مجتمع‌های میان راهی امام رضا (ع)؛ ظرفیتی مؤثر برای ایمنی جاده‌ها

رئیس پلیس‌راه خراسان جنوبی، با اشاره به عبور زائران بیش از ۹ استان کشور از محورهای این استان، مجتمع‌های رفاهی آستان قدس رضوی را ظرفیتی مؤثر برای کاهش خستگی و خواب‌آلودگی رانندگان، دانست.

سرهنگ محمدامیر کاظمی، رئیس پلیس‌راه خراسان جنوبی، در گفت‌وگو با «نشریه حرم» با تشریح وضعیت تردد زائران در این استان، از تأثیر مجتمع‌های رفاهی آستان قدس رضوی بر ایمنی سفر گفت و بر ضرورت توسعه این ظرفیت تأکید کرد.

باتوجه‌به تردد گسترده زائران از خراسان جنوبی، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر ایمنی سفر در این محور چیست؟

استان خراسان جنوبی در مسیر عبور زائران حضرت علی بن موسی‌الرضا (ع) قرار دارد و زائران بیش از ۹ استان کشور از محورهای این استان عبور می‌کنند. بخشی از این مسافران از استان‌های جنوبی و مرکزی کشور مانند هرمزگان، کرمان، فارس، چهارمحال‌وبختیاری و اصفهان وارد این مسیر می‌شوند.

یکی از نکات مهم، طولانی‌بودن مسیر است. برای مثال، فردی که از کرمان وارد خراسان جنوبی می‌شود تا خروج از استان حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلومتر مسیر کویری را طی می‌کند؛ بنابراین خستگی و خواب‌آلودگی در چنین مسیری می‌تواند به یکی از عوامل مؤثر در وقوع حوادث تبدیل شود.

خستگی و خواب‌آلودگی چه سهمی در حوادث این محور دارد؟

بر اساس آمار حوادثی که از خروجی تصادفات به‌دست‌آمده، در برخی مقاطع سهم واژگونی‌ها به حدود ۴۹ درصد و حتی در برخی شرایط به ۵۰ تا ۶۷ درصد می‌رسد. اطلاعات مربوط به مبدأ حرکت، مسیر تردد و سایر مشخصات نیز در کروکی‌های حوادث و سامانه‌های مربوط ثبت می‌شود.

این آمار نشان می‌دهد که موضوع خستگی و خواب‌آلودگی را باید جدی گرفت و برای پیشگیری از آن، زیرساخت‌های لازم برای توقف و استراحت رانندگان توسعه پیدا کند.

مجتمع‌هایی که امکان توقف ایمن را فراهم می‌کنند

مجتمع‌های رفاهی آستان قدس رضوی چه نقشی در این زمینه دارند؟

این مجتمع‌ها نقش مؤثری در فراهم‌کردن امکان توقف و استراحت زائران دارند. از آستان قدس رضوی بابت ایجاد این ظرفیت‌ها تشکر می‌کنیم. مجتمع‌های رفاهی از نظر نظافت، امکانات و رسیدگی، وضعیت مطلوبی دارند و محیط مناسبی برای استراحت مسافران فراهم کرده‌اند.

اگر بازدید میدانی از این مجتمع‌ها داشته باشید، تعداد زیادی خودروی سواری و حتی تریلی را مشاهده می‌کنید که برای استراحت توقف کرده‌اند و از امکانات مجموعه، از جمله سرویس‌های بهداشتی، استفاده می‌کنند.

این حضور گسترده نشان می‌دهد که چنین فضاهایی در مسیرهای تردد زائران موردنیاز است.

آیا در بررسی‌های میدانی، تأثیر این مجتمع‌ها بر کاهش حوادث نیز قابل‌مشاهده است؟

از نظر میدانی، در مسیرهایی که به این مجتمع‌های رفاهی منتهی می‌شود، موردی از واژگونی که ناشی از ادامه مسیر در شرایط نیاز به استراحت باشد، مشاهده نکرده‌ایم. البته برای ارائه یک نتیجه قطعی، باید بررسی آماری مستمر و مقایسه‌ای انجام شود، اما حضور گسترده رانندگان و زائران در این مجتمع‌ها نشان‌دهنده استفاده مؤثر از ظرفیت آنهاست.

