اقامه نماز در کشوری که پرچم اسلام ناب محمّدی (ص) را برافراشته در زمره اهمّ امور است

به گزارش آستان‌نیوز، سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، پنجشنبه ۹ مهرماه ۱۴۰۵، در حرم مطهر رضوی آغاز به کار کرد و در نخستین بخش این اجلاس، پیام رهبر معظم انقلاب (حفظه‌الله تعالی) توسط حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قمی، معاون ارتباطات و امور بین‌الملل دفتر رهبر معظم انقلاب، قرائت شد. در این پیام آمده است:

«بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحیم

توجّه به امر والای «اقامه نماز» و به‌صورت خاص برگزاری اجلاس نماز، از جمله اقدامات ضروری و بایسته‌ای است که از ابتدای دهه هفتاد در کشور به همّت عالِم مجاهد و مردمی، استاد قرآن و مبلّغ زبردست، حجة‌الاسلام‌والمسلمین قرائتی دامت‌برکاته شکل گرفته است. اهتمام ویژه رهبر عظیم‌القدر شهید (اعلی‌الله‌مقامه‌الشّریف) به این امر و توصیه‌های مهم، مستمر و مؤکّد ایشان در پیام‌های مربوط به سی و دو اجلاس گذشته نیز، بر اهمیّت این خطّ‌مشی می‌افزاید.

بی‌شک سخن گفتن یا نوشتن پیرامون نماز، در شأن و تراز وحی الهی و کلمات پیامبر اکرم (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم و ائمّهٔ معصومین علیهم‌الصّلاة و السّلام) است و قلم امثال این‌جانب، کوچک‌تر از آن است که در باب عمق معارف نماز مطلبی بنگارد، امّا هویّت و اقتضائات جامعهٔ اسلامی و وظایف خادمان آن خصوصاً رهبری انقلاب اسلامی چنان ایجاب می‌کند که چند جمله‌ای از این جهت برای خودم و آحاد مردم و مسئولان متذکّر شوم.

نماز از جمله زیباترین نعمت‌های بزرگ حضرت حق جلّ‌وعلا، برترین نهاد و نماد و ستون دین، رشته اتّصال هر یک از ما برای ارتباط نزدیک و مستقیم با منبع لایتناهی و لایزال الهی است. این اکسیر فلاح و رستگاری و رکن حیات طیّبه، هم پشتوانه مستحکم و مستمر و ذخیره تمام‌نشدنی انسان در مبارزه با شیطان نفس و شیطان‌های دنیوی است، و هم چشمه جوشان عشق و امید و مهربانی و آرامش است و نزول برکات و فراوانی ارزاق الهی از ناحیه اقامه نماز و استغفار صورت گرفته و افزایش می‌یابد.

امّا فریضه نماز، تنها یک تکلیف فردی نیست و بنا بر آموزه قرآن، برپاداشتن نماز، اوّلین ثمره و نشانه حکومت صالحان است که «اَلّذینَ اِنْ مَکَّنّاهُم فی الأرضِ اَقاموا الصَّلاة». بیان این آیه دقیقاً پس از آیهٔ وعدهٔ نصرت الهی در مورد یاران خداوند متعال و جهاد آنها در سوره مبارکه حج نشان می‌دهد اقامه نماز به‌عنوان تکیه‌گاه مستحکم ذکر خدا و امید و اعتماد به او، نقش ویژه‌ای در جهاد و فتح و ظفر در میدان‌های مبارزه خصوصاً میدان مبارزه‌ای که امروز پیش روی ملّت ایران است، دارد.

امروز که شرط مُکنت و قدرت مردم عزیز ایران بیش از پیش فراهم شده است، یکایک ملّت مبعوث، مخاطب این دستور مکرّر الهی برای اقامه نماز هستند که «اَقیموا الصَّلاة». علاوه بر این، همه اشخاص مؤثّر در جامعه از پدران و مادران و خانواده‌ها تا معلّمان و دوستان، از اساتید و نخبگان تا چهره‌های شناخته شده و افراد مشهور، و نیز تمامی نهاد‌ها و دستگاه‌های فرهنگ‌ساز از جمله مساجد، نماز‌های جمعه، مدارس، دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیّه، صداوسیما، فعّالان فرهنگی و اجتماعی، و بسیج مردمی خصوصاً آنهایی که با قشر نوجوان و جوان در ارتباط هستند، مسئولیت مضاعف در این امر دارند.

