجّه و دعای خاصّ سَرورمان (عجّل‌الله تعالی فرجه‌الشّریف)، ملّت و کشور عزیزمان در امر اقامه نماز و بهره‌مندی از فیوضات و برکات آن موفّق و مؤیّد باشند.
تأکید بر نقش رفتار عملی در ترویج نماز
در ادامه این اجلاس سراسری، آیت الله احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی، با مرور بخش‌هایی از پیام‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، که به دوره‌های مختلف اجلاس سراسری نماز ارسال کرده بودند، به جایگاه این فریضه در منظومه فکری ایشان پرداخت و از ابتکار و تلاش‌های حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی در شکل‌گیری و استمرار اجلاس‌های نماز، قدردانی کرد.
تولیت آستان قدس رضوی، تأکید کرد: ترویج نماز تنها با بیان فضائل و تولید محتوای معرفتی محقق نمی‌شود و باید علل بی‌اعتنایی بخشی از جامعه به این فریضه با کمک صاحب‌نظران تعلیم و تربیت، جامعه‌شناسی و روان‌شناسی، مورد بررسی قرار گیرد.
وی، افزود: رفتار، گفتار و سلوک اجتماعی نمازگزاران و همچنین عملکرد نهاد‌های دینی می‌تواند بر نگاه دیگران به نماز و ارزش‌های دینی اثر بگذارد و فراهم‌کردن فضا‌های پاکیزه، آراسته و در شأن نماز نیز، خود بخشی از دعوت عملی به این فریضه است.
ضرورت رفتن به سراغ نسل جدید برای ترویج نماز
در ادامه این اجلاس سراسری، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی، رئیس ستاد اقامه نماز کشور، با اشاره به نکته‌ای تفسیری به نقل از آیت‌الله العظمی وحید خراسانی گفت: حضرت ابراهیم (ع) در قرآن دو بار درباره فرزندان خود سخن می‌گوید؛ یک‌بار در مسئله امامت و رهبری و بار دیگر درباره اقامه نماز و نمازگزار بودن نسلش که نشان‌دهنده جایگاه ویژه نماز در تربیت نسل است.
وی با اشاره به سیره امام رضا (ع) افزود: در یکی از مناظرات مهم آن حضرت با یکی از بزرگان صابئین، بحث به مرحله‌ای حساس رسیده بود و طرف مقابل آمادگی بیشتری برای پذیرش سخن امام پیدا کرده بود، اما با فرا رسیدن وقت نماز، امام رضا (ع) ادامه بحث را متوقف کردند و نماز را مقدم دانستند.
قرائتی ادامه داد: در نمونه‌ای دیگر نیز امام رضا (ع) هنگام نوشتن، با شنیدن صدای اذان کار را رها کردند و برای نماز برخاستند؛ این رفتار نشان می‌دهد که جایگاه نماز باید در عمل و سبک زندگی نیز دیده شود؛ نه این‌که تنها درباره اهمیت آن سخن گفته شود.
رئیس ستاد اقامه نماز با تأکید بر ضرورت توجه به شیوه تبلیغ معارف دینی گفت: با همه مخاطبان نمی‌توان به یک زبان سخن گفت و برای ارتباط با گروه‌های مختلف، از کودکان و نوجوانان تا دیگر اقشار جامعه، باید روش و زبان متناسب با آنان را پیدا کرد.
وی تأکید کرد: برای ارتباط با کودکان و نوجوانان نباید منتظر ماند تا آنان به سراغ مجموعه‌های دینی بیایند؛ بلکه باید به سراغ آنان رفت و تبلیغ را به‌صورت فعال و چهره‌به‌چهره دنبال کرد.
قرائتی «تبلیغ تن‌به‌تن» و جلسات خانگی را از ظرفیت‌های مهم در گسترش معارف دینی دانست و افزود: بسیاری از ارتباط‌های مؤثر تربیتی و دینی می‌تواند در همین جمع‌های کوچک و ارتباط مستقیم با افراد شکل بگیرد.
وی همچنین با اشاره به یک اصل قرآنی درباره انجام مسئولیت‌ها گفت: هر کاری باید تا حد امکان درست و کامل انجام شود و اگر امکان انجام کامل آن وجود ندارد، نباید اصل کار را کنار گذاشت؛ بلکه باید همان مقدار مقدور را نیز انجام داد.
رئیس ستاد اقامه نماز در بخش دیگری از سخنانش به خاطره‌ای از سال‌های پیش از انقلاب و آشنایی خود با رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، در مشهد اشاره کرد و از تجربه‌های خود در زمینه شیوه‌های تبلیغ و ارتباط با نسل جوان سخن گفت.
تجلیل از خانواده شهدا و دستگاه‌های برتر حوزه نماز
در ادامه سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، آیین تجلیل از خانواده جمعی از شهدای والامقام و دستگاه‌های شایسته تقدیر در ارزیابی عملکرد اقامه نماز، برگزار شد.
این بخش با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی؛ مصطفی فیضی، قائم‌مقام تولیت آستان قدس رضوی؛ حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور؛ علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش؛ محمد اسلامی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی، و جمعی دیگر از مسئولان، برگزار شد.
در بخش تجلیل از خانواده شهدا، از خانواده شهیده زهرا حداد عادل، سپهبد شهید حسین سلامی و خانواده شهیدان شوشتری قدردانی و یاد این شهدا در جمع حاضران، گرامی داشته شد.
همچنین در ادامه این بخش، از سردار شهید محمد کاظمی یاد شد.
در این آیین، هدایایی شامل تفسیر نور حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی، انگشتر متبرک رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه) و لوح‌های تقدیر به خانواده شهدا و برگزیدگان، اهدا شد.
در ادامه، دستگاه‌های شایسته تقدیر در ارزیابی عملکرد اقامه نماز معرفی و تجلیل شدند. وزارت آموزش و پرورش، سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی ایران، سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کمیته امداد امام خمینی (ره)، وزارت امور اقتصادی و دارایی، بنیاد شهید و امور ایثارگران و وزارت نیرو از جمله مجموعه‌هایی بودند که در این بخش، مورد تقدیر قرار گرفتند.
در ادامه، بانک کشاورزی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان اوقاف و امور خیریه نیز در شمار دستگاه‌های برگزیده مورد تقدیر قرار گرفته و نمایندگان این مجموعه‌ها برای دریافت لوح و هدایای اجلاس، در جایگاه حاضر شدند.
دراین مراسم، محمد اسلامی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی، پس از دریافت تقدیر با اشاره به توجه این سازمان به ترویج معارف قرآنی گفت: از سال ۱۴۰۱ استفاده از تفسیر نور حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی در برنامه‌های قرآنی سازمان انرژی اتمی مورد توجه قرار گرفته و خواندن روزانه یک صفحه قرآن همراه با ترجمه و تفسیر نیز، به کارکنان توصیه شده است.
وی، افزود: بیان روان و روشن حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی به فهم بهتر مفاهیم قرآن کمک می‌کند و تلاش شده است انس با قرآن و معارف آن در میان کارکنان با برنامه‌های مستمر تقویت شود.
