لزوم مدل‌سازی حوزه برای مسائل کلان نظام

به گزارش آستان نیوز، نشست تخصصی بررسی روش‌های تحقیق در علوم اسلامی و تبیین افق‌های تحول در حوزه، با حضور اساتید، پژوهشگران و طلاب نخبه در مدرسه پاییزه دارالعلم برگزار شد. در ابتدای این نشست، حجت‌الاسلام‌والمسلمین علوی آزیز با ارائه گزارشی از فعالیت‌های این مرکز، پژوهش را ابزاری برای گسترش مرز‌های دانش توصیف کرد و تحول در متون آموزشی را پیش‌زمینه اصلی رسیدن به این هدف متعالی دانست. در ادامه، آیت‌الله صادق آملی لاریجانی، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، به تبیین ضرورت‌های تحول در ساختار علوم حوزوی پرداخت و با اشاره به لزوم بازنگری در مباحث الفاظ اصول، پیشنهاد کرد: خوب است مبادی غیر مسئله‌ای از بدنه اصلی این دانش تفکیک شود و در قالب «فلسفه علم اصول» یا مباحث مقدماتی مستقل، مورد واکاوی قرار گیرند.

تخصصی‌شدن فقه؛ ضرورتی برای عصر تمدن‌سازی

آیت‌الله آملی لاریجانی یکی از کلیدی‌ترین ابزار‌های رسیدن به «فقه تمدنی» را تقسیم کار تخصصی میان نخبگان دانست و تصریح کرد: در دنیای پیچیده امروز، ادعای اعلمیت یک فرد در تمام ابواب فقهی، از طهارت تا معاملات و قضا، با واقعیت‌های علمی سازگار نیست. راهکار اساسی این است که گروه‌های نخبگانی در حوزه‌های کلان نظیر فقه سیاست، فقه اقتصاد و فقه تربیت متمرکز شوند تا به قله‌های تحقیق دست یابند. وی با تأکید بر لزوم بازسازی ابزار‌های استنباط برای مواجهه با پیش‌فرض‌های علوم‌انسانی غربی، افزود: فقه فعلی برای استنباط در حوزه‌های غیرفقهی و تکوینی قرآن و سنت، نیازمند توسعه ابزاری است. همچنین حوزه باید برای مسائل کلان نظام مدل‌سازی کند تا طلاب مستعد با مشاهده ثمره علمی خود در هندسه نظام، از بند بی‌انگیزگی رهایی یابند.

پیوند علم بااخلاق و تعالی معنوی

استاد حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود، دقت علمی را در پیوند ناگسستنی با تعالی معنوی دانست و طلاب را به محاسبه نفس و ذکر مدام فراخواند. وی هشدار داد: حتی زرنگ‌ترین انسان‌ها در لحظه مرگ، اگر از عمل صالح تهی باشند، دچار حسرت ابدی، خواهند بود. آیت‌الله آملی لاریجانی در سخنان خود زندگی با قرآن، تلاوت همراه با تدبر، توسل به ائمه اطهار (ع) و استمداد از حضور زنده امام‌زمان (عج) را رکن رکین حیات علمی برشمرد و خاطرنشان کرد: تتبع در آثار گران‌سنگی همچون «مفتاح‌الکرامه» یا «ریاض‌المسائل» که الگو‌های فحص و تدقیق هستند، تنها زمانی به ثمر می‌نشیند که بااخلاص و نیت تقرب به پروردگار، همراه باشد.