آوای ارادت مردمی در گنجینه «آوا‌ها و نغمه‌های رضوی» ماندگار شد

محمدجواد استادی، در گفت‌و‌گو با آستان‌نیوز اظهار کرد: گنجینه «آوا‌ها و نغمه‌های رضوی در فرهنگ مردم ایران» در چارچوب سیاست‌های کلان فرهنگی آستان قدس رضوی و مبتنی بر رویکرد نظری مکتب هنر رضوی تولید شده است؛ رویکردی که هنر را نه صرفاً ابزار بیان، بلکه حامل معنا، هویت و تجربه زیسته زیارت می‌داند.

وی با اشاره به گستره این مجموعه افزود: این گنجینه شامل ۲۶۰ آوا و نغمه مردمی از ۲۷ استان کشور است که هر یک بازتاب‌دهنده جلوه‌ای از ارادت تاریخی و عاطفی مردم ایران به حضرت امام رضا (ع) در قالب‌های متنوع موسیقایی و آیینی است.

مکتب هنر رضوی؛ چارچوب نظری فعالیت‌های هنری

مدیر کلان‌پروژه مکتب هنر رضوی و پژوهشگر مطالعات فرهنگی با بیان اینکه مأموریت اصلی این مؤسسه، نشر و ترویج فرهنگ و معارف رضوی از طریق هنر است، گفت: تلاش ما بر آن است که با امتداد دادن مفهوم زیارت به عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی، این معارف را در متن زندگی روزمره مردم جاری کنیم.

وی ادامه داد: بر همین اساس، تمامی فعالیت‌های مؤسسه در مدار ایده مرکزی «مکتب هنر رضوی» سامان یافته است؛ ایده‌ای که می‌کوشد با ارائه یک الگوی روشن و قابل تبیین، امکان ترجمه مفاهیم عمیق رضوی را در قالب‌های هنری ملموس، متنوع و متناسب با سطوح مختلف اجتماعی و فرهنگی فراهم آورد.

استادی با تأکید بر اهمیت بازخوانی هنر تاریخی ایران تصریح کرد: یکی از مأموریت‌های اساسی مؤسسه، واکاوی و بازشناسی تجربه‌های هنری گذشتگان است؛ هنرمندانی که طی قرن‌ها، ارادت خود به حضرت رضا (ع) را در قالب آثار گوناگون هنری متجلی ساخته‌اند. ثبت و مستندسازی این آثار، نقش مهمی در صیانت از حافظه تاریخی و هویتی فرهنگ ایران ایفا می‌کند.

وی افزود: ایران به برکت حضور حضرت رضا (ع) واجد معنایی فرهنگی و تمدنی متمایز شده و درهم‌تنیدگی فرهنگ ایرانی با آموزه‌های برخاسته از سیره و اندیشه رضوی، زمینه‌ساز خلق آثار ماندگار بسیاری در عرصه‌های مختلف هنری بوده است؛ آثاری که حفظ و انتقال آنها به نسل‌های آینده، از وظایف بنیادین این مؤسسه به شمار می‌رود.

ثبت آوا‌های مردمی از سراسر ایران

مدیر کلان‌پروژه مکتب هنر رضوی با اشاره به گستره جغرافیایی این نغمه‌ها گفت: آوا‌ها و نغمه‌های مرتبط با فرهنگ رضوی، در سراسر جغرافیای فرهنگی ایران ـ از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب ـ حضوری زنده و ریشه‌دار دارند و ثبت این میراث شنیداری طی ده سال گذشته به‌صورت جدی در دستور کار مؤسسه قرار گرفته است.

وی ادامه داد: در این پروژه، آوا‌ها و نغمه‌های رضوی در ۲۷ استان کشور شناسایی و بررسی شد و بیش از ۲۶۰ قطعه در قالب‌هایی همچون چاوش‌خوانی، توسل‌خوانی، مرثیه‌خوانی، منقبت‌خوانی و سلام‌خوانی ضبط و در قالب یک آلبوم جامع منتشر شده است.

این پژوهشگر مطالعات فرهنگی افزود: هم‌زمان با انتشار آلبوم، یک کتاب پژوهشی نیز برای معرفی زمینه‌های فرهنگی، تاریخی و موسیقایی این آثار تدوین شده است تا مجموعه «آوا‌ها و نغمه‌های رضوی در فرهنگ مردم ایران» به‌عنوان منبعی معتبر در اختیار هنرمندان، پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: بخش قابل‌توجهی از این آوا‌ها در آستانه فراموشی قرار داشت و برخی از هنرمندان مردمی خالق این آثار امروز در قید حیات نیستند؛ اما ثبت و ضبط این نغمه‌ها موجب شد. این میراث ارزشمند برای آیندگان حفظ شود و به پشتوانه‌ای جدی برای مطالعات تخصصی در حوزه موسیقی رضوی تبدیل گردد.

مدیر کلان پروژه مکتب هنر رضوی در پایان تصریح کرد: امیدواریم این مجموعه با اتکا بر اصالت‌های فرهنگی و بن‌مایه‌های معرفتی و رضوی، زمینه‌ای را برای مقابله با جریان نفوذ فرهنگی و رواج آثاری که با فرهنگ دینی و ملی ما سنخیتی ندارند، فراهم آورد و در عین حال، مجموعه‌ای الهام‌بخش و اصیل را پیش روی هنرمندان قرار دهد.

بی‌تردید، این رویکرد باید به‌تدریج در سایر شاخه‌های هنری و حوزه‌های فرهنگی نیز دنبال شود تا گفتمان مکتب هنر رضوی به‌صورت پایدار تعمیق و تقویت شود.