تربیت تراز بدون نماز معنا ندارد
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در ادامه سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با تأکید بر نقش محوری مدرسه در نهادینه‌سازی فرهنگ نماز، گفت: آموزش و پرورش توسعه و ترویج فرهنگ اقامه نماز را از مهم‌ترین وظایف خود می‌داند و برای تحقق این هدف، نقشه راه اقامه نماز در نظام تعلیم و تربیت، تدوین شده است.
وی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، درباره نقش مدارس در انس نسل جدید با نماز افزود: مدرسه نباید صرفاً محل برگزاری مناسک باشد، بلکه باید زمینه انس واقعی دانش‌آموزان با نماز را فراهم کند و معلمان و مدیران مدارس نیز پیش از دیگران با رفتار و عمل خود، دانش‌آموزان را به نماز دعوت کنند.
وزیر آموزش و پرورش، تأکید کرد: در این رویکرد، هدف این وزارتخانه صرفاً نماز خواندن دانش‌آموزان در محیط مدرسه نیست، بلکه به‌دنبال تربیت «نمازگزاران واقعی» و نهادینه‌شدن نماز در وجود دانش‌آموزان است؛ هدفی که بدون شکل‌گیری ارتباط مؤثر میان مدرسه، خانواده، مسجد و نماز جمعه، محقق نخواهد شد.
کاظمی با اشاره به طراحی فرایند‌هایی از شناخت و آگاهی تا انس، تمرین و ایجاد موقعیت‌های تربیتی گفت: آموزش مهارت‌های دعوت به نماز برای مدیران، معلمان، مربیان و به‌ویژه ائمه جماعات مدارس، یکی از محور‌های مهم برنامه‌های آموزش و پرورش است.
وی درباره برنامه‌های اجرایی این وزارتخانه، افزود: در حال حاضر، بیش از ۶۸ هزار نماز جماعت در مدارس کشور برگزار می‌شود و تجهیز مدارس فاقد نمازخانه و پیش‌بینی فضای مناسب نماز در مدارس جدید نیز، در دستور کار سازمان نوسازی مدارس، قرار دارد.
وزیر آموزش و پرورش، پیوند مسجد و مدرسه را یکی دیگر از محور‌های برنامه‌های این وزارتخانه دانست و گفت: حدود ۱۰ هزار مسجد و مدرسه در این برنامه هدف‌گذاری شده‌اند، هرچند این میزان کافی نیست و توسعه این ارتباط باید با جدیت بیشتری، دنبال شود.
وی، ادامه داد: اجلاسیه‌های دانش‌آموزی نماز در بیش از ۶۰ هزار مدرسه برگزار شده و برنامه‌های مرتبط با نماز در ۷۰۰ منطقه آموزش و پرورش و ۳۲ استان نیز با رویکرد معرفت‌افزایی، انتقال تجربه و ترویج فرهنگ اقامه نماز، دنبال شده است.
کاظمی با تأکید بر نیاز نوجوانان و جوانان به معرفت‌افزایی درباره نماز، گفت: دانش‌آموزان باید با فلسفه نماز، آثار آن در زندگی مادی و معنوی و پیامد‌های ترک نماز آشنا شوند و بر همین اساس تولید محتوا و آموزش معلمان در این زمینه، مورد توجه قرار گرفته است.
وی از برگزاری بیش از ۲ هزار و ۷۰۰ جشن تکلیف در سال گذشته و حدود ۴ هزار نشست با اولیا و مربیان مدارس خبر داد و افزود: برنامه‌های آموزشی و معرفتی مرتبط با نماز نیز با همکاری مجموعه‌های مختلف، در حال اجراست.
وزیر آموزش و پرورش همچنین به تقسیم کار میان بخش‌های مختلف این وزارتخانه اشاره کرد و گفت: با سازمان‌ها و نهاد‌های زیرمجموعه آموزش و پرورش تفاهم‌نامه‌هایی منعقد شده است تا هر بخش سهم مشخصی در توسعه فرهنگ نماز، داشته باشد.
کاظمی از شکل‌گیری شبکه‌ای متشکل از یک‌هزار و ۸۰۰ راهبر افتخاری نماز در مدارس کشور خبر داد و افزود: این نیرو‌ها با پوشش مدارس، وضعیت اقامه نماز را رصد و آسیب‌شناسی می‌کنند و در مسیر تقویت برنامه‌های نماز به مدارس کمک می‌رسانند.
وی در پایان، تأکید کرد: تنها راه سعادت دانش‌آموزان و جامعه، اقامه نماز است؛ نماز اول وقت، نماز جماعت و نماز باکیفیت. وزیر آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: تربیت تراز بدون نماز معنا ندارد و اقامه نماز، مهم‌ترین اولویت نظام تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران است.
نماز در سیره و اندیشه رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)
در ادامه، دکتر غلامعلی حداد عادل، با اشاره به سیره عبادی رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) گفت: توجه ایشان به نماز تنها در سخن نبود و در تنظیم برنامه‌های روزانه نیز به‌گونه‌ای عمل می‌کردند که برنامه‌ها پیش از نماز پایان یابد یا پس از نماز آغاز شود و وقت نماز، به کار دیگری اختصاص پیدا نکند.
وی، افزود: اهتمام به نماز جماعت، نوافل و رعایت وقت نماز، نشانه توجه جدی رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) به این فریضه بود و این توجه در رفتار و برنامه‌ریزی ایشان، نمود عملی داشت.
حداد عادل با یادآوری حضور رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) در جشن عبادت دختران در ایام نزدیک به دوران کرونا اظهار کرد: همان حضور نیز حامل یک پیام برای جامعه بود و هنوز می‌توان از تصاویر و فیلم‌های آن مراسم برای گسترش فرهنگ نماز در مدارس، استفاده کرد.
جایگاه نماز در اندیشه رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام سپس به جایگاه نماز در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) پرداخت و با طرح این پرسش که «حکومت دینی چه تفاوتی با حکومت غیردینی دارد؟» گفت: حکومت دینی برای اقامه حدود الهی و اجرای احکام الهی تأسیس می‌شود و اگر چنین وظیفه‌ای نداشته باشد، اطلاق صفت دینی بر آن معنای خود را از دست می‌دهد.
وی ادامه داد: برای اقامه دین و اجرای احکام الهی در جامعه دو مسیر وجود دارد؛ یک مسیر، کار فرهنگی، اعتقادی و فکری برای تقویت ایمان، یقین، باور به آخرت و رابطه انسان با خداست و مسیر دیگر، قانون‌گذاری و برخورد قانونی با کسانی است که از حدود الهی، تخطی می‌کنند.
حداد عادل، تأکید کرد: هر دو مسیر لازم است، اما در حکومت دینی، اصل و اولویت با تربیت انسان‌ها بر پایه ایمان درونی است؛ اگر مردم، خداشناس، خداپرست و مطیع خدا تربیت شوند، بخش بزرگی از رفتار‌های دینی از درون خود جامعه شکل می‌گیرد و نیاز به برخورد قانونی، کاهش پیدا می‌کند.
