امروز هویت جوان ایرانی در محاصره جنگ شناختی و عملیات فریب رسانه‌ای است

به گزارش آستان‌نیوز، دکتر محمد لسانی، استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه سواد رسانه‌ای و جنگ شناختی در هجدهمین نشست علمی ـ فرهنگی " خط روشنگری" که در مدرسه پریزاد حرم مطهررضوی برگزار شد، به تشریح ابعاد جنگ سایبری، اطلاعاتی و شناختی علیه ایران پرداخت و گفت: ما وارد مرحله‌ای شده‌ایم که نه فقط ذهن، بلکه هویت انسان هدف گرفته می‌شود.

وی با اشاره به خطرات فزاینده‌ی رسانه‌های جهانی و جریان‌های تبلیغ ضد دین گفت: امروز بشر در دوران «جهالت ثانی» گرفتار شده است؛ دورانی که حجم انبوه داده‌ها به جای آگاهی، نادانی جمعی تولید می‌کند و جوان ایرانی در مخاصمه مستقیم با ماشین فریب رسانه‌ای جهان قرار گرفته است.

شکاف نسلی و قطع ارتباط گفت‌و‌گو

وی ابراز کرد: وقتی پدری با دختر یازده ساله صحبت می‌کند، دستانش را بر گوش می‌گذارد تا سخنانش را نشنود. این رفتار ما را یاد دشمنی قریش با پیامبر اکرم (ص) می‌اندازد، آنان نیز پنبه در گوش می‌گذاشتند تا صدای قرآن را نشنوند.

وی این رفتار نسل جدید را نشانه‌ی قطع ارتباط میان نسل‌ها دانست و گفت: جریان رسانه‌ای جهانی آگاهانه گفت‌و‌گو بین والدین و فرزندان را از بین می‌برد.

جهالت ثانی؛ غرق شدن انسان در داده‌های بی‌معنا

این استاد رسانه، دوران جدید را «جهالت ثانی» نامید و توضیح داد: در جهالت نخست، بشر دانایی نداشت در جهالت ثانی، بشر غرق در داده است، اما بدون درک و تشخیص، آن‌قدر اطلاعات می‌بیند که دیگر نمی‌فهمد چه چیز درست است که این وضعیت منجر به از دست رفتن قدرت انتخاب و قضاوت عقلانی در میان جامعه جهانی شده است.

پروژه‌های ضد دینی و حمله به هویت اسلامی

دکترلسانی از جریان‌های ضد دینی در فضای رسانه‌های غربی یاد کرد و گفت:فراخوان‌هایی نظیر آتش زدن قرآن، نه از ایمان، بلکه از جهل و طراحی تبلیغاتی سرچشمه می‌گیرد. چند سال گذشته در ترکیه نیز جنبشی با شعار حذف اسلام از فضای عمومی شکل گرفت؛ هدف آن، بی‌هویت‌سازی نسل‌هاست.

او تأکید کرد:جوان امروز اگر مراقبت نشود، قربانی این مهندسی فرهنگی خواهد شد.

این استاد رسانه‌ای، گفت: شبکه‌های اجتماعی جهان را می‌توان به قبیله‌های فکری تقسیم کرد، در رسانه‌هایی مثل X و اینستاگرام، هر گروه فقط حرف خود را می‌شنود. نتیجه این می‌شود که جامعه قدرت تشخیص را از دست می‌دهد و وارد توهم جمعی می‌شود.

وی تأکید کرد: غرب با اجتماعات دیجیتال القایی، مردم را به سمت باور‌های جعلی سوق می‌دهد تا انسجام اجتماعی از بین برود.

ماشین دروغ‌سازی و مزرعه‌های سایبری

او گزارشی از فعالیت شبکه‌های سازمان‌یافته دروغ‌سازی ارائه داد و افزود: در فضای مجازی حدود ۸۰۰ هزار اکانت جعلی فعالند که هرکدام چندین هویت دروغین می‌سازند. هر سیم‌کارت می‌تواند تا ۳۰ حساب کاربری ایجاد کند، عکس‌های دروغین، اخبار ساختگی، ویدئو‌های بازسازی‌شده با هوش مصنوعی همه بخش‌های از این ماشین فریبند.

لسانی افزود: در برخی کشور‌ها به‌ویژه مقر منافقین در آلبانی، گروه‌هایی با تجهیزات فول اچ‌دی و مونتاژ حرفه‌ای، کلیپ‌های جعلی علیه ایران تولید می‌کنند.