اقامه نماز در همه مراحل تکمیلی و سطوح تکاملی‌اش در پهنه جامعه و کشوری که پرچم اسلام ناب محمّدی (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را برافراشته و به حاکمیّت اسلام مفتخر شده، در زمره اهمّ امور است و برای فراهم شدن زمینه طیّ طریق از مرحله نهضت و انقلاب اسلامی تا مرحله جامعه اسلامی، امری ضروری است و بعد از آن است که نِیل به مرحله تمدّن اسلامی، میسور خواهد شد.

نهادینه شدن و فراگیر و همگانی شدن نماز و آنگاه تلاش عمومی برای نیکو به‌جای آوردن آن، دو ضلع اصلی خطّ تلاش برای وصول به این مهم است و آبادانی مساجد و سایر تمهیدات برای گسترش کمیّت و ارتقاء کیفیّت صوری نماز‌های جماعت و جمعه، مقدّمات لازم برای دست یافتن به این مقصد مهم می‌باشند. در همه این موارد، نقش ائمّه جماعات و جمعه که باید مأمن مردم و گوش شنوا و پذیرای درد دل‌های ایشان باشند، بسیار برجسته است.

امیدوارم که با تفضّلات الهی و توجّه و دعای خاصّ سَرورمان (عجّل‌الله تعالی فرجه‌الشّریف)، ملّت و کشور عزیزمان در امر اقامه نماز و بهره‌مندی از فیوضات و برکات آن موفّق و مؤیّد باشند.

تأکید بر نقش رفتار عملی در ترویج نماز

در ادامه این اجلاس سراسری، آیت الله احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی، با مرور بخش‌هایی از پیام‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، که به دوره‌های مختلف اجلاس سراسری نماز ارسال کرده بودند، به جایگاه این فریضه در منظومه فکری ایشان پرداخت و از ابتکار و تلاش‌های حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی در شکل‌گیری و استمرار اجلاس‌های نماز، قدردانی کرد.

تولیت آستان قدس رضوی، تأکید کرد: ترویج نماز تنها با بیان فضائل و تولید محتوای معرفتی محقق نمی‌شود و باید علل بی‌اعتنایی بخشی از جامعه به این فریضه با کمک صاحب‌نظران تعلیم و تربیت، جامعه‌شناسی و روان‌شناسی، مورد بررسی قرار گیرد.

وی، افزود: رفتار، گفتار و سلوک اجتماعی نمازگزاران و همچنین عملکرد نهاد‌های دینی می‌تواند بر نگاه دیگران به نماز و ارزش‌های دینی اثر بگذارد و فراهم‌کردن فضا‌های پاکیزه، آراسته و در شأن نماز نیز، خود بخشی از دعوت عملی به این فریضه است.

ضرورت رفتن به سراغ نسل جدید برای ترویج نماز

در ادامه این اجلاس سراسری، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی، رئیس ستاد اقامه نماز کشور، با اشاره به نکته‌ای تفسیری به نقل از آیت‌الله العظمی وحید خراسانی گفت: حضرت ابراهیم (ع) در قرآن دو بار درباره فرزندان خود سخن می‌گوید؛ یک‌بار در مسئله امامت و رهبری و بار دیگر درباره اقامه نماز و نمازگزار بودن نسلش که نشان‌دهنده جایگاه ویژه نماز در تربیت نسل است.

وی با اشاره به سیره امام رضا (ع) افزود: در یکی از مناظرات مهم آن حضرت با یکی از بزرگان صابئین، بحث به مرحله‌ای حساس رسیده بود و طرف مقابل آمادگی بیشتری برای پذیرش سخن امام پیدا کرده بود، اما با فرا رسیدن وقت نماز، امام رضا (ع) ادامه بحث را متوقف کردند و نماز را مقدم دانستند.

قرائتی ادامه داد: در نمونه‌ای دیگر نیز امام رضا (ع) هنگام نوشتن، با شنیدن صدای اذان کار را رها کردند و برای نماز برخاستند؛ این رفتار نشان می‌دهد که جایگاه نماز باید در عمل و سبک زندگی نیز دیده شود؛ نه این‌که تنها درباره اهمیت آن سخن گفته شود.