وی با اشاره به مسئله حجاب نیز، گفت: اگر دختران جامعه با اعتقاد به حجاب تربیت شوند، نباید تصور کرد سامان یافتن این موضوع صرفاً با وضع قانون ممکن است؛ اصل، شکل‌گیری باور درونی و تربیت دینی است و قانون برای موارد تخطی از این قاعده عمومی، به کار می‌آید.
نماز؛ مسیر شکل‌گیری ایمان درونی
حداد عادل، نماز را یکی از مهم‌ترین راه‌های این تربیت دانست و گفت: نماز بهترین وسیله برای آشنایی انسان با خدا و تمرین اطاعت و عبادت اوست. خداوند نیز در قرآن می‌فرماید «إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْکَرِ»؛ بنابراین اگر می‌خواهیم فحشا و منکر در جامعه کاهش پیدا کند، باید از مسیر نماز، مردم را با خدا آشنا کنیم.
وی اهتمام به نماز را امری اساسی برای حکومت دینی برشمرد و افزود: حکومت دینی باید از مسیر نماز، زمینه تربیت ایمانی مردم را در مقیاس وسیع فراهم کند تا افراد بر اساس باور درونی خود از گناه و تخلف فاصله بگیرند.
قانون بدون باور عمومی کافی نیست
حداد عادل، با اشاره به تجربه خود در عرصه قانون‌گذاری گفت: هر قانون زمانی قابل اجرا و سودمند است که کسانی که از آن تخطی می‌کنند در اقلیت باشند؛ اگر اکثریت یک جامعه به قانونی باور نداشته باشند و در برابر آن تمکین نکنند، قانون به‌تنهایی نمی‌تواند مسئله را، حل کند.
وی، افزود: برای اجرای مؤثر قانون، مردم باید نسبت به موضوع آن احترام و باور درونی داشته باشند. قانون برای کسانی است که از قاعده عمومی تخطی می‌کنند، اما با وضع قانون نمی‌توان ایمان را در دل مردم ایجاد کرد؛ شکل‌گیری ایمان نیازمند کار طولانی تربیتی است و نماز یکی از بهترین راه‌های آن، به شمار می‌رود.
از نمازخانه‌های ساده غافل نشویم
حداد عادل در بخش دیگری از سخنان خود، با بیان خاطره‌ای از سفر به طبس در فروردین ۱۳۵۰ گفت: در آن زمان، برخی مردم این شهر بخشی ساده از خانه خود را برای نماز ره‌گذران آماده کرده بودند؛ فضایی ساده با امکانات ابتدایی که امکان اقامه نماز را برای مردم، فراهم می‌کرد.
وی همچنین به تجربه‌ای مشابه در شیراز اشاره کرد و افزود: حدود ۲۰ سال پیش نیز در یکی از محله‌های شیراز فردی آپارتمان خود را به نمازخانه تبدیل کرده بود و مردم محله، از آن استقبال می‌کردند.
حداد عادل، تأکید کرد: ساخت مساجد باشکوه و گران‌قیمت خوب است، اما نباید از ایجاد نمازخانه‌های ساده و در دسترس غافل شد. در بسیاری از بوستان‌ها، تفرجگاه‌ها و مسیر‌های جاده‌ای که مردم حضور گسترده دارند، حتی امکانات ساده برای اقامه نماز یا وضو، فراهم نیست.
وی، خاطرنشان کرد: گاهی خانواده‌ای مسافت زیادی را در جاده طی می‌کند، اما در طول مسیر نمازخانه مناسبی در دسترس ندارد؛ این مسائل نیازمند تدبیر و مدیریت است.
حداد عادل در پایان، مدیریت کارآمد را از نیاز‌های جدی حوزه نماز دانست و گفت: کشور در این عرصه نیزبه مدیریت با تدبیر و برنامه‌ریزی مؤثر نیاز دارد و همه کسانی که دل در گرو ادامه راه امام راحل (رحمت‌الله علیه) و رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) دارند، باید به مسئله نماز، اهتمام جدی داشته باشند.
تأکید بر نقش خانواده در تربیت دینی و انس فرزندان با نماز
طیبه ماهروزاده، مادر شهیده زهرا حدادعادل، در ادامه سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز با تأکید بر اهمیت تربیت دینی فرزندان، گفت: خانواده‌ها معمولاً برای آینده مادی فرزندان خود برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری می‌کنند، در حالی که سرمایه‌های معنوی اثری عمیق‌تر و ماندگارتر دارند و می‌توانند خیر دنیا و آخرت را برای آنان، رقم بزنند.
وی با روایت خاطره‌ای از حضور خود در حرم مطهر رضوی در سال ۱۳۶۳، افزود: در آن مقطع، در میان دغدغه‌های مختلفی که درباره آینده فرزندانم داشتم، قرآن را گشودم و با آیه «رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّیّاتِنا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماماً» مواجه شدم؛ آیه‌ای که تنها از صالح‌بودن فرزندان سخن نمی‌گوید، بلکه از رسیدن آنان به جایگاه پیشوایی متقین، سخن می‌گوید.
ماهروزاده، با اشاره به جایگاه ایمان به غیب، اقامه نماز و انفاق در آموزه‌های قرآن تأکید کرد: تربیت دینی علاوه‌بر آثار اخلاقی، بر سلامت روان، روابط اجتماعی و معنا و جهت زندگی انسان اثر می‌گذارد و ایمان به خدا و توکل بر او می‌تواند پشتوانه‌ای برای عبور از اضطراب، ناامیدی و ترس، باشد.
مادر شهیده زهرا حدادعادل، در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دیدگاه‌های امام خمینی (رحمت‌الله علیه) و رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، درباره نماز، گفت: حضور قلب و توجه به معانی نماز از مؤلفه‌های اساسی عبادت است و نماز زمانی به حقیقت خود نزدیک می‌شود که با توجه قلبی و روح بندگی، همراه باشد.
وی افزود: نماز، معراج مؤمن و از سرمایه‌های سعادت انسان در دنیا و آخرت است و حقیقت بندگی نیز زمانی در وجود انسان شکل می‌گیرد که رفتار و انتخاب‌های او، در مسیر اطاعت الهی، قرار گیرد.
ماهروزاده همچنین با اشاره به دیدگاه شهید مرتضی مطهری درباره تربیت دینی کودکان، خاطرنشان کرد: انس با عبادت باید از سال‌های کودکی شکل بگیرد تا انجام تکالیف دینی برای فرزندان به امری پایدار تبدیل شود، اما عبادت نباید به عملی صرفاً عادت‌گونه و بدون نیت و توجه، فروکاسته شود.
وی، تأکید کرد: در تربیت دینی، تنها فراوانی اعمال عبادی ملاک نیست و صداقت، امانت‌داری، اخلاص و توجه قلبی نیز اهمیت دارد؛ از این رو، نماز و دیگر عبادات باید در کنار تربیت اخلاقی و شکل‌گیری رفتار دینی، مورد توجه قرار گیرند.
