شب‌شعر چکاد انتظار با حضور شاعران آیینی از مشهد و سراسر کشور برگزار شد

به گزارش آستان‌نیوز، نگارخانه رضوان، در شبی آمیخته با زمزمه شعر و دغدغه ظهور، میزبان شاعرانی بود که انتظار را زبان گرفته‌اند تا آن را به متن جامعه بیاورند؛ همان نگاهی که شعر را رسانه‌ای زنده، جریان‌ساز و حامل مفاهیم ناب شیعی می‌داند و آن را موظف به ایستادن در برابر ظلم و بی‌عدالتی می‌شمارد.

در این محفل ادبی، شعر نه صرفاً خوانده شد و نه‌تنها شنیده؛ بلکه به‌مثابه کنش، پیام و مسئولیت اجتماعی مطرح شد. شب‌شعر «چکاد انتظار» تلاشی بود برای بازخوانی مفهوم انتظار فعال؛ انتظاری که در آن، شاعر بی موضع نیست و شعر، زبان مطالبه و بیداری است.

شعر؛ زبان مفاهیم دینی و جریان‌ساز جامعه

در ابتدای این محفل ادبی امیرمهدی حکیمی، مدیرعامل مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی، با تأکید بر جایگاه تاریخی شعر در انتقال مفاهیم دینی و شیعی تصریح کرد: در میان گروه‌های مختلف علمی و فکری فقها، حکما، متکلمان یا مفسران، تنها این شاعران بودند که از پیامبر اکرم و اهل‌بیت (ع) صله دریافت کردند.

او با اشاره به نمونه‌های تاریخی دریافت صله شعرا از اهل‌بیت (ع) گفت: حسان بن ثابت برای شعر غدیر از پیامبر صله گرفت و شاعران بزرگی همچون دعبل خزاعی نیز به واسطه شعر، موردتوجه و عنایت اهل‌بیت قرار گرفتند.

حکیمی با بیان اینکه در طول تاریخ، شعر به‌تدریج به زبان مفاهیم دینی و شیعی تبدیل شد، توضیح داد: شعر به‌عنوان یک رسانه پرنفوذ و جریان‌ساز، توانست مفاهیم عمیق اعتقادی را در دل جامعه منتشر کند؛ چنان‌که قصیده دعبل در روزگاری که نه رسانه‌ای وجود داشت و نه امکان انتقال سریع خبر، پیش از خود شاعر به سراسر جهان اسلام رسید.

به گفته او، این قدرت نفوذ، جایگاه شعر را در تاریخ ادب اسلامی و فارسی تثبیت کرد و از قرن چهارم به بعد نیز ادبیات فارسی به‌طورجدی با این مضامین گره خورد.

مدیرعامل مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی با تأکید بر اینکه شعر شیعی نمی‌تواند بی‌موضع باشد، خاطرنشان کرد: شاعرِ شیعی نمی‌تواند صرفاً به توصیف و مدح بسنده کند و از پرداختن به حقایق ناب و پیام‌های بنیادین دینی غفلت ورزد.

او در تبیین مفهوم شعر انتظار تصریح کرد: نمی‌توان از انتظار سخن گفت، اما شعر انتظار زبان انتظار نباشد؛ نمی‌توان از یک منجی گفت که قرار است با ظلم مبارزه کند، اما شعر، تهی از اعتراض، مسئولیت و مبارزه باشد.

حکیمی، انتظار را مفهومی فعال دانست و بیان کرد: انتظار، مظهر اعتراض است، مظهر ایستادن در برابر ظلم و مقابله با طاغوت‌هاست و شعر انتظار باید این معنا را بازتاب دهد.

به باور او، شعر انتظار نباید صرفاً به بیان یک حال عاطفی بسنده کند، بلکه باید بپرسد منجی موعود چه خواهد کرد، وظیفه انسان منتظر چیست و جامعه منتظر چه مسئولیتی بر عهده دارد.

او در پایان تأکید کرد: شاعر امروز، هنگامی که از انتظار سخن می‌گوید، ناگزیر است به این مضامین بپردازد و شعری بگوید که جامعه را به حرکت، جهت‌گیری درست و نگاه صحیح دعوت کند؛ چراکه شعر، اگر در تراز انتظار باشد، می‌تواند مسیر جامعه را روشن کند.