باوجود هشت مجتمع رفاهی، آیا این ظرفیت را برای خراسان جنوبی کافی می‌دانید؟

به اعتقاد من، هنوز ظرفیت زیادی برای توسعه وجود دارد. امیدواریم این هشت مجتمع به ۸۰ مجتمع افزایش پیدا کند. خراسان جنوبی ظرفیت ایجاد چنین فضاهایی را دارد و توسعه آنها به نفع تمام زائرانی است که از این استان عبور می‌کنند.

البته در کنار مجتمع‌های رفاهی، می‌توان توقفگاه‌های ساده‌تری نیز ایجاد کرد. حتی یک سایه‌بان بزرگ به همراه سرویس بهداشتی و امکانات اولیه می‌تواند شرایط مناسبی برای توقف کوتاه و استراحت مسافران فراهم کند.

یعنی برای کاهش خستگی رانندگان، الزاماً به مجتمع‌های بزرگ نیاز نداریم؟

دقیقاً. تجربه نشان داده است که حتی امکانات ساده نیز می‌تواند مسافران را به توقف ترغیب کند. برای نمونه، در محور کرمان، یک سایه‌بان ساده در ایام پرتردد توانسته بود تعداد زیادی از زائران را برای توقف و استراحت جذب کند.

بنابراین، در کنار توسعه مجتمع‌های رفاهی، باید نقاط مناسب دیگری نیز برای توقف کوتاه‌مدت زائران در مسیرهای پرتردد پیش‌بینی شود.

چه پیشنهادی برای افزایش اثربخشی مجتمع‌های رفاهی دارید؟

یکی از پیشنهادها ایجاد اتاق‌های کوچک برای استراحت و خواب کوتاه‌مدت است. برای مثال، می‌توان اتاق‌هایی با مساحت حدود ۲۴ تا ۴۰ مترمربع ایجاد کرد که مسافر در صورت احساس خستگی، بتواند برای مدتی در آن استراحت کند و سپس مسیر را، ادامه دهد.

این تجربه را در حرم مطهر رضوی نیز شاهد هستیم و ایجاد فضای استراحت برای زائران، اقدام مؤثری است. خودم نیز یک‌بار به‌عنوان مسافر از این فضا استفاده کردم و با فردی مواجه شدم که حدود ۸۰۰ کیلومتر مسیر را طی کرده بود و برای جلوگیری از ادامه رانندگی در شرایط خستگی، در آنجا استراحت می‌کرد.

آیا نمازخانه‌های مجتمع‌ها نیز می‌توانند در کاهش خستگی مؤثر باشند؟

بله. نمازخانه فقط محل اقامه نماز نیست؛ می‌تواند فضایی برای استراحت کوتاه مسافر نیز باشد. فرد هم نماز خود را اقامه می‌کند و هم می‌تواند برای مدتی کوتاه استراحت کند و با آمادگی بیشتری به مسیر ادامه دهد.

نمازخانه‌های مجتمع‌های رفاهی آستان قدس رضوی نیز از نظر شرایط محیطی مناسب هستند و می‌توانند در کاهش خستگی و خواب‌آلودگی مسافران مؤثر باشند.

باتوجه‌به اهمیت موضوع، توسعه فضاهای استراحت را تا چه اندازه ضروری می‌دانید؟

این موضوع در خراسان جنوبی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا استان ما مسیر عبور زائران بیش از ۹ استان کشور است و حجم تردد در طول سال، باتوجه‌به مناسبت‌ها و ایام مختلف، تغییر می‌کند، اما هیچ‌گاه متوقف نمی‌شود.

اگر بتوانیم خستگی و خواب‌آلودگی رانندگان را کنترل کنیم، بخش مهمی از حوادث قابل‌پیشگیری خواهد بود. زائری که با هزاران امید برای زیارت حضرت علی بن موسی‌الرضا (ع) حرکت کرده است، نباید در مسیر دچار حادثه شود و خاطره‌ای تلخ از سفر زیارتی خود داشته باشد.

ما از مجتمع‌های رفاهی آستان قدس رضوی رضایت داریم و امیدواریم این ظرفیت در آینده توسعه پیدا کند و علاوه بر مجتمع‌های موجود، فضاهای استراحت و توقفگاه‌های بیشتری نیز در محورهای پرتردد زائران ایجاد شود.