ماهروزاده در پایان، توکل را یکی از مهم‌ترین آثار ایمان دانست و گفت: انسانی که خداوند را تکیه‌گاه خود می‌داند، در مواجهه با دشواری‌های زندگی، از پشتوانه‌ای معنوی برخوردار است که می‌تواند در آرامش و سلامت روان او، نقش‌آفرین باشد.
مسجد، محور تربیت، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی
حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور، در ادامه سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، مجموعه پیام‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) به اجلاس‌های نماز را منظومه‌ای جامع در حوزه نماز دانست که ابعاد تربیتی، اجتماعی، حکمرانی، فرهنگی و هنری این فریضه را، دربر می‌گیرد.
وی با اشاره به تأکید ویژه رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) بر جایگاه مسجد، گفت: در این نگاه، مسجد صرفاً نمازخانه نیست، بلکه نهادی الهی و مرکز تربیت مؤمن، ارتباط اجتماعی، سیاست، مواسات، انفاق، مهرورزی و ایستادگی در برابر ظلم است.
حاج‌علی‌اکبری، افزود: مسجد هم در تربیت فرد مؤمن نقش دارد هم در جامعه‌پردازی سهیم است و هم زمینه حرکت به سوی تمدن اسلامی را فراهم می‌کند؛ مسیری که در پیام رهبر معظم انقلاب (حفظه‌الله تعالی) به اجلاس امسال نیز، مورد توجه قرار گرفته است.
رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور، با تأکید بر جلوه اجتماعی نماز، خاطرنشان کرد: وقتی از جامعه اسلامی سخن می‌گوییم، نماز جمعی، نماز جماعت و نماز جمعه از مهم‌ترین جلوه‌های آن است و مسجد نیز پایگاهی است که ابعاد مختلف زندگی دینی و اجتماعی در آن، به یکدیگر پیوند می‌خورد.
وی، تأکید کرد: مساجد باید بار دیگر با چنین نگاهی شناخته و احیا شوند؛ هم مساجد موجود نیازمند عمران معنوی و فعال شدن ظرفیت‌های اجتماعی خود هستند و هم در مناطق و شهر‌های جدید باید متناسب با این کارکردها، مسجد ساخته شود.
حاج‌علی‌اکبری از شکل‌گیری ساختار مشترکی برای سامان‌دهی امور مساجد خبر داد و گفت: طی سال‌های اخیر، قرارگاه مرکزی مسجد و ساختار‌های استانی و شهرستانی آن با همکاری نهاد‌های مرتبط شکل گرفته و سند مشترکی نیز در این زمینه، تدوین شده است.
وی با اشاره به راه‌اندازی سامانه اطلاعات مساجد، افزود: اطلاعات بیش از ۷۵ هزار مسجد در این سامانه ثبت شده است و این ظرفیت امکان شناخت دقیق‌تر وضعیت مساجد و برنامه‌ریزی برای تقویت فعالیت آنها را، فراهم می‌کند.
رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور، گفت: در گام نخست، حدود ۱۰ هزار مسجد برای نقش‌آفرینی در حوزه کنشگری و امداد اجتماعی و فعالیت در محیط پیرامونی خود در نظر گرفته شده‌اند و هدف این است که این تجربه به‌تدریج به دیگر مساجد نیز، گسترش یابد.
وی با اشاره به «طرح محراب»، افزود: این مساجد بناست در حوزه‌هایی همچون مواسات، خدمت‌رسانی، امداد و نجات و آمادگی برای شرایط بحران نقش فعال‌تری داشته باشند و محور همه این فعالیت‌ها نیز نماز و جماعت مؤمنان، باشد.
حاج‌علی‌اکبری در پایان، تأکید کرد: مسجد باید در محله به کانونی زنده برای ذکر الهی، تربیت اسلامی، نشر معارف قرآنی، خدمت و مهربانی اجتماعی و تقویت روحیه مقاومت، تبدیل شود.
تأکید بر پیوند اقامه نماز و مقاومت اجتماعی
آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی، نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی و امام جمعه مشهد، در بخش پایانی نوبت صبح سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با قدردانی از تلاش‌های حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی، گفت: فعالیت‌های او در حوزه‌هایی همچون اقامه نماز، تفسیر قرآن و زکات، زمینه‌ساز شکل‌گیری حرکت‌های فراگیر و اثرگذاری در کشور، شده است.
وی با استناد به دعای حضرت ابراهیم (ع) «رَبَّنا لِیُقیمُوا الصَّلاة» تأکید کرد: اقامه نماز فراتر از نمازخواندن فردی است و زمانی تحقق پیدا می‌کند که آثار نماز در زندگی فردی و اجتماعی مردم نمایان شود.
علم‌الهدی، افزود: در کنار فعالیت‌های صورت گرفته برای ترویج نماز، باید وضعیت اقامه نماز در جامعه نیز آسیب‌شناسی شود و بررسی کنیم که آثار تربیتی و اجتماعی این فریضه تا چه اندازه در سبک زندگی، محیط‌های کاری، ادارات، بازار و دیگر عرصه‌های اجتماعی حضور دارد.
وی با اشاره به آیه «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْکَرِ» گفت: یکی از نشانه‌های تحقق اقامه نماز، اثرگذاری آن در کاهش آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی و تقویت ارزش‌های دینی است و دستگاه‌های مسئول نیز باید نسبت به این بعد از اقامه نماز، توجه داشته باشند.
امام جمعه مشهد همچنین با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب (حفظه‌الله) بر نقش اقامه نماز در حرکت جامعه به سوی تمدن اسلامی، خاطرنشان کرد: نماز باید در متن زندگی اجتماعی حضور داشته باشد و آثار آن در رفتار عمومی و ساختار‌های اجتماعی، مشاهده شود.
وی در ادامه، بر ضرورت حفظ وحدت در مواجهه با دشمن تأکید کرد و افزود: وحدت اجتماعی باید در چهارچوب ارزش‌ها و مبانی دینی شکل بگیرد و توجه به انسجام جامعه نباید موجب کم‌رنگ‌شدن مسئولیت‌های دینی و فرهنگی شود.
علم‌الهدی در بخش پایانی سخنان خود، پیوند میان نماز و مقاومت را مورد تأکید قرار داد و گفت: مقاومت جامعه برای استمرار و پایداری به پشتوانه معنوی نیاز دارد و نماز می‌تواند این پشتوانه را تقویت کند.
وی، خاطرنشان کرد: حضور نماز در عرصه اجتماعی، روحیه مقاومت و ایستادگی را تقویت می‌کند و برای تداوم این ظرفیت، باید مظاهر اقامه نماز در زندگی اجتماعی نیز بیش از گذشته تقویت شود.
با پایان سخنان آیت‌الله علم‌الهدی، سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز در نوبت صبح به پایان رسید.
ارائه تجربه‌های اجرایی و پژوهش‌های تخصصی در سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز
نوبت عصر سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز با، ادامه سخنرانی مسئولان و ارائه دیدگاه‌ها درباره جایگاه نماز در عرصه‌های فردی، اجتماعی و مدیریتی در تالار قدس حرم مطهر رضوی، آغاز شد.
