اجرای طرح مقاله به جای تقریر در مدرسه علمیه میرزاجعفر، گامی نو در پژوهش حوزوی

به گزارش آستان نیوز، دکتر بلال شاکری، استاد ارزیاب مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان و عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی، در حاشیه برگزاری رویداد ارزیابی تقریرات و مقالات مدرسه علمیه میرزاجعفر دانشگاه علوم اسلامی رضوی نسبت به جایگزینی یا بدل قرار گرفتن مقالات به جای تقریرات درس خارج، این حرکت را مثبت ارزیابی کرد.

وی گفت: تقریرات و مقالات هرکدام فوائد خاص خود را دارند، اما الزام به یک الگوی ثابت برای همه طلاب در زمینه کار پژوهشی، صحیح نیست.

دکتر شاکری، افزود: گام مثبت این است که برای خروجی علمی طلاب الگو‌های متنوعی در نظر گرفته شود، اما این به معنای نفی ارزش تقریرات نیست؛ چرا که هر یک از این روش‌ها مزایای ویژه‌ای دارند. از طرف دیگر، همه طلاب قرار نیست که مقرر باشند، بنابراین باید از تمامی ظرفیت‌ها برای ورود طلاب به حیطه‌های مختلف نگارشی و پژوهشی استفاده کرد.

استاد ارزیاب مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، ادامه داد: یکی از این حیطه‌ها، مقالات علمی پژوهشی است که در آن طلاب می‌توانند ایده‌های نوآورانه اساتید خود را که در کنار استاد پرورش یافته، به صورت مقالات علمی و پژوهشی به جامعه علمی عرضه کنند.

دکتر شاکری در ادامه، توضیح داد: حسن اصلی این روش، متمرکز شدن بر یک مسئله خاص است که از طریق تعامل استاد و شاگرد، به نتیجه مطلوب می‌رسد. در این فرایند، خروجی کار می‌تواند در مجلات علمی پژوهشی منتشر شود، در حالی که تقریرات طلاب معمولاً فاقد چنین ارزش علمی و قابلیت عرضه به مجامع علمی هستند.

وی همچنین بر لزوم تدوین آیین‌نامه و ضوابط مربوط به این طرح تاکید کرد و افزود: در این طرح، باید نام استاد به عنوان یکی از نویسندگان مقاله ذکر شود و تایید نهایی نتیجه توسط استاد صورت گیرد. گاهی برخی دیدگاه‌های خاص اساتید در حوزه علمیه مشهد، به ویژه در مباحث فقهی و اصولی، فرصت تبدیل به متن و ثبت را پیدا نمی‌کنند؛ اما در این طرح، شاگردان می‌توانند آن دیدگاه‌ها را به صورت مقاله ارائه دهند.

دکتر شاکری همچنین گفت: رنگ و بوی درس خارج باید به سمت پژوهش سوق یابد. طلبه‌ای که ۱۰ سال در فعالیت‌های آموزشی بوده، اکنون باید تقریرات خود را به صورت کار پژوهشی ارائه کند. الزام به نوشتن تقریرات برای همه طلاب، به‌ویژه در صورت نبود انگیزه‌های کافی، عملاً نتایج مطلوبی به همراه نخواهد داشت.

رئیس اداره پژوهش مرکز تخصصی آخوند خراسانی، در ادامه با اشاره به ماهیت پژوهشی تقریر، بیان کرد: تقریر باید نشان‌دهنده فهم و نظرات طلاب باشد. در یک تقریر استاندارد، رعایت اصول علمی ضروری است، اما تقریرات طلاب معمولاً فاقد ویژگی‌های یک کار پژوهشی خاص هستند و صرفاً نگارش نظرات استاد به منظور رفع تکلیف تلقی می‌شود.

وی در پایان اظهار کرد: در حال حاضر، پذیرش مقالات به عنوان بدل از تقریرات در مدرسه علمیه میرزاجعفر (به عنوان طرح آزمایشی حوزه) فرصتی ارزشمند برای طلاب پژوهشگر فراهم کرده است تا به تولید مقالات علمی و پژوهشی متمرکز شوند و این امر می‌تواند موجب تحرک و پویایی بیشتر طلاب درس خارج شود.

دکتر شاکری، همچنین در مورد استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش‌ها گفت: هوش مصنوعی ابزار کمکی است که می‌تواند همانند کتابخانه‌های مجازی نور در دوران مختلف به کمک طلاب بیاید. با رشد تکنولوژی، فضای بیشتری برای استفاده از این ابزار فراهم شده است، اما باید همانند پایان‌نامه‌ها، استفاده از آن ضابطه‌مند و دارای آیین‌نامه باشد، در غیر این صورت، ممکن است به آفتی برای کار علمی و پژوهشی در حوزه، تبدیل شود.