رئیس ستاد اقامه نماز با تأکید بر ضرورت توجه به شیوه تبلیغ معارف دینی گفت: با همه مخاطبان نمی‌توان به یک زبان سخن گفت و برای ارتباط با گروه‌های مختلف، از کودکان و نوجوانان تا دیگر اقشار جامعه، باید روش و زبان متناسب با آنان را پیدا کرد.

وی تأکید کرد: برای ارتباط با کودکان و نوجوانان نباید منتظر ماند تا آنان به سراغ مجموعه‌های دینی بیایند؛ بلکه باید به سراغ آنان رفت و تبلیغ را به‌صورت فعال و چهره‌به‌چهره دنبال کرد.

قرائتی «تبلیغ تن‌به‌تن» و جلسات خانگی را از ظرفیت‌های مهم در گسترش معارف دینی دانست و افزود: بسیاری از ارتباط‌های مؤثر تربیتی و دینی می‌تواند در همین جمع‌های کوچک و ارتباط مستقیم با افراد شکل بگیرد.

وی همچنین با اشاره به یک اصل قرآنی درباره انجام مسئولیت‌ها گفت: هر کاری باید تا حد امکان درست و کامل انجام شود و اگر امکان انجام کامل آن وجود ندارد، نباید اصل کار را کنار گذاشت؛ بلکه باید همان مقدار مقدور را نیز انجام داد.

رئیس ستاد اقامه نماز در بخش دیگری از سخنانش به خاطره‌ای از سال‌های پیش از انقلاب و آشنایی خود با رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، در مشهد اشاره کرد و از تجربه‌های خود در زمینه شیوه‌های تبلیغ و ارتباط با نسل جوان سخن گفت.

تجلیل از خانواده شهدا و دستگاه‌های برتر حوزه نماز

در ادامه سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، آیین تجلیل از خانواده جمعی از شهدای والامقام و دستگاه‌های شایسته تقدیر در ارزیابی عملکرد اقامه نماز، برگزار شد.

این بخش با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی؛ مصطفی فیضی، قائم‌مقام تولیت آستان قدس رضوی؛ حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور؛ علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش؛ محمد اسلامی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی، و جمعی دیگر از مسئولان، برگزار شد.

در بخش تجلیل از خانواده شهدا، از خانواده شهیده زهرا حداد عادل، سپهبد شهید حسین سلامی و خانواده شهیدان شوشتری قدردانی و یاد این شهدا در جمع حاضران، گرامی داشته شد.

همچنین در ادامه این بخش، از سردار شهید محمد کاظمی یاد شد.

در این آیین، هدایایی شامل تفسیر نور حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی، انگشتر متبرک رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه) و لوح‌های تقدیر به خانواده شهدا و برگزیدگان، اهدا شد.

در ادامه، دستگاه‌های شایسته تقدیر در ارزیابی عملکرد اقامه نماز معرفی و تجلیل شدند. وزارت آموزش و پرورش، سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی ایران، سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کمیته امداد امام خمینی (ره)، وزارت امور اقتصادی و دارایی، بنیاد شهید و امور ایثارگران و وزارت نیرو از جمله مجموعه‌هایی بودند که در این بخش، مورد تقدیر قرار گرفتند.

در ادامه، بانک کشاورزی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان اوقاف و امور خیریه نیز در شمار دستگاه‌های برگزیده مورد تقدیر قرار گرفته و نمایندگان این مجموعه‌ها برای دریافت لوح و هدایای اجلاس، در جایگاه حاضر شدند.

دراین مراسم، محمد اسلامی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی، پس از دریافت تقدیر با اشاره به توجه این سازمان به ترویج معارف قرآنی گفت: از سال ۱۴۰۱ استفاده از تفسیر نور حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی در برنامه‌های قرآنی سازمان انرژی اتمی مورد توجه قرار گرفته و خواندن روزانه یک صفحه قرآن همراه با ترجمه و تفسیر نیز، به کارکنان توصیه شده است.

وی، افزود: بیان روان و روشن حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی به فهم بهتر مفاهیم قرآن کمک می‌کند و تلاش شده است انس با قرآن و معارف آن در میان کارکنان با برنامه‌های مستمر تقویت شود.