به گزارش آستان‌نیوز، نوبت عصر سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، پنجشنبه ۹ مهرماه ۱۴۰۵، پس از پایان برنامه‌های نوبت صبح و با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد و غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، نخستین سخنران این بخش بود.
نماز جماعت؛ فرصتی برای ارتباط بی‌واسطه با مردم
مظفری با اشاره به تجربه‌های مدیریتی خود، گفت: نماز جماعت می‌تواند علاوه‌بر کارکرد عبادی، فرصتی برای حضور مدیران در میان مردم، شناخت مسائل آنان و ارزیابی مستقیم وضعیت دستگاه‌های اجرایی باشد.
وی با بیان خاطره‌ای از دوران مسئولیت خود در فرمانداری افزود: بدون اطلاع قبلی و در زمان نزدیک به نماز به ادارات مختلف سر می‌زدم و پیش از حضور در نماز جماعت، شرایط اداره، نحوه خدمت‌رسانی و وضعیت مراجعه‌کنندگان را از نزدیک، مشاهده می‌کردم.
استاندار خراسان رضوی، ادامه داد: این شیوه در طول حدود یک سال و نیم امکان داد تقریباً همه ادارات شهر چند بار مورد بازدید قرار گیرند و نماز جماعت در کنار کارکرد عبادی، به فرصتی برای شناخت وضعیت ادارات و نحوه پاسخ‌گویی به مردم تبدیل شود.
وی با اشاره به حضور خود در مساجد محلات نیز گفت: پیش از نماز در محله حضور پیدا می‌کردم و سپس در مسجد پای صحبت مردم می‌نشستم؛ در مواردی نیز مسئولان دستگاه‌های مرتبط برای حضور در همان مسجد و پاسخ‌گویی به مسائل مردم دعوت می‌شدند.
مظفری، تأکید کرد: درباره نماز بسیار سخن گفته‌ایم، اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، مشاهده آثار نماز در رفتار و عملکرد کسانی است که مسئولیتی در قبال مردم برعهده دارند.
وی خاطرنشان کرد: آموزه‌های دینی باید در نوع خدمت، رفتار اداری و ارتباط مسئولان با مردم ظهور پیدا کند و نماز نیز در عمل به مسئولیت‌پذیری و خدمت مؤثرتر به جامعه، منجر شود.
ارائه پژوهش دانش‌آموزی درباره نماز و نسل نو
در ادامه اجلاس، محمد قاسمی، دانش‌آموز پایه یازدهم هنرستان استعداد‌های درخشان امیرکبیر مشهد، بخشی از مقاله پژوهشی خود را با موضوع «سلوک با نسل نو و ترغیب کودکان و نوجوانان به اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)» ارائه کرد.
وی با تأکید بر ظرفیت‌های معنوی نسل نوجوان گفت: در تربیت دینی نباید با نگاه منفی به نسل نو نگریست و لازم است مفاهیم و معارف نماز به‌صورت هنرمندانه، متناسب با زبان نوجوان و به دور از تحمیل، ارائه شود.
قاسمی، افزود: الگوسازی عملی، دعوت محبت‌آمیز و پرهیز از اجبار از مهم‌ترین مؤلفه‌های جذب نسل جدید به نماز است و سیره عملی رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، نیز بر تقدم رفتار و الگوی عینی بر توصیه صرف، تأکید دارد.
وی با اشاره به راهکار‌های استخراج شده در این پژوهش، اهتمام به نماز اول وقت و تنظیم برنامه زندگی با وقت نماز، توجه و حضور قلب و انس مستمر با قرآن و دعا را از جمله راهبرد‌های مؤثر برای تقویت ارتباط نوجوانان با نماز، برشمرد.
این دانش‌آموز پژوهشگر، هماهنگی میان خانواده، مدرسه و رسانه را از الزامات تربیت دینی نسل جدید دانست و گفت: خانواده نخستین بستر شکل‌گیری باورهاست، مدرسه می‌تواند زمینه تجربه جمعی نماز را فراهم کند و رسانه نیز با تولید محتوای جذاب و متناسب با زبان نسل جدید نقش مؤثری در این زمینه دارد.
قاسمی در بخش دیگری از ارائه خود تأکید کرد: عینیت و الگوسازی در دعوت نسل جدید به نماز، اثری فراتر از توصیه‌های زبانی دارد و در کنار آن باید محبت‌ورزی و همراهی نهاد‌های تربیتی مورد توجه قرار گیرد.
وی در پایان، اختصاص توجه و امکانات بیشتر به نمازخانه‌ها، ایجاد بستری برای پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و شبهات نوجوانان و برگزاری نشست‌های گفت‌وگومحور میان دانش‌آموزان و مسئولان درباره نماز را از پیشنهاد‌های کاربردی این پژوهش عنوان کرد.
بررسی شکاف میان رهنمود‌های نماز و تکالیف اجرایی دستگاه‌های آموزشی
ملیحه ترزفان، در ارائه مقاله خود با عنوان «از رهنمود تا تکلیف؛ سنجش شکاف ترجمه سیاستی میان پیام‌های رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) به اجلاس‌های سراسری نماز و تکالیف رسمی دستگاه‌های آموزشی»، فاصله میان رهنمود‌های مطرح شده در پیام‌های نماز و نحوه تبدیل آنها به تکالیف اجرایی در نظام آموزشی را، بررسی کرد.
وی، گفت: در این پژوهش، ۳۲ پیام رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، با تکالیف و اسناد اجرایی چهار مجموعه آموزشی شامل وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی، مقایسه شده است.
ترزفان، افزود: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد تقریباً هیچ یک از موضوعات اصلی مورد تأکید در این پیام‌ها بدون تکلیف اجرایی نمانده، اما مسئله اصلی در مرحله تبدیل رهنمود‌ها به سیاست اجرایی شکل می‌گیرد؛ جایی که برخی اهداف به شاخص‌های ساده و قابل شمارش، تقلیل پیدا می‌کنند.
وی برای نمونه به موضوع مسجد اشاره کرد و گفت: در پیام‌های رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)، مسجد تنها یک فضای فیزیکی نیست، بلکه باید محل حضور، ارتباط و فعالیت جوانان باشد، اما در برخی اسناد اجرایی، این مطالبه بیشتر به وجود نمازخانه، ساخت مسجد یا تأمین ظرفیت فیزیکی محدود شده است.
ترزفان تأکید کرد: ساخت فضا و فراهم‌کردن امکانات ضروری است، اما به‌تنهایی نشان نمی‌دهد هدف تربیتی محقق شده است؛ همان‌طور که ساخت کتابخانه لزوماً به معنای کتاب‌خوان‌شدن دانش‌آموزان نیست.
وی یکی دیگر از مسائل شناسایی شده در این پژوهش را غلبه «گزارش فعالیت» بر «سنجش نتیجه» دانست و گفت: اعلام تعداد نشست‌ها، جشنواره‌ها یا مسابقات نشان‌دهنده حجم فعالیت است، اما پرسش اصلی این است که این اقدامات چه تغییری در مشارکت دانش‌آموزان و دانشجویان و ارتباط آنان با نماز، ایجاد کرده است.
