ارزش‌های پژوهشی نسخه‌های پیشااسلامی کتابخانه آستان قدس رضوی بررسی شد

به گزارش آستان‌نیوز، این دوره آموزشی، چهارشنبه، ششم آبان ماه ۱۴۰۵، با حضور فاطمه جهان‌پور، پژوهشگر فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، جمعی از مدیران و کارشناسان سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و سایر پژوهشگران علاقه‌مند، در تالار اندیشه کتابخانه مرکزی این آستان مقدس، برپا شد.

فاطمه جهان‌پور در ابتدای این برنامه، عنوان کرد: پروژه تدوین کتاب «متون پیشااسلامی موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی (نسخه‌های خطی و چاپ سنگی)»، را در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، با همکاری مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی و بر اساس آثار موجود در گنجینه رضوی، انجام دادم.

نویسنده کتاب حاضر، افزود: این اثر به همت سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، با همکاری انتشارات فروهر تهران، در سال ۱۴۰۳، به چاپ رسید و در سال ۱۴۰۴ نیز به‌عنوان اثر شایسته تقدیر، در چهل‌وسومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، معرفی شد.

انواع نسخه‌های پیشااسلامی کتابخانه

این پژوهشگر در ادامه با محوریت کتابش، بیان کرد: از مجموع نسخه‌های خطی و چاپ سنگی کتابخانه آستان قدس رضوی، ۲۹ دست‌نویس و ۹۱ نسخه چاپ سنگی با محتوای تاریخ، فرهنگ و باور‌های دینی مربوط به ایران باستان وجود دارد.

وی گفت: این متون دایره‌ای وسیع از مضامین دینی، تفسیری، کلامی، فلسفی، کشف و شهودی، عرفانی و تاریخی، ادبی، گاهشماری و تقویم و همچنین فرهنگ لغات را شامل می‌شود که با خط اوستایی، خط پهلوی، خط فارسی زرتشتی و خط فارسی نو، نوشته شده است.

وی افزود: این نسخه‌ها براساس محتوای آنها به ۶ دسته شامل متون دینی، متون فارسی زرتشتی، متون سنت زرتشتی، متون آذرکیوانی، فرهنگ لغات و متون آموزش زبان پهلوی، تقسیم می‌شود.

معرفی آثار منتخب

جهان‌پور در بخش دیگر این دوره آموزشی، منتخبی از متون پیشااسلامی گنجینه رضوی را ضمن ارائه تصاویر دیجیتال آثار با ذکر اهمیت نسخه‌ها، معرفی کرد.

از جمله این نسخه‌های خطی می‌توان به آثاری همچون نسخه یسنا ویسپرد به شماره ۳۹۷۳ که در کتابخانه وزیری یزد نگهداری می‌شود، اشاره کرد. این اثر، یکی از قدیمی‌ترین نسخه‌های دینی اوستایی است که تاکنون در ایران یافت شده است.

همچنین می‌توان از نسخه وندیداد ساده به شماره ۲۶۲۸۸ و نسخه دیگری از وندیداد ساده به شماره ۵۳۳۸۸، نسخه خرده اوستا به شماره ۳۶ (مشهور به نسخه هرندی) که در کتابخانه هرندی کرمان نگهداری می‌شود و نسخه فرهنگ لغات پهلوی به شماره ۴۲۶۴۷، نام برد.

کتاب راهنمای زبان پهلوی به شماره ۴۰۹۱۰، نسخه احکام جاماسبی به شماره ۱۲۰۹۲، کتاب ادله قویه به شماره ۲۵۱۱۳ و نسخه دساتیر به شماره ۱۶۲۸۳، از دیگر آثاری است که در این برنامه آموزشی معرفی شد.

این پژوهشگر با محوریت اهمیت کتاب‌های چاپ سنگی در حوزه متون پیشااسلامی نیز گفت: با بررسی این آثار می‌توان اطلاعاتی در زمینه معرفی خاندان‌های زرتشتی، پراکندگی جغرافیایی زرتشتیان در ایران و هند و بنگاه‌های انتشاراتی، کسب کرد.