تربیت تراز بدون نماز معنا ندارد

علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در ادامه سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با تأکید بر نقش محوری مدرسه در نهادینه‌سازی فرهنگ نماز، گفت: آموزش و پرورش توسعه و ترویج فرهنگ اقامه نماز را از مهم‌ترین وظایف خود می‌داند و برای تحقق این هدف، نقشه راه اقامه نماز در نظام تعلیم و تربیت، تدوین شده است.

وی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، درباره نقش مدارس در انس نسل جدید با نماز افزود: مدرسه نباید صرفاً محل برگزاری مناسک باشد، بلکه باید زمینه انس واقعی دانش‌آموزان با نماز را فراهم کند و معلمان و مدیران مدارس نیز پیش از دیگران با رفتار و عمل خود، دانش‌آموزان را به نماز دعوت کنند.

وزیر آموزش و پرورش، تأکید کرد: در این رویکرد، هدف این وزارتخانه صرفاً نماز خواندن دانش‌آموزان در محیط مدرسه نیست، بلکه به‌دنبال تربیت «نمازگزاران واقعی» و نهادینه‌شدن نماز در وجود دانش‌آموزان است؛ هدفی که بدون شکل‌گیری ارتباط مؤثر میان مدرسه، خانواده، مسجد و نماز جمعه، محقق نخواهد شد.

کاظمی با اشاره به طراحی فرایند‌هایی از شناخت و آگاهی تا انس، تمرین و ایجاد موقعیت‌های تربیتی گفت: آموزش مهارت‌های دعوت به نماز برای مدیران، معلمان، مربیان و به‌ویژه ائمه جماعات مدارس، یکی از محور‌های مهم برنامه‌های آموزش و پرورش است.

وی درباره برنامه‌های اجرایی این وزارتخانه، افزود: در حال حاضر، بیش از ۶۸ هزار نماز جماعت در مدارس کشور برگزار می‌شود و تجهیز مدارس فاقد نمازخانه و پیش‌بینی فضای مناسب نماز در مدارس جدید نیز، در دستور کار سازمان نوسازی مدارس، قرار دارد.

وزیر آموزش و پرورش، پیوند مسجد و مدرسه را یکی دیگر از محور‌های برنامه‌های این وزارتخانه دانست و گفت: حدود ۱۰ هزار مسجد و مدرسه در این برنامه هدف‌گذاری شده‌اند، هرچند این میزان کافی نیست و توسعه این ارتباط باید با جدیت بیشتری، دنبال شود.

وی، ادامه داد: اجلاسیه‌های دانش‌آموزی نماز در بیش از ۶۰ هزار مدرسه برگزار شده و برنامه‌های مرتبط با نماز در ۷۰۰ منطقه آموزش و پرورش و ۳۲ استان نیز با رویکرد معرفت‌افزایی، انتقال تجربه و ترویج فرهنگ اقامه نماز، دنبال شده است.

کاظمی با تأکید بر نیاز نوجوانان و جوانان به معرفت‌افزایی درباره نماز، گفت: دانش‌آموزان باید با فلسفه نماز، آثار آن در زندگی مادی و معنوی و پیامد‌های ترک نماز آشنا شوند و بر همین اساس تولید محتوا و آموزش معلمان در این زمینه، مورد توجه قرار گرفته است.

وی از برگزاری بیش از ۲ هزار و ۷۰۰ جشن تکلیف در سال گذشته و حدود ۴ هزار نشست با اولیا و مربیان مدارس خبر داد و افزود: برنامه‌های آموزشی و معرفتی مرتبط با نماز نیز با همکاری مجموعه‌های مختلف، در حال اجراست.

وزیر آموزش و پرورش همچنین به تقسیم کار میان بخش‌های مختلف این وزارتخانه اشاره کرد و گفت: با سازمان‌ها و نهاد‌های زیرمجموعه آموزش و پرورش تفاهم‌نامه‌هایی منعقد شده است تا هر بخش سهم مشخصی در توسعه فرهنگ نماز، داشته باشد.