ترزفان، افزود: در پیام‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه)، بر سنجش نتیجه و اثر اقدامات تأکید شده و صرف انجام برنامه نمی‌تواند معیار موفقیت باشد.
وی همچنین به جایگاه امام جماعت اشاره کرد و گفت: در برخی اسناد، حضور امام جماعت به‌عنوان یک شاخص اجرایی دیده می‌شود؛ در حالی که در رهنمود‌های مورد بررسی، نقش او فراتر از اقامه نماز و مبتنی بر ارتباط با مخاطب و اثرگذاری تربیتی است.
ترزفان با اشاره به نتایج مقایسه دستگاه‌های آموزشی گفت: وزارت آموزش و پرورش به‌واسطه برخورداری از طرح جامع نماز، در برخی زمینه‌ها از جمله پیش‌بینی منابع و توجه به سنجش نتایج، وضعیت منسجم‌تری دارد.
وی در پایان، تدوین یک سند تربیتی واسط برای آموزش عالی را از پیشنهاد‌های اصلی پژوهش دانست و تأکید کرد: چنین سندی می‌تواند رهنمود‌های کلان را از زبان آیین‌نامه‌ای به برنامه‌های تربیتی مشخص، قابل اجرا و قابل ارزیابی، تبدیل کند.
مسجد؛ پایگاه پیوند عبادت و خدمت اجتماعی
حجت‌الاسلام والمسلمین سید جواد بهشتی، مشاور علمی و فرهنگی ستاد اقامه نماز، در میزگرد تخصصی سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با تأکید بر پیوند عبادت و خدمت اجتماعی گفت: در آموزه‌های قرآن، نماز در کنار مسئولیت‌های اجتماعی و خدمت به مردم قرار گرفته و این پیوند در سیره رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه) نیز، به‌صورت عملی دیده می‌شود.
وی با اشاره به خاطراتی از حضور رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) در حوادث و بحران‌ها، افزود: در جریان رخداد‌هایی مانند سیل و زلزله، مسجد می‌تواند به پایگاهی برای امدادرسانی، سازماندهی کمک‌های مردمی و رسیدگی به نیاز‌های مردم تبدیل شود و همین همراهی عبادت با خدمت، ظرفیت اجتماعی مسجد را آشکار می‌کند.
بهشتی همچنین با اشاره به سال‌های مبارزه و زندان رهبر شهید انقلاب اسلام (رحمت‌الله علیه)، گفت: در خاطرات ایشان، نماز، قرآن و دعا در شرایط سخت و دوران زندان به‌عنوان پشتوانه‌ای برای تحمل دشواری‌ها و استمرار مبارزه، مورد توجه قرار گرفته است.
وی، تأکید کرد: مسجد در نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) صرفاً محل اقامه نماز نبود، بلکه پایگاهی برای هدایت، تربیت، ارتباط با مردم و خدمت اجتماعی به شمار می‌رفت و این نگاه از سال‌های پیش از انقلاب در سیره عملی ایشان دیده می‌شد.
مشاور علمی و فرهنگی ستاد اقامه نماز با اشاره به حدیثی درباره پیوند محبت خدا، پیامبر اکرم (ص)، اهل‌بیت (ع)، قرآن و مسجد افزود: ایشان در حوزه‌های توحید، سیره پیامبر اکرم (ص)، معارف اهل‌بیت (ع)، قرآن و مسجد اهتمام ویژه‌ای داشتند و مسجد در این منظومه جایگاهی محوری پیدا می‌کند.
بهشتی در پایان، با بیان خاطره‌ای از حضور رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) در یکی از سفر‌های خانوادگی گفت: حتی در چنین موقعیتی نیز توجه ایشان به مسجد و نماز جماعت ادامه داشت و در مسجدی که امام جماعت آن حضور نداشت، مسئولیت اقامه نماز جماعت و بیان معارف دینی را، برعهده گرفتند.
نماز اول وقت؛ الگویی که باید در رفتار دیده شود
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدنبی موسوی‌فرد، نماینده ولی‌فقیه در خوزستان و امام جمعه اهواز، در این میزگرد بر جایگاه نماز اول وقت در سیره عملی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) تأکید کرد و گفت: اهمیت نماز زمانی برای جامعه ملموس می‌شود که در رفتار و تصمیم‌های روزمره افراد، به‌ویژه مسئولان، دیده شود.
وی با مرور نمونه‌هایی از زندگی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه)، افزود: اهتمام ایشان به نماز محدود به توصیه و سخن نبود و در موقعیت‌های مختلف، حتی هنگام سفر و برنامه‌های فشرده، وقت نماز بر دیگر امور مقدم دانسته می‌شد.
موسوی‌فرد با اشاره به تجربه‌هایی از حضور در میان مردم خاطرنشان کرد: حتی زمانی که مسئولان برای رسیدگی به مشکلات مردم یا حضور در یک منطقه گرد هم آمده‌اند، فرارسیدن وقت نماز نباید به حاشیه برود و اقامه نماز اول وقت خود می‌تواند پیامی عملی درباره جایگاه این فریضه، باشد.
امام جمعه اهواز، تأکید کرد: الگوسازی عملی در دعوت مردم به نماز اثری بیش از توصیه زبانی دارد و وقتی جامعه ببیند فردی در عمل برای نماز اول وقت اهمیت قائل است، این رفتار می‌تواند به یک الگوی تربیتی تبدیل شود.
وی با اشاره به ضرورت توجه خانواده‌ها و مجموعه‌های تربیتی به این مسئله افزود: انس با نماز باید از دوران کودکی شکل بگیرد و رفتار والدین، مربیان و مسئولان در این زمینه بیش از سخن آنان بر نسل جدید، اثر می‌گذارد.
موسوی‌فرد در پایان، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی را نیز از الگو‌های عملی اهتمام به نماز دانست و بر ضرورت تقویت فرهنگ نماز اول وقت در زندگی فردی و اجتماعی تأکید کرد.
نماز اول وقت و انس با قرآن در سیره امام خمینی (ره)
آیت‌الله محمدرضا ناصری، نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه یزد، بخش عمده سخنان خود در میزگرد تخصصی اجلاس را به بیان خاطراتی از سیره عبادی و مبارزاتی امام خمینی (ره) اختصاص داد و تأکید کرد: توجه به نماز در زندگی امام (ره)، از عرصه شخصی جدا نبود و در حساس‌ترین مقاطع مبارزه نیز در رفتار ایشان، نمود داشت.
وی با اشاره به جایگاه نماز به‌عنوان «ستون دین»، گفت: اهتمام امام خمینی (ره) به نماز اول وقت در موقعیت‌های مختلف، از دوران حضور در نجف تا سال‌های مبارزه و اقامت در فرانسه، استمرار داشت و برنامه‌ها و دیدار‌های سیاسی نیز این توجه را، تحت‌الشعاع قرار نمی‌داد.