فیک‌نیوز‌ها و ساخت توهم جمعی

وی یکی از نمونه‌های فریب را این‌گونه توضیح داد: زمانی خبری منتشر شد مبنی بر اینکه هواپیمایی در فرودگاه پیام آتش گرفته و مردم زنده زنده سوخته‌اند. در حقیقت هیچ‌یک از این تصاویر واقعی نبود و با ترکیب چند ویدئو ساخته شده بود تا احساس ترس و خشم در مردم ایجاد کند.

استاد سواد رسانه‌ای اضافه کرد: روزنامه فیگارو در فرانسه مطلبی منتشر کرد که وانمود می‌کرد مردم ایران همراه اپوزیسیون هستند، اما تحلیل داده‌ها نشان داد بخش عمده فعالیت آنها مربوط به ربات‌های سایبری و اکانت‌های فیک است.

او به تحلیل‌های آماری درباره وضعیت احساسات در رسانه‌های اجتماعی اشاره کرد: در رخداد‌های دی‌ماه، حدود ۳۴ درصد محتوای فضای مجازی نفرت‌محور بود و ۳۰ درصد القای غم و استیصال داشت. این ساختار هدف‌دار برای تخریب روح جمعی ایرانیان طراحی شده و نوعی حمله شناختی سازمان‌یافته محسوب می‌شود.

دستاورد‌های ایران و خوداتکایی ملی

لسانی در مقایسه بین ایران و غرب، به پیشرفت‌های علمی و صنعتی کشور اشاره کرد و افزود: در سال ۱۳۵۶، سطح سواد عمومی ایران از کشور‌های آفریقایی پایین‌تر بود، اما امروز ایران به نرخ سواد نزدیک به ۹۷ درصد رسیده در حالی که آمریکا حدود ۷۳ درصد دارد.

او افزود: ایران در زمینه فناوری پهپاد با چند هزار دلار نمونه‌هایی می‌سازد که آمریکا برای مدل مشابه ده میلیون دلار هزینه می‌پردازد. خوداتکایی و علم داخلی راز مقاومت ایران است.

وی یادآور شد: حتی هواپیما‌هایی مانند F-۳۵ وابسته به کد فعال‌سازی آمریکا هستند و بدون تایید آن کشور، قابل پرواز نیستند، اما تجهیزات ایرانی بر پایه اراده ملی فعال می‌شوند و نیاز به هیچ گونه وابستگی خارجی ندارند.

این استاد دانشگاه در ادامه گفت:حوادث دی‌ماه نشان داد دشمن با ابزار هوش مصنوعی، ۷۴۰ پایگاه پلیس و امنیتی را به طور جعلی هدف تخریب معرفی کرد تا ذهن جامعه را به تلاطم بیندازد. این همان ادغام جنگ سایبری با جنگ شناختی است.

او تصریح کرد: برخی رسانه‌های حزبی داخلی نیز ناخواسته با این جریان یکی شدند و تیتر‌های القایی منتشر کردند که از نظر روانی دقیقاً همان الگوی جنگ اطلاعاتی را تکمیل می‌کرد.

هویت‌محوری در برابر خانواده و نظام

وی روند تاریخی شکل‌گیری مقابله هویتی را چنین توضیح داد: از سال ۱۳۷۹ شبکه‌های ماهواره‌ای در ایران نفوذ کردند در سال ۱۳۸۸ شبکه‌های خبری رسمی جهانی در فضای سیاسی فعال شدند و در سال ۱۴۰۱ رسانه‌های ویدئومحور مثل اینستاگرام به اوج تأثیرگذاری رسیدند. تمام این سه دهه، در خدمت ساخت یک نسل هویت‌محور و متقابل با خانواده و نظام بوده است.

ضرورت صبر، آگاهی و ایمان

لسانی تأکید کرد: بنا به توصیه‌های مقام معظم رهبری، سه عنصر حق‌طلبی، صبر و بصیرت راه نجات ما از این تهاجم است. ملت ایران در ظاهر آرام است، اما در عمق، درگیر نبردی شدید برای پاسداری از حقیقت و خودباوری است.

او رفتار ایرانیان را به «اردک روی آب» تشبیه کرد: اردک‌ها روی آب در ظاهر آرامند، اما زیر آب با قدرت می‌کوشند. این همان شکوه رفتار مؤمنانه ایرانیان در برابر بحران‌هاست.