کاظمی از شکل‌گیری شبکه‌ای متشکل از یک‌هزار و ۸۰۰ راهبر افتخاری نماز در مدارس کشور خبر داد و افزود: این نیرو‌ها با پوشش مدارس، وضعیت اقامه نماز را رصد و آسیب‌شناسی می‌کنند و در مسیر تقویت برنامه‌های نماز به مدارس کمک می‌رسانند.

وی در پایان، تأکید کرد: تنها راه سعادت دانش‌آموزان و جامعه، اقامه نماز است؛ نماز اول وقت، نماز جماعت و نماز باکیفیت. وزیر آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: تربیت تراز بدون نماز معنا ندارد و اقامه نماز، مهم‌ترین اولویت نظام تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران است.

نماز در سیره و اندیشه رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)

در ادامه، دکتر غلامعلی حداد عادل، با اشاره به سیره عبادی رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) گفت: توجه ایشان به نماز تنها در سخن نبود و در تنظیم برنامه‌های روزانه نیز به‌گونه‌ای عمل می‌کردند که برنامه‌ها پیش از نماز پایان یابد یا پس از نماز آغاز شود و وقت نماز، به کار دیگری اختصاص پیدا نکند.

وی، افزود: اهتمام به نماز جماعت، نوافل و رعایت وقت نماز، نشانه توجه جدی رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) به این فریضه بود و این توجه در رفتار و برنامه‌ریزی ایشان، نمود عملی داشت.

حداد عادل با یادآوری حضور رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) در جشن عبادت دختران در ایام نزدیک به دوران کرونا اظهار کرد: همان حضور نیز حامل یک پیام برای جامعه بود و هنوز می‌توان از تصاویر و فیلم‌های آن مراسم برای گسترش فرهنگ نماز در مدارس، استفاده کرد.

جایگاه نماز در اندیشه رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)

این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام سپس به جایگاه نماز در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) پرداخت و با طرح این پرسش که «حکومت دینی چه تفاوتی با حکومت غیردینی دارد؟» گفت: حکومت دینی برای اقامه حدود الهی و اجرای احکام الهی تأسیس می‌شود و اگر چنین وظیفه‌ای نداشته باشد، اطلاق صفت دینی بر آن معنای خود را از دست می‌دهد.

وی ادامه داد: برای اقامه دین و اجرای احکام الهی در جامعه دو مسیر وجود دارد؛ یک مسیر، کار فرهنگی، اعتقادی و فکری برای تقویت ایمان، یقین، باور به آخرت و رابطه انسان با خداست و مسیر دیگر، قانون‌گذاری و برخورد قانونی با کسانی است که از حدود الهی، تخطی می‌کنند.

حداد عادل، تأکید کرد: هر دو مسیر لازم است، اما در حکومت دینی، اصل و اولویت با تربیت انسان‌ها بر پایه ایمان درونی است؛ اگر مردم، خداشناس، خداپرست و مطیع خدا تربیت شوند، بخش بزرگی از رفتار‌های دینی از درون خود جامعه شکل می‌گیرد و نیاز به برخورد قانونی، کاهش پیدا می‌کند.

وی با اشاره به مسئله حجاب نیز، گفت: اگر دختران جامعه با اعتقاد به حجاب تربیت شوند، نباید تصور کرد سامان یافتن این موضوع صرفاً با وضع قانون ممکن است؛ اصل، شکل‌گیری باور درونی و تربیت دینی است و قانون برای موارد تخطی از این قاعده عمومی، به کار می‌آید.

نماز؛ مسیر شکل‌گیری ایمان درونی

حداد عادل، نماز را یکی از مهم‌ترین راه‌های این تربیت دانست و گفت: نماز بهترین وسیله برای آشنایی انسان با خدا و تمرین اطاعت و عبادت اوست. خداوند نیز در قرآن می‌فرماید «إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْکَرِ»؛ بنابراین اگر می‌خواهیم فحشا و منکر در جامعه کاهش پیدا کند، باید از مسیر نماز، مردم را با خدا آشنا کنیم.

وی اهتمام به نماز را امری اساسی برای حکومت دینی برشمرد و افزود: حکومت دینی باید از مسیر نماز، زمینه تربیت ایمانی مردم را در مقیاس وسیع فراهم کند تا افراد بر اساس باور درونی خود از گناه و تخلف فاصله بگیرند.

