تلویزیون اینترنتی آستان نیوز
به گزارش آستان نیوز در این همایش یکروزه که به همت نمایندگی سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی در قم تدارکدیدهشده بود، استادان حوزه و دانشگاه، دیدگاههای خود را درباره پیامدهای فرهنگی و اجتماعی واقعه بزرگ غدیر خم، ارائه کردند.
غدیر، حکمرانی و ضرورت تمدنی
حجتالاسلاموالمسلمین خیری، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی قم، این همایش به موضوع «غدیر، حکمرانی و ضرورت تمدنی»، پرداخت و عنوان کرد: امیرالمؤمنین (ع) در اولین خطبه نهجالبلاغه فلسفه ارسال رسل را، میثاق فطرت، یادآوری نعمت و برانگیختن نیروهای نهان عقول، بیان میکنند.
وی، بیان کرد: به گفته شهید مطهری، فطرت مانند بستر آبهای زیر زمینی است که هرکسی بهاندازه ظرفیت خود میتواند از آن برداشت کند.
در این تعریف، وحدت در کثرت و کثرت در وحدت معنا پیدا میکند. برای تحقق دین، باید حرکت فردی و حرکت جمعی بهصورت منسجم و متحد، اتفاق بیفتد.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی قم، اظهار کرد: چون گرایش به دیگران، محبت ایجاد میکند و انسانها در انگیزهها تفاوت دارند؛ از همین رو نیاز به مدیر و مدبر داریم تا عدالت برقرار شود و کار حاکمان اجرای عدالت است.
الفتهای غیرالهی در سطح جامعه و جایگزینی ملک (پادشاه) بهجای امام باعث منحط شدن تمدن و جامعه، میشود.
وی با اشاره به فرازهایی از خطبه غدیریه گفت: کسی که ولایت امامزمانش را نپذیرد ملعون است و انکار ولایت و امامت، به معنای، برگشت به دوران جاهلیت است.
وعده خداست که جهان در اختیار امامزمان (عج) قرار گیرد.
وی تأکید کرد: تمدن به رشد، سلامتی و هدایت استوار است و امام نیز این کار را انجام میدهد و تنها را برای رسیدن به هدف امام است و راه دیگری، وجود ندارد.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی قم با تأکید بر اینکه، فکر و اراده را باید برای ساختن آینده تمدنی به کار ببریم، افزود: امروز میتوانیم فردا را بسازیم به همین خاطر باید جهاد کنیم.
فرد، جامعه و تمدن باید از امام علی (ع) شروع شود و به امام علی (ع) ختم شود و این، تجسم توحید است.
وی بیان کرد: حکومت اسلامی تنها یک ضرورت شرعی نیست؛ بلکه ضرورت تمدنی است؛ زیرا تنها راهی است که میتواند قابلیتهای انسان را، در جهان انسانی، شکوفا سازد.
وی با اشاره به اینکه برای عزت جامعه و تمدن تحقق رابطه امامت و امت ضروری است، گفت: ذلت در مقابل عزت قرار دارد که نتیجه، اطاعتنکردن از امام است.
بدعت و ترک سنت پیامبر (ص) باعث ذلت میشود. غدیر و امامت از سنت پیامبر (ص) است.
غدیر، روایتی جهانی و تمدنساز
حجتالاسلاموالمسلمین هاشمیان، عضو هیئتعلمی دانشگاه باقرالعلوم قم، نیز، در ادامه این نشست گفت: نوع نگاه ما به یک روایت یا حادثه در جهتدهی به آن تأثیر دارد، گاهی غدیر را در بستر تقابل شیعه و اهلسنت میبینیم و به حق از جایگاه امیرالمؤمنین (ع)، دفاع میکنیم؛ اما گاهی فراتر از این مسئله نگاه میکنیم و آن را یک روایت جهانی و تمدنساز، میدانیم.
وی بیان کرد: اگر دین پیامبر (ص) خاتم ادیان است و بر اساس آیه قرآن با ولایت امیرالمؤمنین (ع) تکمیل میشود، ظرفیت فرهنگی و تمدنی آن به اوج میرسد و روایت غدیر، مخاطب را جهانی میکند.
وقتی بیان میشود که حاضرین به غایبین و پدران به فرزندان و نسلهای بعد اعلام کنند، نشان از یک پیام تمدنی دارد.
این استاد دانشگاه، یادآور شد: در ولایت امام علی (ع)، الگویی که برای حکمرانی سیاستگذاری در فرهنگ اتخاذ میشود، فرهنگ و علم رکن و قاعده است و سیاست و منطق قدرت فرع است.
در نگاه سیاستگذار، نگاهی کلان وجود دارد و میخواهد به یک مسئله نظم ببخشد.
نگاه تربیت گرا بر روی فرد متمرکز میشود و نفوس افراد موضوعیت دارد. این دو نگاه تقابل ندارند و مکمل یکدیگر هستند.
