کتاب «پدیدارشناسی وجودی دل در سنت عرفان اسلامی» نگاه تازه‌ای به رابطه عقل و دل

به گزارش آستان‌نیوز، دکتر عبدالله صلواتی، استاد دانشگاه شهید رجایی تهران در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما به معرفی و نقد کتاب «پدیدارشناسی وجودی دل در سنت عرفان اسلامی» پرداخت و با بیان اینکه پدیدارشناسی امروزه به حوزه‌های گوناگون معرفتی از جمله علوم پایه، روان‌شناسی و حتی فیزیک راه یافته است، اظهار کرد: پدیدارشناسی در آغاز در دستگاه فلسفی شکل گرفت، اما اکنون به ابزاری کارآمد برای توصیف و تبیین تجربه‌های انسانی در عرصه‌های مختلف تبدیل شده است.

دکتر صلواتی، در معرفی محتوای کتاب گفت: در این اثر، نظریه‌ای تازه با عنوان «انسانِ دل» مطرح کرده‌ام که بر اساس آن، انسان صرفاً موجودی دارای دل نیست، بلکه خودِ دل است.

در حالی که در سنت فلسفی، عقل به عنوان امام قوا شناخته می‌شود، در این نظریه، دل جایگاه امام را دارد و عقل، خیال و سایر قوا از شئون و کارگزاران دل، محسوب می‌شوند.

وی، افزود: در این رویکرد، برخلاف فلسفه که بر عقلِ محدود و چارچوب‌دار تکیه دارد، دل به دلیل ماهیت متحول و آزاد خود، شایسته‌ترین راهبر برای پدیدارشناسی است؛ زیرا هیچ حصری را نمی‌پذیرد و همواره در حرکت و دگرگونی است.

این استاد دانشگاه، با اشاره به تغییر در شعار معروف پدیدارشناسی توضیح داد: ادموند هوسرل از فیلسوفان آلمانی و بنیان گذار پدیدارشناسی، معتقد است، باید به سوی پدیدار‌ها بازگشت، اما در این کتاب بر آن شدم تا این مسیر را معکوس کنم و بگویم پدیدار‌ها باید به سوی ما بازگردند. این چرخش مفهومی، به معنای تأکید بر نقش فعال انسانِ دل در مواجهه با حقیقت است.

وی در ادامه با اشاره به تفاوت این اثر با جریان‌های پدیدارشناسی غربی تصریح کرد: در حالی که در نظام‌های پدیدارشناسی متعارف، خدا و الهیات جایی ندارند، در این کتاب، راهبر پدیدارشناسی «بیکران» معرفی شده که به مدد انسان کامل (ع) تحقق می‌یابد. این رویکرد، پدیدارشناسی را از افق انسانی صرف، به افق الهی و عرفانی ارتقا می‌دهد.

دکتر صلواتی، درباره مخاطبان این اثر گفت: کتاب «پدیدارشناسی وجودی دل در سنت عرفان اسلامی»، می‌تواند برای محققان حوزه‌های فلسفه، عرفان و الهیات سودمند باشد، همچنین برای کسانی که می‌خواهند نگاهی تازه و ژرف به عالم، انسان و حقیقت دینی داشته باشند، خواندنی است.