قانون بدون باور عمومی کافی نیست

حداد عادل، با اشاره به تجربه خود در عرصه قانون‌گذاری گفت: هر قانون زمانی قابل اجرا و سودمند است که کسانی که از آن تخطی می‌کنند در اقلیت باشند؛ اگر اکثریت یک جامعه به قانونی باور نداشته باشند و در برابر آن تمکین نکنند، قانون به‌تنهایی نمی‌تواند مسئله را، حل کند.

وی، افزود: برای اجرای مؤثر قانون، مردم باید نسبت به موضوع آن احترام و باور درونی داشته باشند. قانون برای کسانی است که از قاعده عمومی تخطی می‌کنند، اما با وضع قانون نمی‌توان ایمان را در دل مردم ایجاد کرد؛ شکل‌گیری ایمان نیازمند کار طولانی تربیتی است و نماز یکی از بهترین راه‌های آن، به شمار می‌رود.

از نمازخانه‌های ساده غافل نشویم

حداد عادل در بخش دیگری از سخنان خود، با بیان خاطره‌ای از سفر به طبس در فروردین ۱۳۵۰ گفت: در آن زمان، برخی مردم این شهر بخشی ساده از خانه خود را برای نماز ره‌گذران آماده کرده بودند؛ فضایی ساده با امکانات ابتدایی که امکان اقامه نماز را برای مردم، فراهم می‌کرد.

وی همچنین به تجربه‌ای مشابه در شیراز اشاره کرد و افزود: حدود ۲۰ سال پیش نیز در یکی از محله‌های شیراز فردی آپارتمان خود را به نمازخانه تبدیل کرده بود و مردم محله، از آن استقبال می‌کردند.

حداد عادل، تأکید کرد: ساخت مساجد باشکوه و گران‌قیمت خوب است، اما نباید از ایجاد نمازخانه‌های ساده و در دسترس غافل شد. در بسیاری از بوستان‌ها، تفرجگاه‌ها و مسیر‌های جاده‌ای که مردم حضور گسترده دارند، حتی امکانات ساده برای اقامه نماز یا وضو، فراهم نیست.

وی، خاطرنشان کرد: گاهی خانواده‌ای مسافت زیادی را در جاده طی می‌کند، اما در طول مسیر نمازخانه مناسبی در دسترس ندارد؛ این مسائل نیازمند تدبیر و مدیریت است.

حداد عادل در پایان، مدیریت کارآمد را از نیاز‌های جدی حوزه نماز دانست و گفت: کشور در این عرصه نیزبه مدیریت با تدبیر و برنامه‌ریزی مؤثر نیاز دارد و همه کسانی که دل در گرو ادامه راه امام راحل (رحمت‌الله علیه) و رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوان الله تعالی علیه) دارند، باید به مسئله نماز، اهتمام جدی داشته باشند.

تأکید بر نقش خانواده در تربیت دینی و انس فرزندان با نماز

طیبه ماهروزاده، مادر شهیده زهرا حدادعادل، در ادامه سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز با تأکید بر اهمیت تربیت دینی فرزندان، گفت: خانواده‌ها معمولاً برای آینده مادی فرزندان خود برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری می‌کنند، در حالی که سرمایه‌های معنوی اثری عمیق‌تر و ماندگارتر دارند و می‌توانند خیر دنیا و آخرت را برای آنان، رقم بزنند.

وی با روایت خاطره‌ای از حضور خود در حرم مطهر رضوی در سال ۱۳۶۳، افزود: در آن مقطع، در میان دغدغه‌های مختلفی که درباره آینده فرزندانم داشتم، قرآن را گشودم و با آیه «رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّیّاتِنا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماماً» مواجه شدم؛ آیه‌ای که تنها از صالح‌بودن فرزندان سخن نمی‌گوید، بلکه از رسیدن آنان به جایگاه پیشوایی متقین، سخن می‌گوید.

ماهروزاده، با اشاره به جایگاه ایمان به غیب، اقامه نماز و انفاق در آموزه‌های قرآن تأکید کرد: تربیت دینی علاوه‌بر آثار اخلاقی، بر سلامت روان، روابط اجتماعی و معنا و جهت زندگی انسان اثر می‌گذارد و ایمان به خدا و توکل بر او می‌تواند پشتوانه‌ای برای عبور از اضطراب، ناامیدی و ترس، باشد.