تقارن واقعه غدیر با حج آموزههای فراوانی دارد
وی با اشاره به اینکه مسئله جانشینی امام علی (ع) قبل از غدیر نیز بارها مطرح شده، ادامه داد: تقارن واقعه غدیر با حج، آموزههای فراوانی دارد.
حج یکی از واجباتی است که مناسک آن اسرار نهفته و جنبه تعبدی زیادی دارد.
وی افزود: در حج، ظرفیت تسلیم بودن حجاج بالا است و زمینه تسلیم را برای جامعه فراهمتر است. فراخوانی برای حج توسط پیامبر (ص) از دیگر نکات است که نشان میدهد امری مهم وجود دارد.
اینها آموزههای سیاستگذارانه جدی دارد که درگیرکردن افکار عمومی با مسئله، است.
این استاد حوزه و دانشگاه، تصریح کرد: در خطبه پیامبر (ص) نیز آموزههای جالبی برای سیاستگذاری وجود دارد که از جمله آنها مشارکتجویی از مردم است که اقرار میگیرند که آیا من نسبت به شما اولاً هستم یا خیر؟ یا بیعتی که مردم میکنند جنبه دیگر از مشارکتجویی از مردم است.
وی با بیان اینکه از غدیر میآموزیم که باید از ظرفیت آیینها برای انتقال ارزشها و مفاهیم استفاده کنیم، افزود: آیینواره کردن غدیر، در سیره امیرالمؤمنین (ع) و اهلبیت (ع) است. آیین کارکردهای مهمی برای جامعه دارند از جمله تثبیت انسجام اجتماعی، بازتولید نظم جمعی و انتقال هنجارها و ارزشها به نسل آینده و تجربه شور جمعی است.
حجتالاسلاموالمسلمین هاشمیان خاطرنشان کرد: پیامبر (ص) در پایان خطبه نکاتی بیان میکنند که این را تبدیل به یک آیین میکند همچنین جنبه اجتماعی به آن میبخشد، مثلاً برای خانواده لباس و طعام بخرید یا در جنبه اقتصادی به انفاقکردن و طعام دادن اشاره میکند.
فلسفه اجتماعی غدیر و ظرفیتهای معاصر آن
حجتالاسلاموالمسلمین نصرالله آقاجانی، عضو هیئتعلمی دانشگاه باقرالعلوم (ع)، نیز با محور «فلسفه اجتماعی غدیر و ظرفیتهای معاصر آن»، به ایراد سخنرانی پرداخت و با بیان اینکه غدیر را میتوان از ابعاد متعدد کلامی، فقهی، معنوی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و تاریخی بررسی کرد، افزود: متکلمین از غدیر برای اثبات ولایت امیرالمؤمنین (ع) استفاده میکنند، فقها برای عید غدیر آداب و سننی را ذکر کردند و اهل معرفت نیز ابعاد معنوی و عرفانی غدیر را، برجسته میکنند.
وی با بیان اینکه غدیر خاستگاه امامت و تقویت غدیر تقویت امامزمان (عج) است، گفت: فلسفه اجتماعی غدیر به معنای نگرش عقلی و فلسفی به ابعاد اجتماعی غدیر و تأملی درباره چرایی اجتماعی پیدایش غدیر و آثار و پیامدهای آن در حیات اجتماعی بشر، است.
عضو هیئتعلمی دانشگاه باقرالعلوم (ع)، بیان کرد: غدیر در یک حرکت اجتماعی بزرگ اتفاق افتاد. زمانی که پیامبر (ص) عازم حج بودند همه افرادی که توان حضور در حج را داشتند فراخواندند که نشان از یک هدفی بزرگ ناظر به سرنوشت آینده امت اسلامی، داشت.
وی با اشاره به آیه «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلَامَ دِینًا»، گفت: روز غدیر روز نمادین است و واژه آن معرف به واژه الیوم است که جداکننده این روز از روزهای دیگر است، ادامه داد: در اسلام روزهای نمادین فراوان داریم؛ اما نسبت به هیچ یک از اعیاد تعبیر به الیوم نشده است و این نشان از اهمیت روز غدیر است.
حجتالاسلاموالمسلمین آقاجانی، تصریح کرد: چهار وجه نمادین در روز غدیر وجود دارد؛ ازجمله اینکه روز ناامیدی کفار است و تعیین ولایت و امامت امیرالمؤمنین (ع).
در غدیر، خطر بیرونی نسبت به امت و جامعه اسلامی دفع شده است، دیگر خطری تهدید نمیکند و اگر خطری باشد، از درون است.
غدیر، عامل قدسیت جامعه است
عضو هیئتعلمی دانشگاه باقرالعلوم (ع)، اضافه کرد: غدیر عامل قدسیت جامعه است. جامعه نیازمند به امام، حاکم و مدیر است.
وقتی جامعه با کسی پیوند داشته باشد که انتهای علم و خزائن علم و کرامت است، این کرامت در جامعه، بسط پیدا میکند.
