سیره رضوی؛ الگویی تمدنی برای ترویج فرهنگ نقدپذیری و گفت‌وگوی سازنده

به گزارش آستان‌نیوز، در این نشست علمی ـ پژوهشی که به همت مرکز تخصصی امامت اهل‌بیت (ع) و زیر نظر دبیرخانه کنگره جهانی حضرت رضا (ع) و با حضور اساتید، امامت‌پژوهان و علاقه‌مندان به معارف اهل‌بیت (ع) برگزار شد، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر ابوالقاسمی به تبیین ابعاد راهبردی گفت‌وگوی سازنده در سیره امام رضا (ع) پرداخت.

گفت‌وگوی هدایت‌گر؛ برترین عمل یک عالم

دکتر ابوالقاسمی در آغاز سخنان خود با استناد به روایتی از امام رضا (ع) در کتاب «الاحتجاج» تأکید کرد: در مکتب رضوی، نجات فکری یک مؤمن از انحراف، برترین عمل یک عالمِ محبّ اهل‌بیت (ع) است.

وی با مقایسه جایگاه «عابد» و «عالم هدایتگر» در قیامت توضیح داد: عابد به سبب تقوا و عبادت وارد بهشت می‌شود، اما عالمِ هدایتگر مأمور شفاعت گروه‌های عظیمی از انسان‌هاست؛ روایتی که عظمت و ارزش گفت‌وگوی سازنده و هدایتگر را در منظومه فکری امام رضا (ع) آشکار می‌سازد.

گفت‌و‌گو؛ یک مأموریت سازمان‌یافته در سیره رضوی

سخنران این نشست با اشاره به نامه امام رضا (ع) به «حسن بنی علی وشّاء» تصریح کرد: در سیره رضوی، گفت‌و‌گو صرفاً یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه بخشی از یک مأموریت هدفمند و نظام اجرایی است.

به گفته وی، هدایت چهره‌های شاخص توسط اصحاب امام و تبدیل آنان به کارگزاران مکتب اهل‌بیت (ع)، نشان‌دهنده شکل‌گیری یک نظام اجرایی مبتنی بر گفت‌و‌گو در عصر امام رضا (ع) است؛ نظامی که بر اقناع فکری، استدلال و تعامل روش‌مند استوار بود.

مهارت بی‌نظیر امام رضا (ع) در مناظره

دکتر ابوالقاسمی در ادامه به نمونه‌هایی از مناظرات تاریخی امام رضا (ع) اشاره کرد و مناظره با یحیی بن ضحّاک سمرقندی را نمونه‌ای برجسته از قدرت استدلالی حضرت دانست.

وی توضیح داد: امام رضا (ع) با طرح پرسشی منطقی و موجز، حریف را در تنگنای استدلالی قرار دادند؛ به‌گونه‌ای که مأمون پس از مشاهده این مناظره تصریح کرد: «هیچ‌کس در زمین، چون تو چنین مهارتی در مناظره ندارد.»

به گفته سخنران این نشست، این روش تجسم عملی فرمایش امام صادق (ع) است که «پاسخ درست، کلام را کوتاه می‌کند»؛ یعنی دقت استدلال، جایگزین اطاله کلام می‌شود.

اصول روش‌شناسی گفت‌وگوی سازنده در سیره رضوی

در بخش پایانی نشست، مهم‌ترین عناصر روش‌شناسی گفت‌و‌گو در سیره امام رضا (ع) این‌گونه تشریح شد: آموزش شیوه صحیح مناظره به اصحاب و تأیید روش‌های علمی آنان، پایبندی کامل به مبانی کلامی اهل‌بیت (ع)، نفی هرگونه اجبار و تأکید بر اقناع فکری، اختصاص وقت ویژه برای گفت‌و‌گو با مخالفان در شهر‌های مختلف، ایجاد فضای آزاد برای طرح شبهات بدون ملاحظه، انعطاف‌پذیری در هدف مناظره متناسب با موضوع و شرایط و اهتمام به جذب و ارتباط پس از گفت‌و‌گو شاکله اصلی این عناصر را تشکیل می‌دهد.

در ادامه این نشست، با توجه به موضوع مطرح شده، به ماجرای ایمان‌آوردن عمران صابی اشاره شد که امام (ع) پس از گفت‌و‌گو با بزرگ‌منشی، او را تکریم کردند؛ رویکردی که نشان‌دهنده پیوند عمیق میان گفت‌و‌گو، کرامت انسانی و جذب قلوب در سیره رضوی است.

الگویی تمدنی برای عصر حاضر

در جمع‌بندی این نشست، سخنران تأکید کرد: سیره امام رضا (ع) الگویی جامع برای ترویج فرهنگ نقدپذیری، گفت‌وگوی مؤثر و هم‌زیستی عقلانی در عصر حاضر ارائه می‌دهد؛ الگویی که از حکمت آغاز می‌شود، با اخلاق و تخصص همراه است و با جذب قلوب پس از اقناع فکری تکمیل می‌شود.

گفتنی است، سلسله پیش‌نشست‌های «ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع)» به همت دبیرخانه کنگره در شهر‌های مختلف کشور و نیز در سطح بین‌المللی در حال برگزاری است. علاقه‌مندان برای اطلاع از برنامه‌ها و اخبار این رویداد می‌توانند به پایگاه اطلاع‌رسانی کنگره به نشانی 🌐 https://gcir.razavi.ir و نیز کانال رسمی کنگره در پیام‌رسان‌ها با شناسه 🆔 @Imam_Reza_Global_Congress مراجعه کنند.