مادر شهیده زهرا حدادعادل، در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دیدگاه‌های امام خمینی (رحمت‌الله علیه) و رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه)، درباره نماز، گفت: حضور قلب و توجه به معانی نماز از مؤلفه‌های اساسی عبادت است و نماز زمانی به حقیقت خود نزدیک می‌شود که با توجه قلبی و روح بندگی، همراه باشد.

وی افزود: نماز، معراج مؤمن و از سرمایه‌های سعادت انسان در دنیا و آخرت است و حقیقت بندگی نیز زمانی در وجود انسان شکل می‌گیرد که رفتار و انتخاب‌های او، در مسیر اطاعت الهی، قرار گیرد.

ماهروزاده همچنین با اشاره به دیدگاه شهید مرتضی مطهری درباره تربیت دینی کودکان، خاطرنشان کرد: انس با عبادت باید از سال‌های کودکی شکل بگیرد تا انجام تکالیف دینی برای فرزندان به امری پایدار تبدیل شود، اما عبادت نباید به عملی صرفاً عادت‌گونه و بدون نیت و توجه، فروکاسته شود.

وی، تأکید کرد: در تربیت دینی، تنها فراوانی اعمال عبادی ملاک نیست و صداقت، امانت‌داری، اخلاص و توجه قلبی نیز اهمیت دارد؛ از این رو، نماز و دیگر عبادات باید در کنار تربیت اخلاقی و شکل‌گیری رفتار دینی، مورد توجه قرار گیرند.

ماهروزاده در پایان، توکل را یکی از مهم‌ترین آثار ایمان دانست و گفت: انسانی که خداوند را تکیه‌گاه خود می‌داند، در مواجهه با دشواری‌های زندگی، از پشتوانه‌ای معنوی برخوردار است که می‌تواند در آرامش و سلامت روان او، نقش‌آفرین باشد.

مسجد، محور تربیت، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور، در ادامه سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، مجموعه پیام‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) به اجلاس‌های نماز را منظومه‌ای جامع در حوزه نماز دانست که ابعاد تربیتی، اجتماعی، حکمرانی، فرهنگی و هنری این فریضه را، دربر می‌گیرد.

وی با اشاره به تأکید ویژه رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) بر جایگاه مسجد، گفت: در این نگاه، مسجد صرفاً نمازخانه نیست، بلکه نهادی الهی و مرکز تربیت مؤمن، ارتباط اجتماعی، سیاست، مواسات، انفاق، مهرورزی و ایستادگی در برابر ظلم است.

حاج‌علی‌اکبری، افزود: مسجد هم در تربیت فرد مؤمن نقش دارد هم در جامعه‌پردازی سهیم است و هم زمینه حرکت به سوی تمدن اسلامی را فراهم می‌کند؛ مسیری که در پیام رهبر معظم انقلاب (حفظه‌الله تعالی) به اجلاس امسال نیز، مورد توجه قرار گرفته است.

رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور، با تأکید بر جلوه اجتماعی نماز، خاطرنشان کرد: وقتی از جامعه اسلامی سخن می‌گوییم، نماز جمعی، نماز جماعت و نماز جمعه از مهم‌ترین جلوه‌های آن است و مسجد نیز پایگاهی است که ابعاد مختلف زندگی دینی و اجتماعی در آن، به یکدیگر پیوند می‌خورد.

وی، تأکید کرد: مساجد باید بار دیگر با چنین نگاهی شناخته و احیا شوند؛ هم مساجد موجود نیازمند عمران معنوی و فعال شدن ظرفیت‌های اجتماعی خود هستند و هم در مناطق و شهر‌های جدید باید متناسب با این کارکردها، مسجد ساخته شود.

حاج‌علی‌اکبری از شکل‌گیری ساختار مشترکی برای سامان‌دهی امور مساجد خبر داد و گفت: طی سال‌های اخیر، قرارگاه مرکزی مسجد و ساختار‌های استانی و شهرستانی آن با همکاری نهاد‌های مرتبط شکل گرفته و سند مشترکی نیز در این زمینه، تدوین شده است.