آمار، تحلیل و موقعیت جهانی

این استاد سواد رسانه‌ای گفت: در وضعیت فعلی، ایران هم‌زمان در دو سطح درگیر جنگ است جنگ رسانه‌ای جهانی و جنگ شناختی داخلی، که دشمن می‌کوشد از طریق القای خشم و ناامیدی، مردم را در برابر نظام قرار دهد. اما واقعیت این است که ملت ما به مرحله‌ای از خودکفایی رسیده که دیگر میدان فریب دشمن را می‌شناسد.

او به نقش هوش مصنوعی در تولید شایعات نیز اشاره کرد و افزود: امروز حملات با الگوریتم‌های یادگیری عمیق طراحی می‌شوند؛ از تقلید صدا و تصویر رهبران تا ساخت خبر‌های جعلی با روایت احساسی. این ترکیب خطرناک است و نیاز به واکنش هوشمندانه دارد.

وی به بررسی تحولات عمیق فرهنگی و تغییرات رفتاری در میان عاملان آشوب‌های اخیر پرداخت و نتایج پژوهش‌های میدانی را تشریح کرد و گفت: جبهه تقابل با نظام به‌طور چشمگیر دچار هویت‌محور شدن است، یعنی افراد نه بر اساس منطق، بلکه بر پایه هویت‌های رسانه‌ای و الگوبرداری فرهنگی وارد کشمکش شده‌اند.

به گفته لسانی، آمار‌ها نگران‌کننده هستند، حدود ۹۳ درصد از این گروه‌های آشوبگر نماز نمی‌خواندند و ۹۷ درصد از ارتباط منظم با خانواده و ساختار دینی فاصله گرفته‌اند. حتی ۷۳ درصد آنان بیش از ۴ بار در طول عمر خود به زیارت اماکن مذهبی نرفته‌اند. این یعنی گسست کامل از تجربه معنوی و جمعی ایرانی است.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: این روند محصول مستقیم سونامی اباحه‌گری رسانه‌ای و تغییر سبک زندگی تحمیل‌شده از سوی جریان‌های بین‌المللی است، موجی که نه‌تنها نظام ارزشی را هدف گرفته، بلکه می‌کوشد ستون اصلی انقلاب یعنی هویت فرهنگی، دینی و زیست ایرانی ـ اسلامی را فروپاشیده کند.

او این وضعیت را بارگیری هویتی از ذهن جوان ایرانی توسط ماشین رسانه‌ای جهانی توصیف کرد و افزود: در واقع ذهن نوجوانان ما از محتوایی پر می‌شود که باور‌ها و احساساتشان را علیه خود و جامعه‌شان تنظیم می‌کند.

به گفته این پژوهشگر، پیامد این وضعیت همزیستی خشم و غم، انفجار هیجانی و فرسایش روانی است؛ حالتی که در سطح اجتماعی به شکل برانگیختن تقابل، توجیه پرتنش و عادی‌سازی رفتار‌های خشونت‌زا و ضددینی بروز می‌کند.

دکتر لسانی هشدار داد: سونامی اباحه‌گری از طریق لذت‌های بی‌مرز و تسهیل نفسانی، عقل و ایمان را نشانه گرفته است. اگر این روند مهار نشود، راه برای نفوذ کامل دشمن در ذهن نسل آینده باز می‌شود.

وی اظهارکرد: جهان امروز، جهان فریب‌های دیجیتال است. رسانه نه فقط خبر، بلکه واقعیت می‌سازد. اگر ایمان، عقلانیت و سواد رسانه‌ای مردم افزایش نیابد، حقیقت در میان هیاهوی دروغ گم می‌شود.

این استاد دانشگاه، بر ضرورت امتداد آگاهی رسانه‌ای در خانواده‌ها، مدارس و دانشگاه‌ها تاکید کرد و گفت:نسل جوان باید بیاموزد چگونه ببیند، چگونه بفهمد و چگونه انتخاب کند، زیرا نبرد امروز، نبرد ذهن‌هاست. جامعه ایرانی امروز نه‌تنها درگیر جنگ اطلاعاتی است، بلکه در مرکز نبردی شناختی و اخلاقی قرار دارد. راه عبور، آگاهی، ایمان، و بازسازی هویت اصیل ایرانی ـ اسلامی است. همان نیرویی که انقلاب را زنده نگه داشته و می‌تواند در برابر این طوفان رسانه‌ای مقاومت ایجاد کند.