خسارت مبین؛ وقتی انسان آگاهانه در مسیر زیان قدم می‌گذارد

محفلی که در آن، حجت‌الاسلام رحیم شرفی با تبیین مفهوم «خسارت مبین» از منظر قرآن کریم، جوانان را به بازنگری در منبع دریافت پیام‌ها و شیوه مواجهه با آزمون‌های زندگی، فراخواند.

به گزارش آستان‌نیوز، محفل خانوادگی «نفس عمیق» چهارشنبه ۲۹ بهمن‌ماه، در مؤسسه جوانان آستان قدس رضوی برگزار شد. این برنامه با سخنرانی حجت‌الاسلام رحیم شرفی، از سخنرانان حرم مطهر رضوی و سخنران بیت مقام معظم رهبری در دهه محرم سال گذشته و نیز با نوای علی کرمی همراه بود.

خسارت در قرآن؛ از دنیا تا آخرت

حجت‌الاسلام شرفی در ابتدای سخنان خود با اشاره به تکرار گسترده واژه «خسارت» و «خسران» در قرآن کریم گفت: یکی از واژگان مهم قرآنی، مفهوم خسران است؛ زیانی که گاه متوجه نفس انسان می‌شود، گاه خانواده را دربرمی‌گیرد و گاه به صورت خسارت مبین و آشکار از آن یاد شده است.

وی با تقسیم خسارت به دو نوع مادی و معنوی افزود: بخشی از خسارت‌ها مادی و دنیوی‌اند؛ مانند زیان در معامله یا آسیب‌های ناشی از انتخاب‌های نادرست که غالباً امکان جبران دارند. قرآن حتی در معاملات نیز انسان را از کم‌فروشی و وارد کردن ضرر به دیگران برحذر داشته است، اما نوعی دیگر از خسارت، معنوی است که گاه آشکار و گاه پنهان رخ می‌دهد و آثار آن بسیار عمیق‌تر است.

خسارت مبین؛ تبعیت از شیطان به جای ولایت الهی

این سخنران حرم مطهر رضوی با تمرکز بر مفهوم خسارت مبین اظهار کرد: خسارت مبین آن زیانی است که انسان خود نیز می‌فهمد در حال ضرر کردن است. قرآن در چند موضع از این تعبیر استفاده از کرده که یکی از آنها آیه ۱۱۹ سوره نساء است؛ جایی که تبعیت از شیطان به جای پذیرش ولایت الهی، به‌عنوان خسارتی آشکار معرفی می‌شود.

وی ادامه داد: شیطان خود را دشمن آشکار انسان معرفی می‌کند و در قیامت نیز تصریح می‌کند که فقط انسان را دعوت کرده و تسلطی بر مابقی امور نداشته است. در مقابل، وعده الهی سه ویژگی دارد؛ حق است، صادق است و تخلف‌ناپذیر. انسانی که دل به وعده خدا می‌بندد، در مسیر پیروزی قرار می‌گیرد.

حجت‌الاسلام شرفی با استناد به فرمایش امام جواد (ع) درباره تأثیرپذیری انسان از منابع فکری، خاطرنشان کرد: هرکس از هر گوینده‌ای تغذیه فکری کند، در دایره عبودیت همان قرار می‌گیرد؛ اگر پیام الهی باشد، در مسیر بندگی خداست و اگر پیام شیطانی باشد، در مدار سلطه شیطان. از این‌رو جوانان باید نسبت به منشأ پیام‌هایی که دریافت می‌کنند هوشیار باشند.

پنج گروه در امان از سلطه شیطان

وی هم‌چنین با نقل روایتی از امام صادق (ع) به پنج گروهی اشاره کرد که شیاطین بر آنان تسلط ندارند و گفت: انسان‌های مخلص، کسانی که بسیار به تسبیح الهی مشغول‌اند و خود را مقصر می‌دانند، افرادی که در مصیبت‌ها جزع نمی‌کنند، کسانی که برای دیگران همان می‌خواهند که برای خود می‌پسندند و افرادی که به رزق مقدر الهی راضی‌اند این گروه‌ها را شامل می‌شوند.

عبادت در حرف می‌ماند یا در میدان امتحان؟

این استاد حوزه در ادامه به دومین جلوه خسارت مبین اشاره کرد و گفت: قرآن در سوره حج از کسانی یاد می‌کند که عبادتشان به کلام است؛ تا زمانی که شرایط بر وفق مرادشان باشد، در مسیر عبادت می‌مانند، اما با اولین امتحان، دچار بی‌تابی می‌شوند. شرط پیروزی در آزمون‌های الهی، استعانت از خدا و صبر است؛ همان‌گونه که حضرت موسی (ع) به قوم خود فرمود: «استعینوا بالله واصبروا».

وی سومین مصداق خسارت را آسیب رساندن به خود و خانواده دانست و تأکید کرد: خسارت بزرگ آن است که انسان با عملکرد نادرست، خود و همسر و فرزندانش را در مسیر بدبختی قرار دهد. فرزندان بیش از آنکه به گفتار ما گوش دهند، به رفتار ما نگاه می‌کنند. پس دعوت به خیر باید با عمل، همراه باشد.

گفتنی است، محفل «نفس عمیق»، در فضایی معنوی و خانوادگی برگزار شد و با استقبال نوجوانان و جوانان همراه بود؛ محفلی که تلاش داشت در آستانه روز‌های ماه مبارک رمضان، مخاطبان خود را به تأملی جدی درباره مفهوم زیان‌های پنهان و آشکار در زندگی فردی و اجتماعی، دعوت کند.