وی با اشاره به راه‌اندازی سامانه اطلاعات مساجد، افزود: اطلاعات بیش از ۷۵ هزار مسجد در این سامانه ثبت شده است و این ظرفیت امکان شناخت دقیق‌تر وضعیت مساجد و برنامه‌ریزی برای تقویت فعالیت آنها را، فراهم می‌کند.

رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور، گفت: در گام نخست، حدود ۱۰ هزار مسجد برای نقش‌آفرینی در حوزه کنشگری و امداد اجتماعی و فعالیت در محیط پیرامونی خود در نظر گرفته شده‌اند و هدف این است که این تجربه به‌تدریج به دیگر مساجد نیز، گسترش یابد.

وی با اشاره به «طرح محراب»، افزود: این مساجد بناست در حوزه‌هایی همچون مواسات، خدمت‌رسانی، امداد و نجات و آمادگی برای شرایط بحران نقش فعال‌تری داشته باشند و محور همه این فعالیت‌ها نیز نماز و جماعت مؤمنان، باشد.

حاج‌علی‌اکبری در پایان، تأکید کرد: مسجد باید در محله به کانونی زنده برای ذکر الهی، تربیت اسلامی، نشر معارف قرآنی، خدمت و مهربانی اجتماعی و تقویت روحیه مقاومت، تبدیل شود.

تأکید بر پیوند اقامه نماز و مقاومت اجتماعی

آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی، نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی و امام جمعه مشهد، در بخش پایانی نوبت صبح سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با قدردانی از تلاش‌های حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی، گفت: فعالیت‌های او در حوزه‌هایی همچون اقامه نماز، تفسیر قرآن و زکات، زمینه‌ساز شکل‌گیری حرکت‌های فراگیر و اثرگذاری در کشور، شده است.

وی با استناد به دعای حضرت ابراهیم (ع) «رَبَّنا لِیُقیمُوا الصَّلاة» تأکید کرد: اقامه نماز فراتر از نمازخواندن فردی است و زمانی تحقق پیدا می‌کند که آثار نماز در زندگی فردی و اجتماعی مردم نمایان شود.

علم‌الهدی، افزود: در کنار فعالیت‌های صورت گرفته برای ترویج نماز، باید وضعیت اقامه نماز در جامعه نیز آسیب‌شناسی شود و بررسی کنیم که آثار تربیتی و اجتماعی این فریضه تا چه اندازه در سبک زندگی، محیط‌های کاری، ادارات، بازار و دیگر عرصه‌های اجتماعی حضور دارد.

وی با اشاره به آیه «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْکَرِ» گفت: یکی از نشانه‌های تحقق اقامه نماز، اثرگذاری آن در کاهش آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی و تقویت ارزش‌های دینی است و دستگاه‌های مسئول نیز باید نسبت به این بعد از اقامه نماز، توجه داشته باشند.

امام جمعه مشهد همچنین با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب (حفظه‌الله) بر نقش اقامه نماز در حرکت جامعه به سوی تمدن اسلامی، خاطرنشان کرد: نماز باید در متن زندگی اجتماعی حضور داشته باشد و آثار آن در رفتار عمومی و ساختار‌های اجتماعی، مشاهده شود.

وی در ادامه، بر ضرورت حفظ وحدت در مواجهه با دشمن تأکید کرد و افزود: وحدت اجتماعی باید در چهارچوب ارزش‌ها و مبانی دینی شکل بگیرد و توجه به انسجام جامعه نباید موجب کم‌رنگ‌شدن مسئولیت‌های دینی و فرهنگی شود.

علم‌الهدی در بخش پایانی سخنان خود، پیوند میان نماز و مقاومت را مورد تأکید قرار داد و گفت: مقاومت جامعه برای استمرار و پایداری به پشتوانه معنوی نیاز دارد و نماز می‌تواند این پشتوانه را تقویت کند.

وی، خاطرنشان کرد: حضور نماز در عرصه اجتماعی، روحیه مقاومت و ایستادگی را تقویت می‌کند و برای تداوم این ظرفیت، باید مظاهر اقامه نماز در زندگی اجتماعی نیز بیش از گذشته تقویت شود.

با پایان سخنان آیت‌الله علم‌الهدی، سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز در نوبت صبح به پایان رسید.