وی ادامه داد: غدیر ترسیمکننده خط تاریخی با عنوان ولایت و با محوریت خدا و ولایت امیرالمؤمنین (ع) است.
پیامبر در روز غدیر فرمودند «اللَّهُمَ والِ مَنْ والاهُ وَ عادِ مَنْ عاداهُ»، بعدازاین، تاریخ به دودسته دوستی و عداوت با امیرالمؤمنین، تقسیم میشود.
وی ادامه داد: پیامبر (ص) میفرمایند: این خبر را به غایبین برسانید و منظور فقط غایبین در غدیر نیست؛ بلکه منظور غایبین، همه تاریخ است که این نشاندهنده، یک امر جهانی است.
پیوند حج با ولایت
حجتالاسلاموالمسلمین آقاجانی درباره پیوند حج با ولایت گفت: پیامبر در این حج اعلام عمومی کردند و این حج ابلاغ بود. حج یکی از مهمترین عبادت بینالمللی اسلامی است و هر کسی از هر ناحیه از جهان که زندگی میکند وقتی شرایط حضور در حج را داشته باشد باید بیاید.
حج در خدمت ولایت و امامت است. حج بازتولید هویت و اصول ارزشهای شیعه است. آدابی که در حج وجود دارد بازتولید هویت شیعه است.
عضو هیئتعلمی دانشگاه باقرالعلوم (ع) با اشاره به اینکه همگرایی یکی از ظرفیتهای غدیر است، اظهار کرد: امروز جامعه دچار تکثرهای فکری، اخلاقی و...است و از این تکثر رنج میبریم. غدیر همگرایی ما را تأمین میکند و همه ما را، علوی میکند.
وی، یادآور شد: غدیر بازخوانی عهد الهی ما با ولایت است. غدیر یک عهد است و روز غدیر ما را به یاد این عهد میاندازد.
وفای به این عهد واجب است و ما را از سویههای دیگر باز میدارد. غدیر ظرفیت فرهنگپذیری کودکان، نوجوانان و جوانان را دارد. لباس نو تهیهکردن برای کودکان، طعام متفاوت و.. باعث میشود غدیر نسبت به دیگر روزها برای کودکان، تفاوت داشته باشد.
بازاندیشی شادمانی اجتماعی در جهان معنایی غدیر
حجتالاسلاموالمسلمین علیاصغر اسلامی تنها نیز، در ادامه این همایش به «بازاندیشی شادمانی اجتماعی در جهان معنایی غدیر»، پرداخت و عنوان کرد: امروزه شادی یکی از مسائل اساسی جامعه تلقی میشود. برای بررسی شاد بودن یا نبودن جامعه باید مفهوم شادی را بررسی کنیم.
عضو هیئتعلمی دانشگاه باقرالعلوم قم، افزود: نظریههای معاصر، شادمانی را به رضایت اجتماعی تعریف میکنند و نگاهشان به شادی، فردگرایانه و انسانگرایانه است.
وی، تأکید کرد: با مراجعه به جهان معنایی که در مبانی قرآنی و روایات اهلبیت (ع) پرداخته شده است، میتوانیم تعریفی از شادمانی اجتماعی، داشته باشیم.
وی دررابطهبا شادی در نهجالبلاغه، گفت: امام خطاب به کمیل بیان میفرماید: «ای کمیل! خانوادهات را امر کن تا روزها به دنبال کسب مکارم اخلاق روند و شبها حاجت آنهایی را که در خوابد برآورده سازند.
قسم به آن کسی که شنوایی او تمام صداها را احاطه نموده، هیچکس نیست که در قلبی شادی ایجاد کند مگر اینکه خداوند در برابر این شادیکردن، لطفی برای او میآفریند و چون بر روی مصیبتی رسد، آن لطف الهی، مانند آبی سرازیر شود تا آن مصیبت را از او دور گرداند؛ چنانکه شتر، غریبه را، از خود دور میکند.»
حجتالاسلاموالمسلمین اسلامی تنها، با بیان اینکه شادی امر شخصی نیست؛ بلکه کمک به دیگران است، گفت: شادی در نگاه اهل بیتی (ع) بیش از آنکه مربوط به خودمان باشد، در نسبت ایثارگرایانه است.
وی، تصریح گرد: وقتی بهصورت جشن بزرگ خیابانی شادیها را تقسیم میکنیم نهرهای اجتماعی است که شادی را به جریان میاندازد؛ اما نهر شادی باید نحر شادی نیز باشد، یعنی همراه با ایثار باشد.
عضو هیئتعلمی دانشگاه باقرالعلوم، در پایان، یادآور شد: امت اسلام، خانواده گسترده پیامبر (ص) است و غدیر روز شناخت متقابل خانواده هستهای، با خانواده گسترده پیامبر (ص) است. پیامبر (ص)، خانواده هستهای خودش را که پدر این خانواده هستهای قرار است تا قیامت عهدهدار سرپرستی و مدیریت خانواده گسترده انسانی شود را، معرفی میکند.
تلویزیون اینترنتی آستان نیوز