ناصری، با بازگویی خاطره‌ای از روز‌های اقامت امام خمینی (ره) در نوفل‌لوشاتو، افزود: در آن مقطع که خبرنگاران رسانه‌های مختلف جهان برای گفت‌و‌گو با امام حضور پیدا می‌کردند، در میانه یکی از مصاحبه‌ها امام از وقت سؤال کردند و با اطلاع از فرا رسیدن زمان نماز، مصاحبه را متوقف کردند تا نماز اول وقت را اقامه کنند و سپس گفت‌و‌گو ادامه یابد.
امام جمعه یزد این رفتار را نمونه‌ای عملی از تبلیغ نماز دانست و تأکید کرد: در شرایطی که نگاه رسانه‌های جهان متوجه امام بود، مقدم داشتن نماز بر مصاحبه، بدون نیاز به سخنرانی درباره اهمیت نماز، خود پیامی روشن از جایگاه این فریضه، ارائه می‌کرد.
وی همچنین به انس مستمر امام خمینی (ره) با قرآن اشاره کرد و گفت: قرآن همواره همراه ایشان بود و امام (ره) در برخی مقاطع، روزانه تا ۱۰ جزء قرآن تلاوت می‌کردند؛ انس با قرآن در کنار نماز اول وقت، بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی عبادی ایشان بود.
ناصری با اشاره به خاطرات دیگری از حضور امام خمینی (ره) در نجف، زیارت حرم امیرالمؤمنین (ع) و توجه ایشان به آداب عبادت، خاطرنشان کرد: آنچه می‌تواند نماز را در جامعه ترویج کند، پیش از توصیه و سخن، مشاهده این اهتمام در رفتار و سبک زندگی افراد است.
تأکید بر برنامه‌ریزی عملی برای تقویت مساجد و اقامه نماز
آیت‌الله قربانعلی دری‌نجف‌آبادی، نماینده ولی‌فقیه در استان مرکزی و امام جمعه اراک، در میزگرد تخصصی سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با مرور سیره علمی و عملی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه)، اهتمام ایشان به نماز جماعت، نماز جمعه، نوافل، نماز شب و حضور مستمر در مسجد را نمونه‌ای از پیوند عبادت با مسئولیت اجتماعی، دانست.
وی با اشاره به سابقه فعالیت‌های مسجدی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) از سال‌های پیش از انقلاب، گفت: مسجد در این سیره تنها محل اقامه نماز نبود، بلکه بستری برای تربیت، تبیین معارف دینی و ارتباط با مردم به شمار می‌رفت و این نگاه در دوره‌های مختلف زندگی ایشان، استمرار داشت.
دری‌نجف‌آبادی همچنین به انس رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) با قرآن، نهج‌البلاغه، دعا و توسل اشاره کرد و افزود: توجه به نماز شب و عبادت در شرایط دشوار، بخشی از سیره معنوی ایشان بود و این پشتوانه عبادی در استقامت و حضور در عرصه‌های مختلف نیز نمود پیدا می‌کرد.
امام جمعه اراک در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت زمان‌شناسی تأکید کرد و گفت: در شرایط حساس باید مسائل اصلی و اولویت‌های جامعه به‌درستی تشخیص داده شوند و اجازه نداد موضوعات فرعی جای مسائل اصلی را، بگیرند.
وی با استناد به آیات سوره حج، اقامه نماز را از مسئولیت‌های بنیادین جامعه و حکومت اسلامی دانست و تأکید کرد: قدرت و امکاناتی که در اختیار جامعه اسلامی قرار گرفته، باید در خدمت اقامه دین و تقویت ارزش‌هایی مانند نماز، قرار گیرد.
دری‌نجف‌آبادی سپس به وضعیت مساجد پرداخت و گفت: برای توسعه ظرفیت مساجد، به‌ویژه در مناطقی که با کمبود فضای مناسب یا امکانات روبه‌رو هستند، باید برنامه‌ای مشخص و عملیاتی تدوین شود و صرف بیان اهمیت مسجد و نماز، کافی نیست.
وی افزود: مدارس، دانشگاه‌ها، آموزش و پرورش، رسانه ملی، روحانیت و دیگر مجموعه‌های فرهنگی و اجرایی باید سهم خود را در این برنامه مشخص کنند و برای هر سال اهداف روشن و قابل سنجشی داشته باشند.
نماینده ولی فقیه در استان مرکزی، با تأکید بر ضرورت ارزیابی نتایج برنامه‌ها، خاطرنشان کرد: تدوین برنامه زمانی ارزشمند است که میزان تحقق آن نیز سنجیده شود؛ باید روشن باشد چه مقدار از اهداف تعیین‌شده عملی شده و چه موانعی مانع تحقق بخش دیگر آن، بوده است.
وی در ادامه، به آثار فردی و اجتماعی نماز اشاره کرد و گفت: نماز تنها یک عمل فردی نیست، بلکه در تقویت استقامت، پایداری در برابر دشواری‌ها، انسجام اجتماعی و تقویت روحیه معنوی انسان اثرگذار است.
دری نجف‌آبادی با اشاره به اهمیت حضور قلب در نماز افزود: آثار عمیق نماز زمانی در شخصیت انسان شکل می‌گیرد که عبادت با توجه، صفا و حضور قلب همراه باشد؛ چنین نمازی می‌تواند در ساختن شخصیت معنوی و ملکوتی انسان نقش داشته باشد.
وی همچنین با اشاره به نمونه‌هایی از تاریخ علمای دینی و آثار اجتماعی دعا و نماز، تأکید کرد: تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد ارتباط عمیق با خداوند و اعتماد به نماز و دعا، در موقعیت‌های دشوار می‌تواند منشأ امید، پایداری و حرکت اجتماعی، باشد.
امام جمعه اراک در پایان، با اشاره به سیره امام خمینی (رحمت الله علیه) و رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) گفت: نماز، دعا، توسل و ارتباط مستمر با خداوند از پشتوانه‌های اصلی حرکت و استقامت آنان بود و اگر قرار است فرهنگ اقامه نماز در جامعه گسترش یابد، این پیوند باید در زندگی فردی، مدیریت اجتماعی و عملکرد نهاد‌ها نیز، دیده شود.
تأکید بر نقش عملی رهبری در گسترش فرهنگ قرآن و نماز
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدابوالحسن نواب، مؤسس دانشگاه ادیان و مذاهب، در بخش پایانی میزگرد تخصصی سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با مرور چند تجربه از سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بر نقش رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) در تقویت فرهنگ قرآن و نماز، تأکید کرد.
وی با اشاره به خاطره‌ای از حضور جمعی از حافظان قرآن ارتش پاکستان در ایران گفت: مشاهده حضور گسترده حافظان قرآن در میان نیرو‌های مسلح آن کشور، در آن سال‌ها برای ما قابل توجه بود، اما در سال‌های بعد، توجه به آموزش و حفظ قرآن در میان نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران نیز، گسترش پیدا کرد.