در ادامه این شب شاعرانه، ۱۵ شاعر آیینی از مشهد و دیگر شهر‌های کشور به شعرخوانی پرداختند. استاد محمدجواد غفورزاده (شفق)، حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدحسین سیدی، معصومه اسدیان، زهرا حاجی‌پور، علیرضا خاکساری، حسین سیدبر، مصطفی جلیلیان مصلحی، روح‌الله راوی‌نیا، ملیحه آخوندی و محمدجواد منوچهری از مشهد، مهدی جهاندار و علی سلیمانیان از اصفهان، شهریار بصیری از اردبیل، فرامرز اکبری از نیشابور و علی‌اصغر دلیلی صالح از سبزوار، با قرائت اشعار خود، شب «چکاد انتظار» را به صحنه‌ای از هم‌نشینی شعر، اندیشه و تعهد بدل کردند.

شعر انتظار فراتر از یک مضمون صرفاً ادبی است

در میان شاعرانی که در شب‌شعر «چکاد انتظار» به شعرخوانی پرداختند، شهریار بصیری، شاعر جوانِ اصالتاً اردبیلی و دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد حقوق خصوصی، نگاه خود به مفهوم انتظار را فراتر از یک مضمون صرفاً ادبی می‌داند.

او تأکید کرد: هر جامعه‌ای برای حرکت روبه‌جلو نیازمند ترسیم یک آرمان روشن است و آینده مهدوی، افق فکری جامعه دینی و حکومت اسلامی به شمار می‌آید؛ افقی که همانند هدف فردی، باید جهت‌دهنده برنامه‌ها و کنش‌های روزمره باشد. این ترسیم آینده، تنها یک ایده ذهنی نیست و باید در همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی بروز و ظهور داشته باشد.

این شاعر که شش سال است به‌صورت تخصصی به سرایش شعر می‌پردازد، شعر را یکی از مهم‌ترین عرصه‌های ادای دین نسبت به مهدویت دانست و افزود: همواره تلاش می‌کنم نگاه به آینده مهدوی را در تمامی جنبه‌های زندگی‌ام، از جمله شعر، رعایت کنم.

به گفته او، شاعرِ هدفمند، ذهن خود را معطوف به تحقق مدینه فاضله و عصر ظهور می‌کند و طبیعی است که در این مسیر، در برابر هر حادثه‌ای که تحقق این هدف را به خطر می‌اندازد، موضع بگیرد و ایستادگی نشان دهد؛ چراکه شعر در منطق انتظار، تنها بیان احساس نیست؛ بلکه مسئولیتی آگاهانه در قبال آینده جامعه است.

چالش‌های شعر آیینی و انتظار

سید حسین سیدی، شاعر آیینی و از چهره‌های شناخته‌شده شعر مشهد که از اوایل دهه هفتاد سرودن شعر را آغاز کرده و از حوالی سال ۸۰ به‌صورت جدی‌تر ادامه داده است در حاشیه شب‌شعر «چکاد انتظار» می‌گوید: در ابتدای کارم شعر عاشقانه می‌سرودم و حتی مجموعه‌ای غزل عاشقانه منتشر کرده‌ام؛ اما پس از آشنایی با جشنواره امام رضا (ع) به شعر آیینی گرایش پیدا کردم.

سیدی با اشاره به چالش‌های شعر آیینی و انتظار می‌گوید: بسیاری از شعر‌ها دیده نمی‌شوند، یا آتش لازم برای اثرگذاری را ندارند یا رسانه‌ای برای انتشار ندارند.

به باور او شعر انتظار به دو نوع تقسیم می‌شود؛ شعر منفعل که صرفاً به منتظر بودن بدون عمل می‌پردازد و شعر فعال که انتظار را همراه با عمل و آمادگی معنا می‌کند. حال، منتظر واقعی کسی است که خانه را آماده کرده و چشم‌به‌راه است، نه کسی که فقط ادعای انتظار دارد.

این شاعر در پایان تأکید می‌کند: شعر انتظار باید مخاطب را درگیر و وادار به سؤال و جست‌و‌جو کند؛ چراکه تنها در این صورت است که پیام واقعی و اثرگذاری آن به جامعه منتقل می‌شود.

شب‌شعر «چکاد انتظار» به معنای واقعی نشان داد که شعر انتظار تنها بیان احساس نیست؛ این شعر، زبان بیداری، حرکت و مسئولیت‌پذیری است. شاعران حاضر در این محفل ادبی، مخاطب را نه‌فقط به شنیدن بلکه به پرسش و عمل دعوت کردند و یادآوری کردند که انتظار فعال، راهی به‌سوی عدالت، ایمان و تحقق آرمان‌های مهدوی است.