آموزه‌های رضوی و بهره‌مندی بهتر از فرصت عرفه

عرفه نهمین روز از ماه ذی‌الحجه است که از پر فضیلت‌ترین روزهای سال به شمار می‌رود، حجاج بیت‌الله الاحرام در شهر مکه لازم است در این روز در منطقه عرفات از ظهر تا غروب توقف داشته باشند، این روز دارای اعمال و مستحبات فراوانی است زیرا خداوند، بندگانش را به دعا و درخواست فراخوانده و به آنان وعده برآورده شدن خواسته‌ها و برطرف کردن ناراحتی ها را داده است.

به گزارش آستان نیوز، خداوند در عرفه ف سفرۀ رحمت خویش را گسترانیده و همه بندگان را به این ضیافت فراخوانده است. سیره امام رضا(ع) در این روز، حاوی آموزه‌های گرانبهایی برای رشد و تعالی و بهره‌مندی بهتر از فرصت روز عرفه است.

برای آشنایی بیشتر با سیره معصومین(ع) به ویژه تبیین سیره امام رضا(ع) در روز عرفه با دکتر مرتضی انفرادی، پژوهشگر گروه مطالعات اجتماعی اعتاب مقدس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، به گفت‌وگو نشستیم که حاصل آن را در ادامه می‌خوانید.

در خصوص روز عرفه توضیحاتی بفرمایید؟
واژه عرفه از نظر لغت در زبان عربی، به معنای فهم و شناختن چیزی همراه با تفکر و تدبر در آثار آن آمده است و در اصطلاح فقه اسلامی نهمین روز از ماه ذی‌الحجه است که عملاً حجاج، اعمال و مناسک‌شان را از این روز شروع می‌کنند ، لذا حاجی از ظهر این روز تا غروب شرعی، باید در صحرای عرفات وقوف پیدا کند.

جایگاه روز عرفه در دین اسلام چگونه است؟
در آموزه‌های اسلامی از روز عرفه با عنوان "عید" یاد شده است معصومین(ع) نیز احترام ویژه‌ای برای آن قائل اند و همه مردم را به تکریم و بزرگداشت آن فرا می‌خواندند، بر اساس روایات اسلامی، این روز خداوند تمام بندگان را به عبادت و تضرع دعوت کرده است و در مقابل نیز خوان غفران الهی و کرامتش را، گسترده است.

روایت شده است که در روز عرفه و در صحرای عرفات، امام حسین(ع) با خضوع و خشوع در کنار جبل‌الرحمه، دستان مبارکشان را روبه روی صورت گرفتند و در حالیکه قطرات اشک از چشم‌ها بر گونه هایشان جاری بود، دعای عرفه را خواندند.

در منابع اسلامی چه مستحباتی برای روز عرفه ذکر شده است؟
برای این روز در کتب ادعیه، اعمال مستحبی متعددی بیان شده است که احیای شب عرفه، غسل مستحبی، صدقه دادن، زیارت سیدالشهداء، دو رکعت نماز مستحبی زیر آسمان، استغفار و توبه، دعای عرفه امام حسین (ع) و دعای عرفه امام سجاد(ع)، برخی از آنهاست.

در آموزه‌های امام رضا(ع) و سیره عملی ایشان چه اعمالی در روز عرفه بیان شده است؟
امام رضا(ع) نیز مانند سایر معصومین(ع) روز عرفه را بسیار مورد تکریم قرار می‌دادند و از آن به بزرگی و شکوه یاد می کردند، در سیره عملی ایشان، چند عمل به صورت ویژه در منابع ذکر شده است که صدقه دادن یکی از آنهاست، در روایت آمده است که امام رضا(ع) اموالشان را در روز عرفه بین نیازمندان تقسیم کردند.

امام رضا‏‌(ع) زمانی که در خراسان بودند، در روز عرفه‏‌ای تمام اموال خود را به فقرا انفاق کردند، فضل‏ بن سهل (وزیر اعظم دربار حکومت بنی عباس) به ایشان اعتراض کرد و عرضه داشت، این خسارت و زیان است. حضرت در جواب فرمودند : «بَلْ هُوَ الْمَغْنَمُ لَا تَعُدَنَّ مَغْرَماً مَا ابْتَغَیتَ بِهِ أَجْراً وَ کَرَما»، بلکه مفید و سودآور است، هرگز خسارت نشمار آنچه را که به عنوان اجر (الهی) و یا کرم و بخشش داده‌ای.
زیارت، از دیگر اعمالی است که حضرت در این روز به آن تاکید داشتند، علی‌بن اسباط گوید: در روز عرفه خدمت امام رضا(ع) رفتم، حضرت به من فرمود: مرکبم را آماده کن. پس آماده‌اش کردم. حضرت به سمت بقیع رفتند تا فاطمه(س) را زیارت کنند، آن حضرت زیارت کردند و من هم زیارت کردم. پس پرسیدم: آقای من! بر کدام یک از مدفونین سلام دهم؟ فرمود: سلام کن بر فاطمۀ زهرا(س) و بر حسن و حسین و بر علی‌بن الحسین و محمدبن علی و جعفربن محمد و موسی‌بن جعفر(علیهم السلام)،پس سلام دادم بر سروران خودم و بازگشتم.

روزه گرفتن نیز از دیگر اعمال سفارش شده حضرت در این روز است، سلیمان جعفری می‌گوید: امام رضا(ع) فرمودند: پدرم در روز عرفه با وجود گرمای شدید روزه می‌گرفتند. همچنین دعای خاصی از امام رضا(ع) به این مضمون برای روز عرفه نقل که در منابع معتبر آمده است: «اَللَّهُمَّ کَمَا سَتَرْتَ عَلَیَّ مَا لَمْ أَعْلَمْ فَاغْفِرْ لِی مَا تَعْلَمُ وَ کَمَا وَسِعَنِی عِلْمُکَ فَلْیَسَعْنِی عَفْوُکَ وَ کَمَا بَدَأْتَنِی بِالْإِحْسَانِ فَأَتِمَّ نِعْمَتَکَ بِالْغُفْرَانِ وَ کَمَا أَکْرَمْتَنِی بِمَعْرِفَتِکَ فَاشْفَعْهَا بِمَغْفِرَتِکَ وَ کَمَا عَرَّفْتَنِی وَحْدَانِیَّتَکَ فَأَکْرِمْنِی بِطَاعَتِکَ وَ کَمَا عَصَمْتَنِی مِمَّا لَمْ أَکُنْ أَعْتَصِمُ مِنْهُ إِلاَّ بِعِصْمَتِکَ فَاغْفِرْ لِی مَا لَوْ شِئْتَ عَصَمْتَنِی مِنْهُ یَا جَوَادُ یَا کَرِیمُ یَا ذَا اَلْجَلاَلِ وَ اَلْإِکْرَامِ».