نواب در محور دیگری از سخنان خود به مسئله نماز پرداخت و افزود: در سال‌های نخست انقلاب، وضعیت نماز در برخی برنامه‌ها و مناسک جمعی با آنچه امروز شاهد آن هستیم فاصله داشت، اما تأکیدات امام خمینی (رحمت‌الله علیه) و رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) سبب شد توجه به نماز، از جمله در حج و آیین‌هایی مانند نماز ظهر عاشورا، جایگاه پررنگ‌تری پیدا کند.
وی گفت: رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) در جلسات مختلف، نماز را تنها در حد توصیه زبانی مطرح نمی‌کردند، بلکه از روحانیون و مسئولان می‌خواستند برنامه‌ها و جلسات خود را با وقت نماز تنظیم کنند و این اهتمام در رفتار شخصی ایشان نیز دیده می‌شد.
مؤسس دانشگاه ادیان و مذاهب، یکی دیگر از موضوعات مورد توجه رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) را نحوه معرفی پیامبر اکرم (صل الله علیه وآله) در ادبیات دینی دانست و با اشاره به رواج تعبیر «پیامبر اعظم، (صل الله علیه وآله)» گفت: این نوع نام‌گذاری و تأکید بر جایگاه پیامبر اکرم (صل الله علیه وآله)، بخشی از رویکردی بود که به اعتقاد او در اصلاح و تقویت تصویر اسلام در عرصه عمومی و بین‌المللی اثرگذار بوده است.
نواب همچنین با اشاره به مقاله‌ای که سال‌ها پیش درباره اقدامات رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) نوشته بود، خاطرنشان کرد: برخی اقدامات عملی ایشان در حوزه قرآن، نماز و معرفی معارف اسلامی، در نوع نگاه دیگران به جمهوری اسلامی و تشیع نیز، اثر داشته است.
وی در پایان با اشاره به استمرار برخی شبهات و تلاش‌ها برای ایجاد اختلاف میان شیعه و اهل‌سنت تأکید کرد: در برابر این جریان‌ها باید با تکیه بر معارف اصیل قرآن و سیره پیامبر اکرم (ص)، تصویر حقیقی اسلام و تشیع را در جهان معرفی کرد و برای تقویت وحدت و رفع سوءبرداشت‌ها تلاش داشت.
از محراب تا میدان؛ نماز در سیره شهید سلامی
ریحانه سلامی، دختر سپهبد شهید حسین سلامی، در بخش دیگری از سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، از پیوند نماز با مسئولیت، مقاومت و خدمت سخن گفت و تأکید کرد: نماز از محراب آغاز می‌شود، اما اثر آن باید تا میدان مسئولیت اجتماعی، امتداد پیدا کند.
وی نماز را سرچشمه آرامش، استحکام اراده، عمق ایمان و زنده ماندن امید دانست و گفت: این چهار سرمایه، همان پشتوانه‌هایی هستند که انسان و جامعه در دشوارترین آزمون‌ها به آن نیاز دارند، زیرا انسانی که عظمت خداوند را درک کرده باشد، قدرت‌های دیگر در نگاه او کوچک می‌شوند و توان ایستادگی پیدا می‌کند.
سلامی با اشاره به تفاوت میان «نماز خواندن» و «اقامه نماز» افزود: اقامه نماز یعنی یاد خدا در تمام ساحت‌های زندگی حضور داشته باشد؛ از خانواده و روابط اجتماعی تا خدمت، ایثار و دفاع از حق. اگر نماز حقیقتاً اقامه شود، صف‌های جماعت می‌توانند به صف‌های خدمت، همدلی، مسئولیت‌پذیری و دفاع از حق تبدیل شوند.
وی با اشاره به سیره رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) گفت: نماز در نگاه ایشان برنامه‌ای در حاشیه مسئولیت‌ها نبود، بلکه روح و جهت‌دهنده همه مسئولیت‌ها به شمار می‌رفت. تأکید مستمر ایشان در پیام‌های اجلاس‌های نماز نیز از همین نگاه برخاسته بود؛ تربیت انسانی که یاد خدا او را در انجام مسئولیت‌های اجتماعی استوار کند.
دختر شهید سلامی همچنین از تجربه شخصی خود در همراهی با رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) یاد کرد و گفت: با فرارسیدن وقت نماز و شنیده‌شدن اذان، ایشان به نماز می‌ایستادند و چنان به عبادت توجه داشتند که تقدم دعوت خدا بر دیگر مشغله‌ها به‌وضوح در رفتارشان دیده می‌شد.
وی تأکید کرد: دعوت به نماز زمانی در جان مخاطب می‌نشیند که دعوت‌کننده، خود نخستین پاسخ‌دهنده به آن باشد و این ویژگی در سیره عملی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه)، به‌روشنی مشاهده می‌شد.
سلامی سپس به سیره عبادی پدرش پرداخت و گفت: سپهبد شهید حسین سلامی، نماز را بزرگ‌ترین تکلیف الهی می‌دانست و معتقد بود قدرت حقیقی زمانی شکل می‌گیرد که انسان به قدرت الهی متصل باشد، از قرآن الهام بگیرد و ایمان را از لفظ به عمل، تبدیل کند.
وی افزود: شهید سلامی نماز را «راه» می‌دانست؛ راهی برای رسیدن به عزت، مقاومت، آرامش و پیروزی. این نگاه تنها در سخنان او نبود و در زندگی خانوادگی و خلوت‌های شخصی‌اش نیز دیده می‌شد.
دختر شهید سلامی با بیان خاطراتی از عبادت‌های پدرش گفت: در قنوت‌های نماز برای ظهور حضرت ولی‌عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، پیروزی رزمندگان اسلام، خانواده و پدر و مادر خود دعا می‌کرد و در این دعاها، مسئولیت نسبت به خانواده و امت در کنار یکدیگر قرار داشت.
وی همچنین از اهتمام ویژه پدرش به نماز شب سخن گفت و افزود: با وجود مسئولیت‌ها و خستگی‌های فراوان، حتی اگر نیمه‌شب به استراحت می‌رفت، بدون ساعت بیدارباش برای عبادت، تفکر و تضرع برمی‌خاست و روز‌های پرمسئولیت او از همین سحر‌ها جان می‌گرفت.
سلامی نماز اول وقت را نیز یکی از دغدغه‌های همیشگی پدرش دانست و گفت: شهید سلامی نه‌تنها خود بر نماز اول وقت اهتمام داشت، بلکه خانواده و نزدیکانش را نیز به آن توصیه می‌کرد و تلاش داشت نمازهایش را با همان لباس خدمت و جهاد اقامه کند.
وی در پایان با قدردانی از حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی، خانه و مسجد را دو بستر اصلی تربیت دینی دانست و تأکید کرد: خانه‌ای که در آن نماز با محبت همراه باشد، نخستین مدرسه بندگی کودک خواهد بود و مسجدی که مأمن مردم و شنونده سخن آنان باشد، می‌تواند دل نسل جوان را به خود، نزدیک کند.
مطالب مرتبط
ارسال نظرات
- پربازدیدترین
- آخرین اخبار
پخش زنده
تلویزیون اینترنتی آستان نیوز
پویش ها
